Μια θεαματική άποψη της ακτής την ώρα της μεγάλης εφόδου

Η μεγάλη απόφαση: ΕΜΠΡΟΣ

Όλα είναι έτοιμα. Το επιτελείο του Αϊζενχάουερ από 30.000 στρατιωτικούς και πολίτες μελέτησε όλες τις λεπτομέρειες της απόβασης σχολαστικά. Έφτασαν στο σημείο να μετρήσουν το μέγεθος των κόκκων της άμμου της παραλίας της Νορμανδίας. Η εξόρμηση είχε οριστεί για τις αρχές Ιουνίου 1944. Έπρεπε όμως να βοηθήσουν οι καιρικές συνθήκες. Χρειάζονταν φεγγαράδα για να μπορέσουν οι 18.000 αλεξιπτωτιστές να πέσουν στο γαλλικό έδαφος. Η αιφνιδιαστική όμως επίθεσή τους εξαρτιόταν από το αν θα υπήρχε σκοτάδι μέχρι να φτάσουν πάνω από τις ζώνες ρίψης. Έπρεπε λοιπόν το φεγγάρι να ανατείλει σε προχωρημένη ώρα.

Από την άλλη μεριά, οι θαλάσσιες αποβάσεις έπρεπε οπωσδήποτε να γίνουν όταν η παλίρροια θα ήταν αρκετά χαμηλά, έτσι που να φαίνονται τα εμπόδια που είχε βάλει ο Ρόμμελ στις ακτές. Από την παλίρροια αυτή θα εξαρτιόταν η ώρα που θα γίνονταν ολόκληρη η απόβαση.

Αυτοί οι δύο περιορισμοί, δηλαδή η φεγγαράδα και η παλίρροια, έκαναν τον Αϊζενχάουερ να προσδιορίσει για ημέρα αποβάσεως την 5^η ή 6^η Ιουνίου. Αν δεν τα κατάφερνε, έπρεπε να την κάνει την 19^η Ιουνίου, οπότε όμως δεν θα υπήρχε φεγγάρι.

Δυστυχώς οι καιρικές συνθήκες δεν ήταν πολύ καλές. Ο Αϊζενχάουερ κάλεσε όλους τους διοικητές μεγάλων μονάδων σε σύσκεψη. Άκουσε προσεκτικά τις γνώμες τους. Ο Μοντγκόμερυ, ο νικητής της Ερήμου, επέμενε στην απόφαση να γίνει η απόβαση στις 6 Ιουνίου. «Εγώ θα έλεγα ΕΜΠΡΟΣ», είπε.

Τώρα η τελική απόφαση ήταν στο χέρι του Αϊζενχάουερ. Σκέφτηκε λίγη ώρα και ύστερα κοιτάζοντας τους συνεργάτες του είπε: «Είμαι απολύτως σίγουρος πως πρέπει να δώσουμε τη διαταγή. Δεν μ’ αρέσει, αλλά αυτό είναι. Δεν βλέπω τι άλλο μπορούμε να κάνουμε».

Ακριβώς μετά τα μεσάνυχτα, έξι μεγάλα ανεμοπλάνα γεμάτα με Άγγλους πέρασαν σιωπηλά τη γαλλική ακτή και «κάθισαν» σαν πουλιά στο έδαφος. Σε λιγότερο από ένα τέταρτο της ώρας δύο σπουδαίες γέφυρες έπεσαν στα χέρια των συμμάχων. Στο δυτικό τομέα οι Αμερικανοί αλεξιπτωτιστές κατέβαιναν από τον ουρανό σαν χιλιάδες μανιτάρια. Οι κάτοικοι της περιοχής τρόμαξαν. Βγήκαν από τα σπίτια τους και βρέθηκαν ξαφνικά πρόσωπο με πρόσωπο με τους συμμάχους.

Οι Γερμανοί ήξεραν ότι κάποια από τις μέρες ή τις βδομάδες εκείνες θα γίνονταν η συμμαχική επίθεση αλλά δεν το περίμεναν για τις 6 Ιουνίου. Ήταν τόσο κακός ο καιρός ώστε δεν ανησυχούσαν. Ο Ρόμμελ, μάλιστα ο ίδιος, απεφάσισε να επισκεφθεί για λίγες μέρες την οικογένειά του στη Γερμανία. Οι περισσότεροι ανώτεροι αξιωματικοί βρίσκονταν στα σπίτια τους ή μακριά από τις μονάδες τους. Ο καιρός τους έκανε να είναι σίγουροι ότι οι σύμμαχοι θα καθυστερούσαν. Εξάλλου δεν γνώριζαν που ακριβώς θα γίνονταν η επίθεση.

