Μέσα σε 448 σπίτια στη Δυτική Ελλάδα αποτυπώνεται μια καθημερινότητα που συχνά μένει μακριά από τα στατιστικά στοιχεία. Νέα έρευνα της Co2gether, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Επισκέψεις Ζωής», καταγράφει τις συνθήκες διαβίωσης ανθρώπων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας σε αγροτικές περιοχές και αναδεικνύει πώς η οικονομική δυσκολία, η κατάσταση της κατοικίας, τα προβλήματα υγείας και η ψυχική επιβάρυνση συνδέονται μεταξύ τους.
Οι κατ’ οίκον επισκέψεις έδωσαν τη δυνατότητα να καταγραφούν από κοντά οι ανάγκες των ανθρώπων αυτών, αποκαλύπτοντας ότι η φτώχεια δεν αφορά μόνο το διαθέσιμο εισόδημα. Επηρεάζει την ποιότητα της κατοικίας, τη δυνατότητα θέρμανσης, την πρόσβαση σε βασικές ανάγκες, την υγεία, την αυτονομία και τελικά την καθημερινότητα.
Η φτώχεια δεν είναι μόνο θέμα εισοδήματος
Στην Ελλάδα, το 28,9% του πληθυσμού επιβαρύνεται με στεγαστικές δαπάνες που ξεπερνούν το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ το 19% δεν μπορεί να διατηρήσει την κατοικία του επαρκώς ζεστή.
Για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, οι οικονομικές δυσκολίες συχνά συνδυάζονται με χρόνια προβλήματα υγείας, ακατάλληλες κατοικίες, δυσκολίες πρόσβασης και κοινωνική απομόνωση. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, όπου κάθε πρόβλημα μπορεί να επιδεινώνει το επόμενο.
Παλιά σπίτια και βασικές ελλείψεις
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για την κατάσταση των κατοικιών.
Σχεδόν έξι στις δέκα κατοικίες (59,9%) όπου ζουν άτομα άνω των 60 ετών έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1978, ενώ στο 20% των περιπτώσεων η πρόσβαση στην είσοδο του σπιτιού είναι δύσκολη.
Την ίδια στιγμή, το 23,1% των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας ζει χωρίς βασικές ηλεκτρικές συσκευές, όπως ψυγείο ή πλυντήριο, ενώ το 13,2% δεν διαθέτει ηλεκτρική κουζίνα.
Προβλήματα καταγράφονται και στους χώρους υγιεινής. Το 7,7% δεν διαθέτει εσωτερικό χώρο υγιεινής ή μπάνιο, ενώ το 47,9% των υπαρχόντων μπάνιων βρίσκεται σε μέτρια ή κακή κατάσταση.
Χωρίς επαρκή θέρμανση σχεδόν οι μισοί
Η θέρμανση αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα.
Το 47,4% δηλώνει ότι δεν διαθέτει επαρκή θέρμανση, ενώ το 32,1% χρησιμοποιεί μεθόδους που χαρακτηρίζονται ανασφαλείς.
Συγκεκριμένα, το 21,5% χρησιμοποιεί ξυλόσομπα και το 33,9% τζάκι.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη όταν η ανεπαρκής θέρμανση συνδυάζεται με προβλήματα υγείας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ανθρώπου με χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, ο οποίος χρησιμοποιεί ως μοναδικό μέσο θέρμανσης μια σόμπα και ζει σε σπίτι με σοβαρά προβλήματα υγρασίας.
Χρόνια νοσήματα, αϋπνία και άγχος
Η δύσκολη καθημερινότητα αποτυπώνεται και στην κατάσταση της υγείας.
Στα άτομα άνω των 60 ετών, το 92% πάσχει από χρόνια νοσήματα, έναντι 61,9% στις νεότερες ηλικίες.
Παράλληλα:
- 60% αντιμετωπίζει διαταραχές ύπνου ή αϋπνία,
- 37,9% δηλώνει ότι κουράζεται εύκολα,
- 33,7% αναφέρει έντονο στρες,
- 28,4% βιώνει βαθιά κοινωνική απομόνωση.
Ιδιαίτερα έντονη είναι και η εικόνα στο άγχος. Η μέση βαθμολογία στην κλίμακα GAD-7 φτάνει το 8,9/21, ενώ το 40,6% του δείγματος εμφανίζει μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα άγχους.
Οι ανάγκες πολλών ηλικιωμένων δεν περιορίζονται στην οικονομική και στεγαστική στήριξη. Ένα σημαντικό ποσοστό χρειάζεται καθημερινή βοήθεια και φροντίδα.
Το 41,2% των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας εξαρτάται από φροντιστή, ενώ το 34,7% φροντίζεται από μέλη της οικογένειας για περισσότερες από οκτώ ώρες την ημέρα.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί πρόσθετη πίεση και στις οικογένειες, ιδιαίτερα όταν η καθημερινή φροντίδα παρέχεται χωρίς επαρκή θεσμική υποστήριξη.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν την ανάγκη για παρεμβάσεις που δεν θα περιορίζονται μόνο στην υγειονομική περίθαλψη, αλλά θα αντιμετωπίζουν συνολικά τις συνθήκες ζωής των ηλικιωμένων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας και κατ’ οίκον φροντίδας, η επισκευή και ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών, η βελτίωση της προσβασιμότητας, η στήριξη της ψυχικής υγείας και η ανακούφιση των οικογενειακών φροντιστών.
Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η κάλυψη βασικών διατροφικών αναγκών, καθώς η οικονομική δυσκολία μπορεί να επηρεάσει άμεσα και την ποιότητα της διατροφής.
Η εικόνα που προκύπτει από τα 448 σπίτια δείχνει ότι η αξιοπρεπής γήρανση δεν εξαρτάται μόνο από την πρόσβαση σε έναν γιατρό ή ένα φάρμακο. Εξαρτάται και από το αν ένας άνθρωπος έχει ένα ασφαλές και ζεστό σπίτι, βασικές υποδομές, βοήθεια στην καθημερινότητα και ανθρώπους ή υπηρεσίες δίπλα του όταν τις χρειάζεται.
