Μια ξεχωριστή σελίδα στην ιστορία της ελληνικής δημοσιογραφίας γράφτηκε σαν σήμερα, πριν από 153 χρόνια. Την 1η Οκτωβρίου 1873 κυκλοφόρησε στην Αθήνα η «Εφημερίς», η πρώτη καθημερινή πολιτική εφημερίδα της πόλης, αλλά και ένα έντυπο που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο το κοινό ερχόταν σε επαφή με την επικαιρότητα.
Μέχρι τότε, οι εφημερίδες δεν έφταναν στα χέρια των αναγνωστών κάθε μέρα. Η συχνότητά τους ήταν περιοδική, με αποτέλεσμα η ενημέρωση να ακολουθεί έναν πολύ διαφορετικό ρυθμό από αυτόν που σήμερα θεωρούμε αυτονόητο. Η εμφάνιση της «Εφημερίδος» έφερε για πρώτη φορά στην Αθήνα την ιδέα της καθημερινής ενημέρωσης.
Ένα φύλλο που έφερε την είδηση πιο κοντά στον αναγνώστη
Πίσω από την «Εφημερίδα» βρισκόταν ο Δημήτριος Κορομηλάς, μόλις 23 ετών τότε, με τον Ιωάννη Καμπούρογλου να αναλαμβάνει τα πρώτα χρόνια τη θέση του αρχισυντάκτη.
Το έντυπο είχε αρχικά μικρό σχήμα και τέσσερις σελίδες, στις οποίες κυριαρχούσε η ειδησεογραφία. Πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις, ειδήσεις από το εξωτερικό, οικονομικά νέα, κοινοβουλευτικά πρακτικά, δικαστικές και αστυνομικές ειδήσεις, αλλά και πληροφορίες για τα δρομολόγια πλοίων και τρένων έβρισκαν θέση στις σελίδες του.
Με άλλα λόγια, η «Εφημερίς» επιχείρησε να δώσει στον αναγνώστη μια εικόνα όσων συνέβαιναν μέσα και έξω από την Ελλάδα, σε μια εποχή κατά την οποία η άμεση ενημέρωση δεν ήταν καθόλου δεδομένη.
Οι καινοτομίες που ξεχώρισαν
Η «Εφημερίς» δεν περιορίστηκε μόνο στο να κυκλοφορεί κάθε μέρα. Με την πάροδο των χρόνων υιοθέτησε καινοτομίες που για τα δεδομένα της εποχής ήταν ιδιαίτερα πρωτοποριακές.
Ανάμεσα στις «πρωτιές» της ήταν η παρουσία ειδικού πρακτικογράφου για τις συνεδριάσεις της Βουλής, ενώ αργότερα, το 1888, έξω από τα γραφεία της τοποθετήθηκε αυτόματο μηχάνημα από το οποίο οι αναγνώστες μπορούσαν να αγοράζουν το φύλλο.
Παράλληλα, η εφημερίδα φιλοξένησε στις σελίδες της όχι μόνο ειδήσεις αλλά και λογοτεχνικά και πολιτιστικά κείμενα, ενώ συνεργάστηκε με σημαντικές προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων.
Από την ενημέρωση στην πολιτική αντιπαράθεση
Η «Εφημερίς» δεν έμεινε για πάντα έξω από την πολιτική αντιπαράθεση. Από τον Δεκέμβριο του 1874 άρχισε να ασκεί έντονη κριτική στον πρωθυπουργό Δημήτριο Βούλγαρη, ενώ στη συνέχεια η πολιτική της γραμμή μεταβλήθηκε ανάλογα με την περίοδο και τους ανθρώπους που βρίσκονταν στο τιμόνι της.
Αργότερα, όταν πέρασε στα χέρια του Αριστείδη Ρούκη, η εφημερίδα στράφηκε με ιδιαίτερη ένταση εναντίον του Χαρίλαου Τρικούπη και συνδέθηκε με τις πολιτικές εξελίξεις της εποχής.
Η πορεία της, επομένως, δεν ήταν μόνο δημοσιογραφική. Ήταν παράλληλα μέρος της πολιτικής και κοινωνικής ιστορίας της Ελλάδας.
Από τον Παπαδιαμάντη έως τον Παλαμά
Στις σελίδες της «Εφημερίδος» πέρασαν μερικά από τα σημαντικότερα ονόματα της ελληνικής δημοσιογραφίας και λογοτεχνίας.
Μεταξύ των συνεργατών της βρίσκονταν ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Αλέξανδρος Μωραΐτίδης, ο Εμμανουήλ Ροΐδης, ο Δημήτριος Καμπούρογλους, ο Μπάμπης Άννινος και ο Μιχαήλ Μητσάκης.
Παράλληλα, συνεργάστηκαν μαζί της ο Κωστής Παλαμάς, ο Ιωάννης Κονδυλάκης και ο Ανδρέας Καρκαβίτσας, μεταξύ άλλων.
Η «Εφημερίς» συνέχισε την πορεία της για δεκαετίες και παρέμεινε σε κυκλοφορία έως το 1922, έχοντας ήδη αφήσει το αποτύπωμά της στην ιστορία του ελληνικού Τύπου.
Από εκείνο το πρώτο φύλλο του 1873 μέχρι τα σημερινά sites και την ενημέρωση σε πραγματικό χρόνο, η δημοσιογραφία άλλαξε πολλές φορές μορφή. Η ανάγκη, όμως, παρέμεινε ίδια: να φτάνει η είδηση στον αναγνώστη όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.
