Νέο κύμα ανατιμήσεων ξεκινά στα ράφια των σούπερ μάρκετ, καθώς από σήμερα τίθενται σε ισχύ αυξήσεις της τάξης του 7% έως 12% σε περίπου 100 γαλακτοκομικά προϊόντα, σηματοδοτώντας το τέλος της καλοκαιρινής περιόδου χάριτος. Ενώ ο πληθληρισμός των τροφίμων είχε κινηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι αγορές θεωρούν ότι οι τρέχουσες αυξήσεις αποτελούν μόνο την αρχή ενός ευρύτερου ντόμινο, με την εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα να αδυνατεί πλέον να απορροφήσει τις συσσωρευμένες πιέσεις.
Βασικός καταλύτης αυτής της πορείας είναι το διπλό εξωτερικό σοκ στην ενέργεια και στις μεταφορές, το οποίο μεταφέρεται άμεσα στο κόστος παραγωγής των τροφίμων. Το πετρέλαιο Brent έχει ξεπεράσει το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι λόγω της γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή, ενώ ο ευρωπαϊκός δείκτης φυσικού αερίου TTF εκτοξεύτηκε πάνω από τα 75 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, αγγίζοντας το διπλάσιο της περσινής τιμής και πιέζοντας αφόρητα τις βιομηχανίες τροφίμων.
Παράλληλα, η κλιμάκωση του πολέμου στην Ουκρανία και οι συνεχείς συγκρούσεις στη Μαύρη Θάλασσα έχουν περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές σιτηρών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι δυσκολίες στις εμπορικές μεταφορές προκαλούν παγκόσμιο σοκ στις τιμές των σιταριού και των ελαίων, την ώρα που κορυφαίοι διεθνείς οργανισμοί και στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προειδοποιούν ανοιχτά για νέα κορύφωση του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες.
Στον κλάδο των γαλακτοκομικών, το πρόβλημα εντοπίζεται επιπλέον στην έλλειψη πρώτης ύλης και τη μείωση του ζωικού κεφαλαίου, η οποία περιορίζει την παραγωγή πρόβειου γάλακτος παρά την αυξανόμενη διεθνή ζήτηση για τη φέτα. Όπως επισημαίνουν οι επαγγελματίες του χώρου, η άνοδος στις τιμές των γαλακτοκομικών δεν οφείλεται αποκλειστικά στα καύσιμα, αλλά συνδέεται άμεσα με τις δομικές ελλείψεις στην εγχώρια παραγωγή, τάση που αναμένεται να επηρεάσει και άλλες κατηγορίες τροφίμων από τον Δεκέμβριο και μετά.
Στο πεδίο του λιανεμπορίου, οι επιχειρήσεις καλούνται να διαχειριστούν ένα αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο περιλαμβάνει την παράταση έως το 2027 της προαναγγελίας αυξήσεων και το μέτρο αποκλεισμού από προσφορές για τρεις μήνες όσων προϊόντων ανατιμώνται. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έντονο δίλημμα σε προμηθευτές και λιανεμπόρους, οι οποίοι προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στο τεράστιο λειτουργικό κόστος και την προστασία του τζίρου τους, με πολλούς αναλυτές να εκτιμούν ότι οι κρίσιμες αποφάσεις μετατίθενται για την περίοδο των εορτών.
Η συνολική εικόνα της κατηγορίας των γαλακτοκομικών από το 2020 μέχρι σήμερα αποκαλύπτει σημαντικές ανακατατάξεις στις προτιμήσεις και στην κατανάλωση, με το λευκό και το βρεφικό γάλα να καταγράφουν μείωση όγκων παρά τις αυξήσεις τιμών, ενώ το γιαούρτι και τα τυριά παρουσιάζουν ανθεκτικότητα. Με τις εγχώριες δυσκολίες να προστίθενται στις εισαγόμενες τιμολογιακές πιέσεις, οι αντοχές των καταναλωτών δοκιμάζονται εκ νέου, σε έναν δύσκολο χειμώνα που προμηνύεται απαιτητικός για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
