ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΝΙΚΟ ΤΕΜΠΟΝΕΡΑ
ΟΛΜΕ-ΔΟΕ: 9 Ιανουαρίου
2010: Ημέρα μνήμης και αγώνα
Ο.Λ.Μ.Ε.
Ερμού & Κορνάρου 2
ΤΗΛ: 210 32 30 073 - 32 21 255
FAX: 210 32 27 382 - 33 11 338
http://www.olme.gr
e-mail: olme@otenet.gr Αθήνα, 07/01/06
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
ΜΝΗΜΗ ΝΙΚΟΥ ΤΕΜΠΟΝΕΡΑ
15 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΟΥ
Συμπληρώνονται εφέτος δεκαπέντε χρόνια από την
άγρια δολοφονία του καθηγητή Νίκου Τεμπονέρα σε σχολείο της Πάτρας και η
συλλογική μας μνήμη αρνείται επίμονα να ξεχάσει τις συνθήκες που οδήγησαν στον
πρόωρο και άδικο χαμό του.
Δεν πρόκειται για μια εθιμοτυπική υπόμνηση ούτε για μια απόπειρα εξιδανίκευσης.
Πρόκειται για μια συνειδητή προσπάθεια να ξεπεράσουμε το παρελθόν κατανοώντας
τις συνθήκες που το δημιούργησαν και εξαλείφοντας όλες εκείνες τις μήτρες που
προκάλεσαν τον πόνο και την οδύνη. Και αυτό μπορούμε να το επιτύχουμε μόνον όταν
μετασχηματίσουμε τον ιστορικό χρόνο σε δύναμη αμφισβήτησης, έμπνευσης,
απελευθέρωσης και δημιουργίας.
Ιδιαίτερα στην αρνητική σημερινή συγκυρία, που κατακλύζεται από πρότυπα
ιδιοτέλειας και ευτέλειας, ο Νίκος Τεμπονέρας, δάσκαλος και θυσιαζόμενος
ταυτόχρονα, αποτελεί ακλόνητο σύμβολο προσφοράς, φωτεινό σημείο προσανατολισμού.
Όταν η Παιδεία απειλείται από τους ανέμους της αγοράς και την ιδιωτικοποίηση,
όταν τα παιδιά μας γίνονται βορά στην ανεργία και ωθούνται στην ιδιώτευση, όταν
όλα τα συστήματα των ανθρώπινων αξιών, της αλληλεγγύης και του αγώνα, μπαίνουν
στην ελλειμματική ζυγαριά της κερδοφορίας, τότε η θυσία του Νίκου Τεμπονέρα
αποτελεί ασφαλές ορμητήριο ιδεών και δράσης.
Ακριβώς γι' αυτό το λόγο, δεκαπέντε χρόνια μετά τη δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα,
ερχόμαστε πάλι, αθεράπευτα ονειροπόλοι και δίκαια οργισμένοι, να μνημονεύσουμε
το όνομά του όχι "από χρέος κινούντες", όχι σαν ξόδι που το απιθώνουμε στο χτες,
αλλά ως θυσία στο μόνιμο συμπόσιο των αγώνων.
Οι καιροί ου μενετοί !!
Η επίθεση που υφίστανται οι εργαζόμενοι και το συνδικαλιστικό κίνημα με στόχο να
αποδεχτούν τα νέα μοντέλα της εργασιακής αβεβαιότητας, και μάλιστα κάτω από τη
δαμόκλειο σπάθη της γενικευμένης ανεργίας, δεν μπορούν να μας αφήσουν
αδιάφορους.
Η αποψίλωση των ελάχιστων ορίων ασφάλειας στην εργασία και οι τάσεις συρρίκνωσης
του κοινωνικού κράτους στο όνομα της δημοσιονομικής πειθαρχίας σημαίνουν
περισσότερη απαιδευσία, περισσότερη αδικία, περισσότερη ανασφάλεια.
Η επικράτηση της "ατομικοποιημένης" στάσης απέναντι στην συλλογικότητα
σηματοδοτεί απομείωση της κοινωνικής βούλησης σε όφελος του εγωισμού και της
υποταγής.