Η κραυγή «αλεξιπτωτιστές» απλώθηκε ξαφνικά μέσα στη νύχτα. Οι Γερμανοί σκοποί ξύπνησαν τους ανωτέρους τους. Εκείνοι έμεναν δισταχτικοί. Ήταν άραγε η απόβαση που περίμεναν ή ήταν κομμάντος, που είχαν σκοπό να καταστρέψουν μια γέφυρα και να φύγουν;

Οι ώρες περνούσαν. Οι αλεξιπτωτιστές χαμένοι μέσα στους σκοτεινούς φράχτες, στα συρματοπλέγματα, στα πλημμυρισμένα ποτάμια και στα χωριατόσπιτα προσπαθούσαν να ανασυνταχθούν. Οι περισσότεροι δεν κατάφερναν να πέσουν εκεί που έπρεπε και τώρα, χαμένοι σε άγνωστη χώρα, αναζητούσαν τη μονάδα τους.

Ξαφνικά μέσα στα χωράφια της Νορμανδίας ακούστηκε ένα αγγλικό κυνηγετικό κέρας. Καλούσε τους άνδρες κάποιας μονάδας να συγκεντρωθούν. Ύστερα ακούστηκε και ένα άλλο. Μετά μια σάλπιγγα.

Στο χωριό Σαίντ-Μέρ-Εγκλίζ έγινε μια πυρκαγιά και τότε οι κάτοικοι στις φλόγες της είδαν τον ουρανό να φωτίζεται και αντίκρισαν ένα παράξενο θέαμα: δεκάδες αλεξιπτωτιστές έπεφταν σιγά-σιγά στην πλατεία του χωριού. Ένα αλεξίπτωτο βρέθηκε κρεμασμένο στο καμπαναριό της εκκλησίας και ένα άλλο επάνω στα δένδρα.

Η πιο μεγάλη ημέρα του πολέμου

Τότε επιτέλους ξημέρωσε. Παντού οι άνδρες περίμεναν αυτά τα χαράματα, όμως κανένας δεν τα περίμενε με τόση ανησυχία όσο οι Γερμανοί. Σα να μην έφταναν οι αλεξιπτωτιστές, ένας νέος και απειλητικός κίνδυνος άρχισε να διαφαίνεται τώρα. Σ’ όλο το μήκος της ακτής εισβολής οι ναυτικοί σταθμοί του Γερμανού ναυάρχου Κράνκε συνελάμβαναν τους ήχους πλοίων, χιλιάδων πλοίων που έπλεαν προς τις ακτές της Νορμανδίας.

Στο γερμανικό αρχηγείο στο Παρίσι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι άρχιζε η πραγματική απόβαση των συμμάχων. Έτσι μετακίνησαν αμέσως δύο μεραρχίες αρμάτων μάχης προς τη Νορμανδία. Δυστυχώς γι’ αυτούς, τα άρματα επρόκειτο να μην επιτεθούν αμέσως γιατί έπρεπε να δώσει τη σχετική διαταγή ο Χίτλερ και εκείνος κοιμόταν σ’ ένα ορεινό ερημητήριο της νότιας Βαυαρίας. Κανείς δεν τόλμησε να τον ξυπνήσει. Όταν ξύπνησε στις 10 το πρωί είχε τόσα άλλα να σκεφτεί, ώστε κανείς δεν θυμήθηκε να του πει να δώσει διαταγή για να μπουν στη μάχη οι δύο αυτές μεραρχίες. Στο μέτωπο ο στρατάρχης Γκρέντ φόν Ρούντστεν περίμενε διαταγές και λύσσαζε από το κακό του.

