Η ενδομητρίωση αποτελεί μία από τις παθήσεις που μπορεί να εξελίσσονται για χρόνια χωρίς να διαγιγνώσκονται έγκαιρα. Συχνά, τα συμπτώματά της αποδίδονται λανθασμένα σε μια «δύσκολη περίοδο», με αποτέλεσμα πολλές γυναίκες να αναζητούν ιατρική βοήθεια αρκετά αργότερα.
Η νόσος μπορεί, μεταξύ άλλων, να επηρεάσει τη γονιμότητα, γι’ αυτό η αναγνώριση των συμπτωμάτων και η έγκαιρη διερεύνησή τους έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Τι είναι η ενδομητρίωση
Η ενδομητρίωση εμφανίζεται όταν ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο, δηλαδή το εσωτερικό στρώμα της μήτρας, αναπτύσσεται έξω από την ενδομητρική κοιλότητα.
Οι συνηθέστερες περιοχές όπου μπορεί να εντοπιστεί είναι οι ωοθήκες, οι σάλπιγγες, το περιτόναιο και άλλοι ιστοί της πυέλου.
Κατά τη διάρκεια του έμμηνου κύκλου, ο ιστός αυτός ανταποκρίνεται στις ορμονικές μεταβολές. Αυξάνεται, διασπάται και αιμορραγεί, όμως, καθώς βρίσκεται εκτός της μήτρας, δεν μπορεί να αποβληθεί φυσιολογικά από τον οργανισμό.
Η διαδικασία αυτή μπορεί να προκαλέσει τοπική φλεγμονή, ουλώδη ιστό και πυελικές συμφύσεις, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου ενδέχεται να επηρεάσουν τη φυσιολογική λειτουργία των γεννητικών οργάνων.
Πώς μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα
Η σχέση ανάμεσα στην ενδομητρίωση και τη δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης είναι σύνθετη και οφείλεται σε περισσότερους από έναν παράγοντες.
Οι πυελικές συμφύσεις μπορούν να μεταβάλουν την ανατομία της περιοχής ή να επηρεάσουν τις σάλπιγγες, δυσκολεύοντας τη φυσιολογική συνάντηση ωαρίου και σπερματοζωαρίου.
Παράλληλα, η χρόνια φλεγμονή στην περιοχή των ωοθηκών, αλλά και η παρουσία ενδομητριωμάτων, γνωστών και ως «σοκολατοειδών κύστεων», μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα και το απόθεμα των ωαρίων.
Επιπλέον, οι ορμονικές και ανοσολογικές μεταβολές που συνδέονται με τη νόσο ενδέχεται να επηρεάζουν και την υποδεκτικότητα του ενδομητρίου, δηλαδή την ικανότητά του να υποστηρίξει την εμφύτευση.
Πότε ο πόνος της περιόδου χρειάζεται έλεγχο
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στην ενδομητρίωση είναι η καθυστέρηση στη διάγνωση. Όπως αναφέρει ο κ. Ίβρος, πολλές γυναίκες θεωρούν ότι ο έντονος πόνος αποτελεί απλώς ένα φυσιολογικό κομμάτι της περιόδου.
Ωστόσο, υπάρχουν συμπτώματα που αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή:
- Έντονη δυσμηνόρροια: Πόνος περιόδου που επιμένει, δεν υποχωρεί εύκολα με τα συνηθισμένα παυσίπονα και επηρεάζει την καθημερινότητα.
- Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή: Εντοπίζεται βαθιά στην περιοχή της πυέλου κατά τη διάρκεια ή μετά την επαφή.
- Χρόνιο πυελικό άλγος: Επίμονος πόνος χαμηλά στην κοιλιά που δεν περιορίζεται στις ημέρες της περιόδου.
- Ενοχλήσεις από το έντερο ή την ουροδόχο κύστη: Πόνος κατά την ούρηση ή την κένωση, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιδεινώνονται κατά την έμμηνο ρύση.
- Δυσκολία σύλληψης: Η αδυναμία επίτευξης εγκυμοσύνης μετά από συστηματικές προσπάθειες αποτελεί έναν ακόμη λόγο για ιατρική διερεύνηση.
Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να κάνει τη διαφορά
Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, την κλινική εξέταση και τις κατάλληλες απεικονιστικές εξετάσεις.
Σήμερα, το εξειδικευμένο διακολπικό υπερηχογράφημα υψηλής ευκρίνειας (Mapping ενδομητρίωσης) και η μαγνητική τομογραφία πυέλου με ειδικό πρωτόκολλο μπορούν να συμβάλουν στη λεπτομερή χαρτογράφηση των βλαβών, ακόμη και σε περιπτώσεις βαθιάς διηθητικής ενδομητρίωσης.
Με αυτόν τον τρόπο, η ιατρική ομάδα μπορεί να έχει σαφέστερη εικόνα της έκτασης της νόσου και να σχεδιάσει την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση.
Ρομποτική χειρουργική και λαπαροσκόπηση
Η αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από την ηλικία, την ένταση των συμπτωμάτων, την έκταση της νόσου και τους αναπαραγωγικούς στόχους της γυναίκας.
Σε πρώτο στάδιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατάλληλη φαρμακευτική ή ορμονική αγωγή για τον έλεγχο των συμπτωμάτων.
Όταν απαιτείται χειρουργική επέμβαση, η λαπαροσκόπηση και η ρομποτική χειρουργική αποτελούν σύγχρονες επιλογές. Μέσω μικρών τομών, επιτρέπουν την επισκόπηση της πυέλου με μεγέθυνση και την αφαίρεση των βλαβών, τη λύση των συμφύσεων και την αποκατάσταση της ανατομίας, με στόχο την προστασία του υγιούς ωοθηκικού ιστού.
Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις βαθιάς διηθητικής ενδομητρίωσης, η αντιμετώπιση μπορεί να απαιτεί τη συνεργασία εξειδικευμένης ομάδας.
Προστασία της μελλοντικής γονιμότητας
Για τις γυναίκες που επιθυμούν να διατηρήσουν τη μελλοντική αναπαραγωγική τους δυνατότητα, μπορεί να αξιολογηθεί η ωοθηκική εφεδρεία μέσω της εξέτασης της ορμόνης AMH.
Σε περιπτώσεις προχωρημένης νόσου ή πριν από ορισμένες επεμβάσεις στις ωοθήκες, μπορεί επίσης να εξεταστεί η κρυοσυντήρηση ωαρίων, ανάλογα πάντα με τα ατομικά δεδομένα και τις ανάγκες κάθε γυναίκας.
Μια νόσος που δεν πρέπει να μένει «αόρατη»
Η ενδομητρίωση είναι μια σύνθετη πάθηση που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και τη γονιμότητα. Η αναγνώριση των συμπτωμάτων, η σωστή διαγνωστική χαρτογράφηση και η εξατομικευμένη θεραπεία αποτελούν βασικά βήματα για την αντιμετώπισή της.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι ο έντονος ή επίμονος πόνος δεν χρειάζεται να θεωρείται δεδομένο κομμάτι της περιόδου. Η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση μπορεί να οδηγήσει στην αναγνώριση της νόσου και στον κατάλληλο σχεδιασμό της αντιμετώπισής της.