Είμαστε αντίθετοι στην αντίληψη που κάποιοι προωθούν ότι η χώρα και το κράτος
κινδυνεύουν από τους μετανάστες, όσους κυνηγημένοι από τη φτώχεια, τον πόλεμο,
την καταπίεση φτάνουν ως εδώ ζητώντας μια ζωή με αξιοπρέπεια.
Είμαστε αντίθετοι στις πολιτικές που οδηγούν στις τεράστιες ανισότητες ανάμεσα
στο λεγόμενο «Πρώτο» και στο λεγόμενο «Τρίτο» κόσμο, γιατί γνωρίζουμε την
εκμετάλλευση που υφίσταται ο «Τρίτος» Κόσμος από τους οικονομικά ισχυρούς του
πλανήτη, που καταδικάζουν τις χώρες αυτές σε μια οικονομική καθήλωση.
Είμαστε, ακόμα, αντίθετοι με μια επιλεκτική και διαστρεβλωτική χρήση του
παρελθόντος, όπως αυτή του Συμβουλίου της Ευρώπης, που επιδιώκει να εξισώσει τα
θύματα με τους θύτες, τους εγκληματίες με τους απελευθερωτές, τους ναζιστές με
τους κομμουνιστές.
Και, πάνω από όλα, είμαστε αμετακίνητα αντίθετοι με τον πόλεμο, που εξακολουθεί
να μαίνεται σε διάφορες χώρες με ευθύνη των στρατιωτικών, οικονομικών και
πολιτικών υπερδυνάμεων, που τρέφεται με εκατόμβες νεκρών στο ισοπεδωμένο πλέον
Ιράκ, που ντύνεται με το όνομα της πλανητικής ασφάλειας, που ανατινάζει τα
σύνορα, γενικεύει τις συγκρούσεις, μεταπλάθει το αίμα αθώων σε κέρδος και σαν
τεράστιος Λεβιάθαν βουλιάζει τον κόσμο σε νέα φρίκη.
Ποιος μπορεί να εφησυχάζει;
Από πού μπορούμε να αντλούμε θάρρος και αυτοπεποίθηση;
Από πού, αν όχι από τις ιδέες που ταιριάζουν στις ανάγκες των ανθρώπων, από
όλους εκείνους που τόλμησαν να υπερβούν το μικρόψυχο "εγώ" και να βυθιστούν στον
ωκεανό του "εμείς", να αντλήσουμε θάρρος από τις "φλεγόμενες βάτους" που
πυρπολήθηκαν για να γίνουν τα σκοτάδια λάμψη; Και αν σήμερα οι ηθικοί αυτουργοί
της δολοφονίας του Νίκου Τεμπονέρα δίνουν δείγματα πολιτικού αμοραλισμού, εμείς
συνεχίζουμε να πορευόμαστε με τα παραδείγματα της ηθικής και της αξιοπρέπειας.
Αρκετοί ίσως θα ήθελαν να κηρύξουν τη λήθη. Όμως ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη
λήθη σημαίνει, απλά υπεράσπιση του μέλλοντός μας που ξεκινάει από το χτες, η
απώλεια του παρελθόντος σημαίνει απώλεια και του αύριο.
Έτσι αποφασίσαμε εμείς, οι απλοί δάσκαλοι του γένους των ανθρώπων, πως θα
μνημονεύουμε και "Σολωμό και Παπαδιαμάντη" και Νίκο Τεμπονέρα όχι από
μνησικακία, αλλά με πνεύμα δικαιοσύνης και αξιοπρέπειας.
Δεν είναι διόλου τυχαίο πως στη σύγχρονη νεοελληνική ιστορία η εκπαίδευση
κρατάει σαν φυλαχτό το Πολυτεχνείο και τον Νίκο Τεμπονέρα και πως έτσι
διαπαιδαγωγείται η νέα γενιά.
Γιατί στους δύσκολους καιρούς που ζούμε η θυσία του Νίκου Τεμπονέρα είναι
ορόσημο αλληλεγγύης, δείγμα γραφής στον αγώνα για τη Δημόσια Παιδεία, σύμβολο
του ανθρώπου που ζει και πεθαίνει για τα ιδανικά του.