Την ίδια περίπου ώρα, στις δέκα και δεκαπέντε λεπτά, χτύπησε το τηλέφωνο στο σπίτι του στρατάρχη Ρόμμελ. Του τηλεφωνούσε ο αρχηγός του επιτελείου του για να τον ενημερώσει. Ο Ρόμμελ άκουσε έκπληκτος και ταραγμένος. Κατάλαβε πως ήταν η μέρα που περίμενε. Κάποτε που συζητούσε για την ημέρα αυτή είχε πει στον υπασπιστή του: «Ο πόλεμος θα κερδηθεί ή θα χαθεί στις ακτές. Θα έχουμε μια μοναδική πιθανότητα να σταματήσουμε τον εχθρό, κι αυτή θα είναι όταν βρίσκεται ακόμα στο νερό προσπαθώντας να βγει στην ακτή. Οι εφεδρείες δεν θα φτάσουν ποτέ στο σημείο επιθέσεως κι είναι ανόητο και να τις σκεφθούμε ακόμα... Οι πρώτες είκοσι-τέσσερις ώρες της εισβολής θα είναι αποφασιστικές... Για τους συμμάχους, καθώς και για τη Γερμανία, θα είναι η πιο μεγάλη μέρα».

Και να που η «πιο μεγάλη μέρα» ήρθε έτσι αναπάντεχα ενώ αυτός βρισκόταν στη Γερμανία, στο σπίτι του, μακριά από το μέτωπο. Όταν το τηλεφώνημα τελείωσε, η μόνη φράση που είπε ήταν: «Τι βλακεία έκανα».

Ο Ρόμμελ έφτασε στο μέτωπο το βράδυ. Στο μεταξύ ο Χίτλερ έδωσε εντολή να μπουν στη μάχη οι δύο θωρακισμένες μεραρχίες. Ήταν όμως πολύ αργά. Η μια, αποδεκατισμένη από τις συνεχείς αεροπορικές επιθέσεις, δεν θα έφτανε ποτέ στο μέτωπο και η άλλη θα έφτανε μόνο την επομένη το πρωί.

Όλες οι ελπίδες του Ρόμμελ συγκεντρώθηκαν στην εικοστή πρώτη θωρακισμένη μεραρχία με διοικητή τον Μπρονικόφσκι. Αν κατόρθωνε να φτάσει έγκαιρα, ίσως μπορούσε να πετάξει τους συμμάχους στη θάλασσα.

Τα άρματα του Μπρονικόφσκι όρμησαν στο μέτωπο. Καθώς, όμως, προχώρησαν, ακούστηκε ένας ξαφνικός βρυχηθμός κανονιών, που άνοιγαν πυρ κάπου μακριά. Φαινόταν να έρχεται ταυτόχρονα από καμιά δωδεκαριά μεριές. Ξαφνικά το πρωτοπόρο άρμα του τινάχτηκε στον αέρα, χωρίς να ρίξει ούτε μια κανονιά. Δύο ακόμα άρματα προχώρησαν, ενώ έριχναν τα κανόνια τους. Δεν φαίνεται όμως να έκαναν εντύπωση στους Βρετανούς πυροβολητές. Τα βρετανικά κανόνια τραβούσαν από μακριά γιατί είχαν μεγάλο βεληνεκές. Σε λιγότερο από δεκαπέντε λεπτά ο Μπρονικόφσκι έχασε έξι άρματα. Έτσι αναγκάστηκε να σταματήσει την επίθεση και έδωσε διαταγή σύμπτυξης. Οι Γερμανοί έχασαν την πολύτιμη πρώτη ημέρα. Κατά το βραδάκι δεκάδες ανεμόπτερα θα κατέβαζαν από τον ουρανό και άλλους άνδρες. Οι σύμμαχοι κατάφεραν να κάνουν προγεφύρωμα και να αποβιβάσουν τα εκατομμύρια των στρατιωτών τους και τους τεράστιους όγκους του υλικού που μάζευαν, μήνες τώρα στις απέναντι ακτές της Αγγλίας. Η Γερμανία χτυπήθηκε θανάσιμα. Μια σειρά από ατυχίες και άστοχους χειρισμούς ήταν η αρχή του τέλους της.

Οι σύμμαχοι προχωρούν

Η απόβαση των συμμάχων έγινε με βάση ένα λεπτομερές σχέδιο. Οι Αμερικάνοι αποβιβάστηκαν στις έξι και μισή το πρωί σε δύο ακτές, που συνθηματικά τις ονόμασαν Γιούτα και Όμαχα, και οι Άγγλοι στις επτά και μισή σε τρεις ακτές, που τις ονόμασαν Γκόλντ, Τζιούνο και Σουόρντ. Τα αποβατικά σκάφη προχωρούσαν σιγά προς την ακτή, πίσω από μια τεχνητή ομίχλη, όταν ξαφνικά ξεπρόβαλαν τρία βέλη: τρεις γερμανικές τορπιλάκατοι, που ρίχνονταν πάνω στον συμμαχικό στόλο. Μια τρομακτική ομοβροντία τις υποδέχτηκε. Έκαναν μεταβολή και ξαναμπήκαν μέσα στο προπέτασμα καπνού αφού ξαπόλησαν τις τορπίλες τους και βύθισαν ένα συμμαχικό αντιτορπιλλικό.

