Έχετε ανοίξει ποτέ την πόρτα της κουζίνας το πρωί και, πριν ακόμη πιείτε καφέ, νιώσατε ότι η μέρα ξεκινά λίγο καλύτερα; Μπορεί να μην είναι μόνο ιδέα σας. Νέα μελέτη δείχνει ότι η μυρωδιά του φρεσκοφτιαγμένου καφέ μπορεί να συνδέεται με αλλαγές στη διάθεση και σε συγκεκριμένους δείκτες της εγκεφαλικής δραστηριότητας, ακόμη και όταν δεν έχει προηγηθεί ούτε μία γουλιά.
Το άρωμα του καφέ έχει ήδη απασχολήσει την επιστημονική έρευνα, καθώς προηγούμενες μελέτες το έχουν συνδέσει με τη διάθεση, τη μνήμη, το στρες και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Αυτή τη φορά, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Φαρμακευτικών Επιστημών Showa στην Ιαπωνία θέλησαν να εξετάσουν τι συμβαίνει ταυτόχρονα στον εγκέφαλο και στο σώμα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients και συμμετείχαν 20 φοιτητές ηλικίας 20 έως 29 ετών.
Οι συμμετέχοντες δεν ήπιαν καφέ. Το μόνο που χρειάστηκε ήταν να καθίσουν για πέντε λεπτά σε έναν χώρο όπου υπήρχε φρεσκοπαρασκευασμένο ρόφημα.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν 20 γραμμάρια αλεσμένου καφέ και 400 ml νερού στους 85°C. Ο καφές τοποθετήθηκε σε γυάλινη κανάτα, περίπου 50 εκατοστά μακριά από κάθε εθελοντή, ώστε το άρωμά του να διαχυθεί στον χώρο.
Πριν και μετά την έκθεση στη μυρωδιά, οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με την ψυχολογική τους κατάσταση. Παράλληλα, οι ερευνητές κατέγραψαν τα εγκεφαλικά κύματα, τον καρδιακό ρυθμό και τη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού.
Τι άλλαξε μέσα σε μόλις 5 λεπτά
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μετά την έκθεση στο άρωμα του καφέ οι συμμετέχοντες ανέφεραν λιγότερα αρνητικά συναισθήματα.
Συγκεκριμένα, μειώθηκαν οι αναφορές για:
- κόπωση,
- ένταση και άγχος,
- σύγχυση,
- κατάθλιψη και κατήφεια.
Οι συγκεκριμένες αλλαγές παρέμειναν στατιστικά σημαντικές και μετά τη σχετική στατιστική διόρθωση.
Ωστόσο, η ζωντάνια δεν αυξήθηκε σημαντικά. Αυτό σημαίνει ότι η μυρωδιά του καφέ δεν φάνηκε να προκαλεί μια ξαφνική «έκρηξη» ενέργειας, αλλά περισσότερο να συνδέεται με μείωση των αρνητικών συναισθημάτων.
Και ο εγκέφαλος φαίνεται να αντιδρά
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η καταγραφή της εγκεφαλικής δραστηριότητας.
Οι ερευνητές εντόπισαν αύξηση σε έναν υπολογιζόμενο δείκτη του EEG που συνδεόταν με τη χαλάρωση. Το εύρημα είναι ενδιαφέρον, όμως δεν σημαίνει ότι αποδείχθηκε πως το άρωμα του καφέ «χαλάρωσε τον εγκέφαλο».
Πρόκειται για μεταβολή σε έναν συγκεκριμένο δείκτη εγκεφαλικής δραστηριότητας και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η απόλυτη αλλαγή ήταν μικρή. Δεν είναι, επομένως, ξεκάθαρο αν η συγκεκριμένη μεταβολή έχει ουσιαστική φυσιολογική σημασία.
Την ίδια στιγμή, ο καρδιακός ρυθμός και η μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού δεν παρουσίασαν σημαντικές αλλαγές.
