Μαρία Δούση Στα 83 του χρόνια, ο Αντώνης Τακτικός δεν είχε κρατήσει σχεδόν τίποτα από τον πατέρα του. Μονάχα μια παλιά φωτογραφία μπροστά από τον Λευκό Πύργο θύμιζε την παρουσία του Χρήστου Τακτικού στη ζωή του. Εκείνος δεν γύρισε ποτέ από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Νόιενγκαμμε, όπου οδηγήθηκε από τους ναζί το 1943.
Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι, οκτώ δεκαετίες αργότερα, ένα τηλεφώνημα θα άλλαζε τα πάντα: η βέρα και το δαχτυλίδι που φορούσε ο πατέρας του τη στιγμή της σύλληψής του είχαν εντοπιστεί. Όταν τα παρέλαβε, η συγκίνηση ήταν εμφανής. Τα μάτια του γέμισαν δάκρυα – και μαζί του, όσοι στάθηκαν απέναντί του εκείνη τη στιγμή.
Μαθητές στον ρόλο ερευνητών
Απέναντί του δεν βρίσκονταν επαγγελματίες ιστορικοί, αλλά οκτώ μαθητές από το Γυμνάσιο και Λύκειο Νεοχωρίου Άρτας. Μέσα από τη συμμετοχή τους στο διεθνές πρόγραμμα #StolenMemory των Arolsen Archives, αφιέρωσαν περισσότερο από έναν χρόνο στην αναζήτηση της χαμένης ιστορίας ενός Έλληνα καπνέμπορου που συνελήφθη επειδή προσέφερε βοήθεια σε εβραϊκή οικογένεια.
Δεν επρόκειτο για μια συνηθισμένη σχολική εργασία. Η έρευνα εξελίχθηκε σε αποστολή. Οι μαθητές μελέτησαν ξεχασμένα έγγραφα, ανέτρεξαν σε αρχεία, έστειλαν δεκάδες επιστολές και ηλεκτρονικά μηνύματα σε δημόσιες υπηρεσίες και φορείς, προσπαθώντας να ενώσουν τα κομμάτια μιας ζωής που διακόπηκε βίαια στην Κατοχή.
Η ομάδα συγκέντρωσε στοιχεία από τα αρχεία του εξωτερικού, επικοινώνησε με δημοτολόγια, απευθύνθηκε στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό και σε αστυνομικές υπηρεσίες. Κάθε απάντηση άνοιγε ένα νέο μονοπάτι, όμως δεν έλειψαν και τα αδιέξοδα.
Οι ίδιοι οι μαθητές περιέγραφαν την εμπειρία σαν μια υπόθεση μυστηρίου. Η αναζήτηση του μοναδικού εν ζωή απογόνου έγινε προσωπικός στόχος. Όταν άρχισαν να φτάνουν οι πρώτες απαντήσεις και να διαμορφώνεται η ταυτότητα του Χρήστου Τακτικού, η ευθύνη που ένιωσαν μεγάλωσε.
Για τον νεότερο της ομάδας, με καταγωγή από το μαρτυρικό χωριό Κομμένο Άρτας —όπου τον Αύγουστο του 1943 οι γερμανικές δυνάμεις εκτέλεσαν 317 ανθρώπους— η συμμετοχή είχε και βαθιά συναισθηματική διάσταση. Η έρευνα ήταν ένας τρόπος να προσεγγίσει βιωματικά μια περίοδο που σημάδεψε τον τόπο του.
Η αναζήτηση ολοκληρώθηκε με επιτυχία: ο Αντώνης Τακτικός εντοπίστηκε και προσκλήθηκε σε ειδική εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη. Εκεί, μπροστά στους μαθητές που είχαν εργαστεί για μήνες, του παραδόθηκαν τα προσωπικά αντικείμενα του πατέρα του.
Η εικόνα του 83χρονου άνδρα να κρατά τη βέρα και το δαχτυλίδι —τα μόνα απτά τεκμήρια που απέμειναν— ήταν φορτισμένη. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, είχε στα χέρια του κάτι που είχε αγγίξει ο πατέρας του.
Για τους μαθητές, η συγκίνηση συνοδεύτηκε από υπερηφάνεια. Κατάφεραν να χαρίσουν χαρά και δικαίωση σε έναν άνθρωπο που μεγάλωσε με ένα κενό.
Όταν η Ιστορία βγαίνει από τα βιβλία
Η διευθύντρια του σχολείου, Κατερίνα Αντωνίου, χαρακτήρισε τη συμμετοχή στο πρόγραμμα ως μια εμπειρία που ξεπέρασε τα όρια μιας δράσης μνήμης. Οι μαθητές δεν διάβασαν απλώς για το Ολοκαύτωμα και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο· εργάστηκαν με αυθεντικά τεκμήρια και είδαν τις καρτέλες κρατουμένων του Νόιενγκαμμε.
Σε ένα μικρό σχολείο της περιφέρειας, με μόλις 55 μαθητές και περιορισμένους πόρους, η επιτυχία αυτή λειτούργησε ως ισχυρή ένεση αυτοπεποίθησης για ολόκληρη την κοινότητα. Η επιστροφή των αντικειμένων δεν ήταν μόνο μια πράξη συμβολική· αποτέλεσε μια ζωντανή απόδειξη ότι η μνήμη μπορεί να αποκατασταθεί, ακόμη και μετά από ογδόντα χρόνια.
Πέρα από την ιστορική γνώση, η εμπειρία άφησε ένα βαθύτερο αποτύπωμα. Οι μαθητές συνειδητοποίησαν ότι ο πόλεμος δεν είναι αφηρημένοι αριθμοί ή ημερομηνίες, αλλά ανθρώπινες ζωές που χάνονται και οικογένειες που διαλύονται.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