Από τους πρώτους Αμερικανούς, που πάτησαν το πόδι τους στο γαλλικό έδαφος στην παραλία Γιούτα, ήταν ο ταξίαρχος Ρούζβελτ. Ο Ρούζβελτ, που είχε μελετήσει καλά το έδαφος στον χάρτη, δεν το αναγνώρισε. Κατάλαβε ότι τους παρέσυρε το ρεύμα και αποβιβάστηκαν νοτιότερα. Εδώ η αντίσταση των Γερμανών ήταν μικρότερη. Η ακτή κυριεύτηκε γρήγορα. Η απόβαση οργανώθηκε αμέσως. Ο Ρούζβελτ περιφέρονταν με ένα μπαστούνι στο ένα χέρι και ένα χάρτη στο άλλο, διώχνοντας από πάνω του τις άμμους που πετούσαν οι οβίδες των όλμων καθώς έσκαγαν γύρω του. Ήταν ο πρώτος στρατηγός των συμμάχων που πατούσε το πόδι του στην Νορμανδία.

Αντίθετα, στην παραλία της Όμαχα η θάλασσα ήταν ταραγμένη. Μόλις έφτασαν τα αποβατικά σκάφη, 32 αμφίβια άρματα έπεσαν στη θάλασσα 5 χιλιόμετρα μακριά από την παραλία, αλλά 30 από αυτά βυθίστηκαν από τη θαλασσοταραχή. Εδώ η αντίσταση των Γερμανών ήταν λυσσαλέα. Μια ολόκληρη επίλεκτη μεραρχία περίμενε τους συμμάχους κρυμμένη σε τεράστια οχυρωματικά έργα. Όσους δεν πρόφτασαν να χτυπήσουν τους υποδέχονταν οι νάρκες και τα εμπόδια που είχε σπείρει ο Ρόμμελ σε όλη την παραλία. Οι θυσίες των συμμάχων εδώ ήταν τεράστιες. Κόντευε να τελειώσει το πρωινό και η κατάσταση ήταν ακόμα ανησυχητική. Η ακτή ήταν γεμάτη από σωρούς κατεστραμμένου υλικού. Η πλημμύρα έπνιγε τους τραυματίες. Οι μόνοι που κατάφεραν να περάσουν μέχρι το μεσημέρι από την κόλαση αυτή ήταν ο συνταγματάρχης Κάνχαμ και ο ταξίαρχος Κότα με λίγους στρατιώτες.

Οι Άγγλοι βρήκαν κι αυτοί δυσκολίες. Μέχρι το μεσημέρι όμως κατάφεραν να στηρίξουν τις θέσεις τους. Το μεσημέρι ο Τσώρτσιλ μίλησε στη Βουλή. Είπε ότι όλα εξελίσσονται σύμφωνα με το σχέδιο. Όλοι όμως γνωρίζουμε τώρα ότι το σχέδιο δεν μπόρεσε να εφαρμοστεί κανονικά την πρώτη ημέρα. Τα διάφορα τμήματα δεν κατάφεραν να ενωθούν μεταξύ τους. Τα στρατεύματα αντί να έχουν προχωρήσει μέχρι 5 μίλια προχώρησαν μόλις 1,5. Παρά τις απογοητεύσεις όμως αυτές, η ημέρα αυτή έδωσε μια υπέροχη νίκη. Η Αμερική και η Αγγλία πάλλονταν από περηφάνια. Οι σκλαβωμένοι λαοί της Ευρώπης πανηγύριζαν.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Α΄. Γενικά έργα για την ιστορία του 20^ου αιώνα.

1) B.Moore, Κοινωνικές ρίζες της δικτατορίας και της δημοκρατίας. Αγρότες, γαιοκτήμονες, εργάτες, αστοί και διανοούμενοι στη διαμόρφωση του σύγχρονου κόσμου, Κάλβος, Αθήνα 1984.