Εμείς διαβάζουμε τον επίκαιρο Παλαμά:
"και τους τρέμουνε των κάμπων οι κιοτήδες
τους μισούν οι βασιλιάδες κι όλοι οι τύραννοι
κι είναι μες στους κοιμισμένους στρατιώτες
κι είναι μες στους σκυφτούς τα παλλικάρια"
Το κενό που άφησε ο άδικα δολοφονημένος καθηγητής Νίκος Τεμπονέρας θα
φροντίσουμε να καλυφτεί με λογισμό και όνειρο
μέχρι την ώρα που όλα τα παιδιά θα έχουν ένα σίγουρο μέλλον με μόρφωση και
εργασία,
μέχρι που ο πόνος δεν θα χτυπάει την πόρτα των ανθρώπων,
και η εκμετάλλευση, ο πόλεμος, η αδικία αντικείμενο θα είναι πλέον των
λεξικογράφων.
Για όλους αυτούς τους λόγους ο Νίκος Τεμπονέρας
θα ζει στους αγώνες μας, στους αγώνες της νέας γενιάς.
Για όλους αυτούς τους λόγους εμείς συνεχίζουμε τον αγώνα, σφυροκοπάμε τις κάθε
λογής αλυσίδες που δένουν τους ανθρώπους.
Από το Δ.Σ. της ΟΛΜΕ
ΥΓ. Το Δ.Σ. της ΟΛΜΕ θα συμμετάσχει στη συγκέντρωση μνήμης και τιμής για το Νίκο
Τεμπονέρα, που πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του Ε.Α.Μ. (οργάνωσης της οποίας
ήταν μέλος) τη Δευτέρα, 9-1-2006, ώρα 6.30 μ.μ., στο χώρο της δολοφονίας του
(συγκρότημα ΒΟΥΔ, Πάτρα).
Με αφορμή τα 19 χρόνια από την
πολιτική δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα
Ένα χρονικό για να μην ξεχάσουμε!
Ήταν και πάλι τέτοιες μέρες, τέλος διακοπών Χριστουγέννων, πριν 15 χρόνια. Μόλις
χθες δηλαδή…ιστορικά. Στα σχολεία όμως δεν επικρατούσε ησυχία, η κοινωνία έβραζε
υπόκωφα. Είχαν προηγηθεί οι καταλήψεις των εργοστασίων, των «προβληματικών».
Στην Πάτρα, η Πειραϊκή-Πατραϊκή είχε γίνει από την άνοιξη του 1990 ένα ιδιότυπο
κέντρο αντίστασης και αγώνα ενάντια στην κυβερνητική πολιτική της ΝΔ του
Μητσοτάκη. Πολύμηνος αγώνας, σκληρός. «Ή όλοι ή κανένας» έγραφε το πανό στην
πύλη του εργοστασίου της Πάτρας, απαντώντας στις μαζικές απολύσεις και τα σχέδια
συρρίκνωσης. Ο ραδιοφωνικός σταθμός των απολυμένων της Πατραϊκής «Αλληλεγγύη»
έφερνε στα σπίτια και τα καφενεία το μήνυμα του αγώνα, τη μουσική της
αντίστασης. Και όταν ο πολύμηνος αγώνας των εργατών και των υπαλλήλων έφτασε σε
καμπή, σαν φυσική συνέχεια τη σκυτάλη πήραν οι μαθητές και φοιτητές.
