Το νέο κληρονομικό δίκαιο διαμορφώνει ένα ισχυρότερο δίχτυ προστασίας για τους κληρονόμους, αποτρέποντας τον κίνδυνο να επιβαρυνθούν με την ατομική τους περιουσία για τα χρέη που άφησε ο θανών. Κεντρικός πυλώνας των αλλαγών είναι μια κρίσιμη μεταβατική προθεσμία έως τις 22 Νοεμβρίου 2026, η οποία προσφέρει μια «δεύτερη ευκαιρία» σε όσους κληρονόμησαν άτομα που απεβίωσαν έως τις 22 Μαΐου 2026. Η ρύθμιση αυτή επιτρέπει στους ενδιαφερόμενους να ενεργοποιήσουν εκ των υστέρων το ευεργέτημα της απογραφής, προστατεύοντας την προσωπική τους περιουσία από κρυφές ή εκπρόθεσμα αποκαλυπτόμενες οφειλές προς το Δημόσιο ή ιδιώτες.
Για την αξιοποίηση της μεταβατικής αυτής διάταξης, οι δικαιούχοι οφείλουν να προσφύγουν δικαστικώς για τον διορισμό επιμελητή και πραγματογνωμόνων, ώστε να αποτυπωθεί με ακρίβεια το ενεργητικό και το παθητικό της κληρονομιάς. Βασική προϋπόθεση είναι να μην έχει ήδη επιβληθεί αναγκαστική εκτέλεση στην προσωπική περιουσία του κληρονόμου, καθώς και να μην συντρέχουν λόγοι έκπτωσης από το δικαίωμα αυτό. Παράλληλα, διατηρούνται οι αυστηρές προθεσμίες για την αποποίηση κληρονομιάς, οι οποίες ανέρχονται σε τέσσερις μήνες για κατοίκους Ελλάδας και ένα έτος για κατοίκους εξωτερικού, υπολογιζόμενες από τη στιγμή που ο κληρονόμος λαμβάνει γνώση του δικαιώματός του ή από τη δημοσίευση της διαθήκης.
Η ουσιαστικότερη τομή του νέου θεσμικού πλαισίου τίθεται σε εφαρμογή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, εγκαθιδρύοντας τον πλήρη και αυτόματο διαχωρισμό της κληρονομιαίας από την ατομική περιουσία. Με το νέο καθεστώς, η κληρονομιά αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστό οικονομικό σύνολο, ενώ ο κληρονόμος απαλλάσσεται από την ευθύνη κάλυψης των χρεών με τα προσωπικά του assets, εκτός αν το δηλώσει ρητά. Τη διαχείριση και την εξόφληση των πιστωτών αναλαμβάνει ένας διορισμένος από το δικαστήριο δικηγόρος-εκκαθαριστής, διασφαλίζοντας ότι οι οφειλές θα εξοφλούνται αποκλειστικά από τα υπάρχοντα στοιχεία της κληρονομιάς.
Μέσα από αυτόν τον μηχανισμό αυτοτελούς εκκαθάρισης, οι κληρονόμοι λαμβάνουν μόνο το ενδεχόμενο θετικό υπόλοιπο που θα απομείνει μετά την πλήρη τακτοποίηση των υποχρεώσεων. Στις περιπτώσεις όπου το παθητικό υπερβαίνει το ενεργητικό, το αρνητικό υπόλοιπο δεν μεταφέρεται στον κληρονόμο, αποτρέποντας οριστικά τη μετατροπή της αποδοχής κληρονομιάς σε οικονομική παγίδα. Με αυτόν τον τρόπο, το νομοθετικό πλαίσιο εκσυγχρονίζεται, προσαρμοζόμενο στις σύγχρονες οικονομικές συνθήκες και παρέχοντας διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου.