Επιπλέον, οι άνθρωποι που δήλωσαν ότι ένιωσαν μεγαλύτερη βελτίωση στη διάθεσή τους δεν ήταν απαραίτητα εκείνοι που εμφάνισαν και τις μεγαλύτερες αλλαγές στην εγκεφαλική δραστηριότητα.
Με άλλα λόγια, η διάθεση και το EEG δεν φαίνεται να ακολούθησαν απαραίτητα την ίδια πορεία σε κάθε συμμετέχοντα.
Γιατί η μυρωδιά μπορεί να μας επηρεάζει τόσο έντονα
Η όσφρηση έχει στενή σχέση με τα συστήματα του εγκεφάλου που συνδέονται με τη μνήμη και το συναίσθημα. Μια γνώριμη μυρωδιά μπορεί να μας μεταφέρει σχεδόν αμέσως σε μια συγκεκριμένη στιγμή, σε έναν άνθρωπο ή σε έναν χώρο.
Το άρωμα του καφέ είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Για πολλούς ανθρώπους συνδέεται με το πρωινό ξύπνημα, το διάλειμμα στη δουλειά, μια συνάντηση με φίλους ή απλώς με την προσμονή του πρώτου καφέ της ημέρας.
Μάλιστα, προηγούμενη μελέτη του 2018 είχε δείξει ότι η έκθεση σε άρωμα που έμοιαζε με καφέ συνδεόταν με καλύτερες επιδόσεις σε αναλυτικές εργασίες. Οι ερευνητές είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο οι προσδοκίες και οι μαθημένες συνδέσεις που έχουμε με τον καφέ να παίζουν ρόλο.
Παρά τα ενδιαφέροντα ευρήματα, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν σημαντικούς περιορισμούς.
Πρώτα απ' όλα, η μελέτη έγινε σε μόλις 20 άτομα, όλοι νεαροί φοιτητές. Επιπλέον, δεν υπήρχε ομάδα ελέγχου. Οι συμμετέχοντες δεν συγκρίθηκαν, δηλαδή, με ανθρώπους που θα βρίσκονταν σε χώρο χωρίς μυρωδιά ή θα εκτίθεντο σε κάποιο άλλο άρωμα.
Έτσι, δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι οι αλλαγές που παρατηρήθηκαν προκλήθηκαν αποκλειστικά από τη μυρωδιά του καφέ.
Οι ερευνητές δεν αξιολόγησαν επίσης συστηματικά πόσο συχνά έπιναν καφέ οι συμμετέχοντες, αν τους άρεσε το συγκεκριμένο άρωμα ή πόσο εξοικειωμένοι ήταν με αυτό.
Μια μεγαλύτερη και τυχαιοποιημένη μελέτη, με ομάδα ελέγχου και διαφορετικές οσμές για σύγκριση, θα μπορούσε να δώσει πιο σαφή απάντηση.
Άρα, μας «φτιάχνει» τη διάθεση ο καφές πριν τον πιούμε;
Η συγκεκριμένη έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η μυρωδιά του καφέ αποτελεί τρόπο θεραπείας για το άγχος, την κακή διάθεση ή την κόπωση. Δείχνει, όμως, ότι ακόμη και η έκθεση στο άρωμά του για λίγα λεπτά συνοδεύτηκε από αλλαγές στη διάθεση και σε έναν δείκτη της εγκεφαλικής δραστηριότητας.
Ίσως, λοιπόν, υπάρχει λόγος που για πολλούς το πρωινό ξεκινά πραγματικά όταν γεμίσει το σπίτι με τη μυρωδιά του καφέ. Απλώς, σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, δεν γνωρίζουμε ακόμη αν ευθύνεται αποκλειστικά το άρωμα ή αν σε αυτό συμμετέχουν οι αναμνήσεις, οι συνήθειες και η προσμονή που έχουμε συνδέσει μαζί του.