Ο τότε Υπουργός Παιδείας του Μητσοτάκη, Βασ. Κοντογιαννόπουλος (σημερινός
βουλευτής του ΠΑΣΟΚ), παίρνοντας και αυτός τη σκυτάλη των αντιλαϊκών μέτρων,
προσπάθησε να κάνει άλλη μια αντιδραστική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση (σαν αυτές
που επιχείρησαν αργότερα ο Αρσένης, ο Γιωργάκης Παπανδρέου κλπ). Τον Νοέμβριο
του ΄90 ξεκίνησαν οι πρώτες συνελεύσεις, πρώτα στα ΤΕΙ της περιφέρειας, μετά
στις σχολές των ΑΕΙ. Μαζικές γενικές συνελεύσεις, συντονιστικά σχολών,
συντονιστικά πόλεων, πανελλαδικά συντονιστικά στην Αθήνα για τον συντονισμό και
την κλιμάκωση του αγώνα. Οι καταλήψεις άρχισαν στα μέσα Νοέμβρη, μέρες
πολυτεχνείου περίπου, πρώτα στην επαρχία. Αρχές Δεκέμβρη τα περισσότερα ΑΕΙ και
ΤΕΙ της χώρας ήταν κατειλημμένα. Το αίτημα ένα: να αποσυρθεί το αντιδραστικό
πολυνομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου. Και τότε με μορφή χιονοστιβάδας ξεκίνησαν οι
μαθητές. Ένα-ένα τα σχολεία έκλειναν. Χιλιάδες μαθητές, σε κάθε γωνιά της χώρας
έγραψαν τη λέξη ΚΑΤΑΛΗΨΗ στις πόρτες των σχολείων τους. Μια πραγματική έξαρση,
με συνελεύσεις και καταλλειμένα σχολεία σε κάθε χωριό, κωμόπολη και μεγάλη πόλη.
Τα κοινά συντονιστικά προσπάθησαν και έδωσαν ένα γενικό πλαίσιο αγώνα που
αποτυπώθηκε στις κεντρικές ανακοινώσεις των κατά τόπους Συντονιστικών επιτροπών
καταλήψεων μαθητών-φοιτητών-σπουδαστών. Το πρώτο πανελλαδικό συλλαλητήριο
πραγματοποιήθηκε στις 14 Δεκέμβρη με μια τεράστια διαδήλωση από τα Προπύλαια στο
Υπουργείο Παιδείας, και είσοδο-κατάληψη του κτιρίου του ΥΠΕΠΘ από χιλιάδες
φοιτητές. Το δεύτερο Πανελλαδικό συλλαλητήριο στις 18 Δεκεμβρίου 1990 ακόμα πιο
μαζικό, με συγκλονιστική ζωντάνια και πάθος των μαθητών. ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ!
Κυβέρνηση και Υπουργείο Παιδείας περιμένουν εκτόνωση λόγω εορτών. Μα αρκετές
καταλήψεις, τόσο στις σχολές ΑΕΙ-ΤΕΙ , όσο και σε πάρα πολλά Λύκεια συνεχίζονται
στις διακοπές των Χριστουγέννων. Οι μηχανισμοί ανησυχούν, κινούνται προς την
καταστολή. Η γραμμή τους: να ανοίξουν τα σχολεία με κάθε τρόπο!. Συσκέψεις και
εγκύκλιοι του ΥΠΕΠΘ προς τους διευθυντές των σχολείων δίνουν οδηγίες για
κατασταλτικά μέτρα. Να κοπούν οι αλυσίδες και τα λουκέτα στις πόρτες των
σχολείων. Να παρθούν απουσίες έστω και στο πεζοδρόμιο του κάθε σχολείου. Να
γίνουν «συστάσεις» στους γονείς των καταληψιών μαθητών. Ταυτόχρονα ετοιμάζεται
το σχέδιο των «αγανακτισμένων πολιτών», γονείς και «γονείς» που θα κάνουν
φασαρίες και επεισόδια έξω από τα σχολεία. Τα μέτρα καταστολής εφαρμόζονται από
το πρωί της 6ης Ιανουαρίου 1991. Στην Πάτρα τα επεισόδια με αγανακτισμένους
πολίτες παίρνουν έκταση. Η απάντηση του κινήματος άμεση και καταλυτική.
