Οι μαθητικές παρελάσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των εθνικών επετείων. Πότε όμως εμφανίστηκαν στην Ελλάδα και πώς απέκτησαν τη σημερινή τους μορφή;
Σύμφωνα με την ιστορικό Χριστίνα Κουλούρη, η πρώτη καταγεγραμμένη μαθητική παρέλαση εντοπίζεται το 1899. Η εφημερίδα Εμπρός, στις 26 Μαρτίου εκείνης της χρονιάς, περιγράφει μαθητές σχολείων της Αττικής να βαδίζουν σε τετράδες, με την ελληνική σημαία μπροστά. Στις επόμενες δεκαετίες συναντάμε μαθητικές πομπές, λαμπαδηφορίες και συμμετοχή σχολείων σε δημόσιους εορτασμούς.
Επομένως, οι μαθητικές παρελάσεις δεν δημιουργήθηκαν από τη δικτατορία του Μεταξά. Ωστόσο, από το 1936 απέκτησαν πιο συστηματική οργάνωση και εντάχθηκαν στην πολιτική διαπαιδαγώγηση της νεολαίας. Η Εθνική Οργάνωση Νεολαίας (ΕΟΝ), με τις στολές, την ιεραρχία και τον συγχρονισμένο βηματισμό, πρόβαλλε πρότυπα πειθαρχίας και αφοσίωσης στο καθεστώς.
Η ιστορία αυτή μας υπενθυμίζει ότι οι τρόποι με τους οποίους γιορτάζουμε τις εθνικές επετείους δεν είναι διαχρονικά αμετάβλητοι. Διαμορφώθηκαν σε διαφορετικές ιστορικές συνθήκες και απέκτησαν διαφορετικά νοήματα.
Το ερώτημα σήμερα είναι τι θέλουμε να αποκομίζουν τα παιδιά από τη συμμετοχή τους: την εμπειρία μιας δημόσιας τελετής ή και μια ουσιαστική κατανόηση της Ιστορίας;
*Διευθύντρια Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης
