Έχει τύχει ποτέ να βρεθείτε σε ένα μέρος, να ακούσετε μια συζήτηση ή να ζήσετε μια συγκεκριμένη στιγμή και ξαφνικά να αισθανθείτε ότι όλα αυτά έχουν συμβεί ξανά ακριβώς με τον ίδιο τρόπο; Η παράξενη αυτή εμπειρία είναι γνωστή σε όλους μας ως déjà vu.
Ο γαλλικός όρος «déjà vu», που προφέρεται «ντεζά βου», σημαίνει κυριολεκτικά «ήδη ιδωμένο» και χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αίσθηση οικειότητας που μπορεί να προκαλέσει μια φαινομενικά καινούργια κατάσταση.
Η ελληνική λέξη για το déjà vu
Στα ελληνικά, το φαινόμενο αποδίδεται με τον όρο «προμνησία».
Πρόκειται για την αίσθηση ότι μια κατάσταση που βιώνει κάποιος στο παρόν έχει επαναληφθεί με τον ίδιο τρόπο κάποια στιγμή στο παρελθόν. Παρότι το άτομο γνωρίζει ότι η συγκεκριμένη εμπειρία πιθανότατα είναι καινούργια, η αίσθηση οικειότητας μπορεί να είναι τόσο έντονη, ώστε να δημιουργείται η εντύπωση ότι την έχει ξαναζήσει.
Γιατί μας φαίνεται τόσο παράξενο;
Η προμνησία συνοδεύεται συχνά από μια έντονη αίσθηση παραξενιάς ή οικειότητας. Μερικές φορές το άτομο μπορεί να συνδέσει την εμπειρία με κάποιο όνειρο που θυμάται, έχοντας την αίσθηση ότι η συγκεκριμένη σκηνή έχει εμφανιστεί ξανά στη μνήμη του.
Το χαρακτηριστικό του φαινομένου είναι ακριβώς αυτή η αντίθεση: η στιγμή μοιάζει γνώριμη, παρόλο που ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι τη βιώνει για πρώτη φορά.
Ένα φαινόμενο που έχουν βιώσει πολλοί
Το déjà vu δεν αποτελεί σπάνια εμπειρία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρονται στο αρχικό κείμενο, περισσότερο από το 70% των ανθρώπων έχουν βιώσει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους αυτή την αίσθηση.
Μάλιστα, αναφορές σε παρόμοιες εμπειρίες υπάρχουν και στη λογοτεχνία παλαιότερων εποχών, γεγονός που δείχνει ότι η παράξενη αυτή αίσθηση δεν αποτελεί φαινόμενο της σύγχρονης εποχής.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα σκεφτείτε «αυτό το έχω ξαναζήσει», να θυμάστε ότι στα ελληνικά υπάρχει μια συγκεκριμένη λέξη γι' αυτή την εμπειρία: προμνησία.