Επιτροπές περιφρούρησης, κοινά συντονιστικά με φοιτητές-σπουδαστές, ενημέρωση
του λαού της πόλης με εξορμήσεις, η ΕΛΜΕ έξω απ΄τα σχολειά. Ο Νομάρχης Αχαΐας
Τάγαρης σε συνεργασία με τον κομματικό μηχανισμό της ΝΔ στην πόλη και άλλους
μηχανισμούς, κινητοποιεί ομάδες τραμπούκων της ΟΝΝΕΔ (τους λεγόμενους
«Κένταυρους» που φτιάχτηκαν σαν ομάδες κρούσης της ΟΝΝΕΔ επί προεδρίας Μεϊμαράκη
και Βουλγαράκη, για να μην ξεχνιόμαστε…). Επικεφαλείς των τραμπούκων ο τότε
πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ Πάτρας και Δημοτικός Σύμβουλος της ΝΔ Γιάννης Καλαμπόκας, και
τα γνωστά στελέχοι της ΝΔ και ΟΝΝΕΔ Πάτρας Μαραγκός, Σπίνος, Γραμματίκας και
αρκετοί άλλοι.
Προκλήσεις στην αρχή, με αφισοκολλήσεις στα σχολεία της Πάτρας. Οι ΟΝΝΕΔίτες
κολλάνε την αφίσα της ΝΔ «λιγότερα λόγια-περισσότερη δουλειά»… Στις 7 Ιανουαρίου
τα επεισόδια παίρνουν έκταση σε τουλάχιστον 5 σχολικά συγκροτήματα της πόλης.
Στις 8 Γενάρη από το πρωί το σχέδιο της κυβέρνησης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Απουσίες στα πεζοδρόμια, αγανακτισμένη «πολίτες» κυνηγούν μαθητές και
χειροδικούν, διευθυντές σχολείων απειλούν. Το κίνημα, οι εργαζόμενοι, ο λαός έξω
απ΄ τα σχολεία. Το απόγευμα η ΟΝΝΕΔ Πάτρας ξεκινάει ομαδική «αφισοκόλληση» από
το κέντρο της πόλης με στόχο την ανακατάληψη όσων σχολείων γίνεται. Η εντολή
είναι να εκδιωχθούν οι καταληψίες μαθητές και να παραδοθούν στους διευθυντές
ώστε να ανοίξουν την επόμενη μέρα. Ξύλο και επεισόδια στο Πολυκλαδικό Πάτρας, η
πρώτη σύρραξη μεταξύ ΟΝΝΕΔιτών και καθηγητών (τα γραφεία της ΕΛΜΕ βρίσκονται στο
κτίριο του Πολυκλαδικού). Οι ΟΝΝΕΔίτες αποχωρούν, συνεχίζοντας προς τα σχολεία
στην Τριών Ναυάρχων. Τα ίδια. Μετά προχωρούν προς το 3ο Γυμνάσιο-Λύκειο στα Ψηλά
Αλώνια. Χωρίς πολλά λόγια επιτίθενται και δέρνουν τους μαθητές. Φτάνουν στο χώρο
φοιτητές, δάσκαλοι και σπουδαστές. Δέχονται και αυτοί επίθεση, με ιδιαίτερη
βιαιότητα. Τα ραδιόφωνα της πόλης ενημερώνουν για τα γεγονότα. Κλιμάκιο της ΕΛΜΕ
αποφασίζει να μεταβεί στο σχολικό συγκρότημα. Μόλις φτάνει αντικρίζει
τραυματισμένους μαθητές και το σχολείο καταλλειμένο από την ομάδα τραμπούκων της
ΟΝΝΕΔ. Προσπαθούν να φτάσουν στην πόρτα του σχολείου για να δουν τι συνβαίνει
στο εσωτερικό. Τότε δέχονται τη λυσσαλέα επίθεση των ΟΝΝΕΔιτών. Αλυσίδες,
λοστοί, καρέκλες κατεβαίνουν στα κεφάλια τους. Και ξαφνικά μια απόλυτη σιωπή.
Ένας καθηγητής αιμόφυρτος στο έδαφος, δύο ακόμα αρκετά τραυματισμένοι υποχωρούν.
Η κατάσταση του ενός είναι σοβαρή. Μεταφέρεται στο Νοσοκομείο Αγ. Ανδρέας. Ο
Νίκος Τεμπονέρας, μαθηματικός, μέλος του ΕΑΜ (Εργατικό Αντιιμπεριαλιστικό
Μέτωπο) είναι κλινικά νεκρός. Μεταφέρεται στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ρίο.
