Σε μια εποχή όπου η εκπαίδευση οφείλει να αναπροσαρμοστεί στις ανάγκες της κοινωνίας και να προσφέρει ουσιαστική γνώση, το πρόγραμμα, «Εθνοαρχαιολογία και Πειραματική Αρχαιολογία» του ΚΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (Ε.Α.Π.), ξεχωρίζει ως πρότυπο καινοτομίας και ακαδημαϊκής πρωτοτυπίας. Συνδυάζοντας θεωρία και πράξη, το συγκεκριμένο πρόγραμμα επιχειρεί κάτι που λίγα εκπαιδευτικά ιδρύματα τολμούν: να ανασυνθέσει τον αρχαίο κόσμο μέσα από τα μάτια της σύγχρονης εθνολογίας και της βιωματικής αρχαιολογίας.
Πρόκειται για μια πρωτοποριακή εκπαιδευτική πρόταση που καλύπτει ένα σημαντικό και διαχρονικό κενό στην αρχαιολογική εκπαίδευση της Ελλάδας. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά πανεπιστημιακά προγράμματα που εστιάζουν κυρίως στην κλασική μορφή της αρχαιολογίας, την ιστορία της τέχνης και την ανασκαφική μεθοδολογία, το πρόγραμμα του Ε.Α.Π. εισάγει τους εκπαιδευόμενους σε διεπιστημονικές μεθόδους που συνδέουν την αρχαιολογία με την εθνογραφία και την πειραματική πρακτική, δηλ. σε δύο σύγχρονες και δυναμικές προσεγγίσεις: την Εθνοαρχαιολογία και την Πειραματική Αρχαιολογία.
Η εθνοαρχαιολογία είναι ο κλάδος που μελετά σύγχρονες παραδοσιακές κοινωνίες, ώστε να ερμηνεύσει αρχαιολογικά ευρήματα, ενώ η πειραματική αρχαιολογία αναδημιουργεί τεχνικές και διαδικασίες του παρελθόντος με στόχο την εμπειρική κατανόηση. Το πρόγραμμα του Ε.Α.Π. είναι το πρώτο στην Ελλάδα που φέρνει αυτές τις δύο επιστημονικές προσεγγίσεις σε δημιουργικό διάλογο, παρέχοντας στους εκπαιδευόμενους τη δυνατότητα να αποκτήσουν θεωρητική κατάρτιση και πρακτική εμπειρία, σε ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό περιβάλλον που προάγει την ερευνητική σκέψη και τη διεπιστημονική γνώση.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 24 διδακτικές ενότητες, καλύπτοντας από την εθνογραφική παρατήρηση και την ανάλυση υλικού πολιτισμού έως τον σχεδιασμό και την υλοποίηση πειραμάτων. Οι εκπαιδευόμενοι καλούνται να αναπτύξουν ερευνητικές δεξιότητες και κριτική σκέψη, να συνθέσουν εθνοαρχαιολογικά δεδομένα, να προτείνουν νέες ερμηνευτικές προσεγγίσεις.
Ένα ακόμη στοιχείο που καθιστά το πρόγραμμα μοναδικό είναι η εξ αποστάσεως πρόσβαση σε εκπαιδευτικό υλικό υψηλής ποιότητας, που απευθύνεται σε επαγγελματίες, φοιτητές, ερευνητές, αλλά και κάθε ενδιαφερόμενο από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Η πλατφόρμα του Ε.Α.Π. παρέχει διαδραστικά εργαλεία, υποστήριξη και ευελιξία, ώστε κάθε εκπαιδευόμενος να μπορεί να παρακολουθήσει τα μαθήματα χωρίς γεωγραφικούς ή χρονικούς περιορισμούς. Η ευελιξία αυτή ενισχύει τη συμμετοχικότητα και επιτρέπει την ένταξη του προγράμματος σε διαφορετικά επαγγελματικά και ακαδημαϊκά πλαίσια.
Το πρόγραμμα «Εθνοαρχαιολογία και Πειραματική Αρχαιολογία» του ΚΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (Ε.Α.Π.) είναι ανταγωνιστικό σε διεθνές επίπεδο. Ένα από τα ισχυρότερα πλεονεκτήματά του είναι ότι έχει σχεδιαστεί με βάση διεθνή πρότυπα διδασκαλίας και είναι πλήρως εναρμονισμένο με τις πρακτικές που εφαρμόζονται σε κορυφαία πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής.
Η ύπαρξη αυτού του προγράμματος καλύπτει ένα εκπαιδευτικό κενό που για χρόνια παρέμενε αναξιοποίητο στην ελληνική αρχαιολογική εκπαίδευση. Μέχρι σήμερα, η εθνοαρχαιολογία και η πειραματική αρχαιολογία αντιμετωπίζονταν ως επιμέρους θεματικές ή ερευνητικά ενδιαφέροντα, χωρίς να προσφέρονται ως αυτόνομο εκπαιδευτικό αντικείμενο, όπως επισημαίνουν και οι αποφοιτήσαντες από τον 1ο κύκλο. Το ΚΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Ε.Α.Π. έρχεται να καλύψει αυτή την ανάγκη, προσφέροντας ένα πρόγραμμα που συνδυάζει θεωρία, πράξη και ερευνητική καινοτομία και αναπτύσσει ερευνητική αυτονομία και δεξιότητες σύνθεσης, όπως απαιτούν οι ερευνητικές προτάσεις σε ευρωπαϊκά και διεθνή προγράμματα.
Με λίγα λόγια, το πρόγραμμα «Εθνοαρχαιολογία και Πειραματική Αρχαιολογία» δεν είναι απλώς μια νέα εκπαιδευτική πρόταση. Είναι μια επιστημονική και παιδαγωγική καινοτομία που γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στην ελληνική πανεπιστημιακή πραγματικότητα και τις διεθνείς εξελίξεις στην αρχαιολογική επιστήμη. Είναι ένα εργαλείο για την ερμηνεία του παρελθόντος, την κατανόηση του παρόντος και τη διαμόρφωση του μέλλοντος της αρχαιολογικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα.
Δρ. Μαρία Πυργάκη στην Προϊστορική και Πρωτοϊστορική Εθνολογία, Université Paris I, Panthéon – Sorbonne.
Επιστημονικά Υπεύθυνη και Διδάσκουσα το Πρόγραμμα «Εθνοαρχαιολογία και Πειραματική Αρχαιολογία του ΚΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Ε.Α.Π.
e-mail: pyrgaki.maria@ac.eap.gr καιmpyrgaki@otenet.gr
🔗 Περισσότερες πληροφορίες και εγγραφές: Εθνοαρχαιολογία και Πειραματική Αρχαιολογία – Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. ΕΑΠ