Χιλιάδες κόσμος μαζεύεται έξω από το νοσοκομείο Αγ. Ανδρέας. Οι δολοφόνοι
διαφεύγουν από την πίσω πλευρά του σχολείου και εξαφανίζονται. Στις 12 το βράδυ
μια σιωπηλοί πορεία χιλιάδων ανθρώπων κατεβαίνει από το νοσοκομείο προς την
Νομαρχία Αχαίας. Το ανακοινωθέν του νοσοκομείου επιβεβαιώνει τα χειρότερα. Ο
Τεμπονέρας είναι νεκρός. Μια πολιτική δολοφονία στις 8 Γενάρη 1991.
Συνθήματα στη Νομαρχία, συνθήματα και καυγάς στην αστυνομική διεύθυνση Αχαίας.
«Απόψε σκοτώσαν τον Τεμπονέρα», «ένας στο χώμα χιλιάδες στον αγώνα», «πιάστε
τους δολοφόνους».
Οι επόμενες μέρες χαρακτηρίστηκαν από πραγματικές μάχες στους δρόμους της
Πάτρας, αλλά και της Αθήνας. Η κηδεία του Νίκου Τεμπονέρα μετατράπηκε σε
συλλαλητήριο καταδίκης της κυβερνητικής πολιτικής. Το ίδιο τα μεγάλα
πανεκπαιδευτικά συλλαλητήρια στην Αθήνα στις 9, 10 και 11 Γενάρη του 1991. Μάχες
στο Ε.Μ. Πολυτεχνείο, την Ομόνοια και σε άλλα σημεία της Αθήνας. Η αστυνομία
κάνει εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων και άλλων χημικών. Στην οδό Πανεπιστημίου τα
χημικά της ΕΛΑΣ πέφτουν μέσα στο κατάστημα Κ. Μαρούσης με αποτέλεσμα να καούν 4
άνθρωποι στο κτίριο.
Το κίνημα του ΄90-΄91 ποτέ δεν τελείωσε ουσιαστικά. Στα μέσα Γενάρη ήρθε η 1η
καταιγίδα της ερήμου, ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράκ. Το πολυνομοσχέδιο αποσύρθηκε
μετά την παραίτηση του Κοντογιαννόπουλου και την ανάληψη του ΥΠΕΠΘ από τον Γ.
Σουφλιά. Οι αντιδραστική μεταρρύθμιση στην εκπαίδευση έρχεται και επανέρχεται.
Το ίδιο όμως και οι αγωνιστές του κινήματος. Καταλήψεις και χιλιάδες μαθητές
στους δρόμους για την αντιδραστική μεταρρύθμιση Αρσένη. Το ίδιο με τα μέτρα
Γιωργάκη Παπανδρέου. Μετά οι μάχες του διαγωνισμού του ΑΣΕΠ το ΄98 στα
εξεταστικά κέντρα. Η παρακαταθήκη έχει στεριώσει. Ο Νίκος Τεμπονέρας ζει και θα
ζει στους αγώνες μας. Θα εκδικείται σε κάθε μάχη ενάντια στη συντηρητική
πολιτική, σε κάθε προσπάθεια για ανατροπή των νόμων και της κοινωνίας του
κέρδους και της αγοράς.
Είναι παρών στις νέες γενιές. Με Πέτρουλα-Λαμπράκη μας οδηγεί.
Όπως διάβασα πρόσφατα και σε ένα άρθρο ανώνυμου αγωνιστή του 90΄91 – οι χιλιάδες
ανώνυμοι «καταληψίες» υπάρχουν, δρουν και αγωνίζονται σε πολλούς χώρους, μέτωπα
και ζητήματα, ανώνυμα, ουσιαστικά και σιωπηλά…- : «Μα δεν τελείωσε αυτή η
ιστορία. Γιατί όλως περιέργως, οι περισσότεροι που διαμαρτύρονταν τότε χωρίς να
τον ξέρουν από κοντά αυτόν τον άνθρωπο (Τεμπονέρα) που δολοφονήθηκε πριν 15
χρόνια, του μοιάζουν κάπως. Σαν από αόρατη συμφωνία αυτοί που διαμαρτύρονταν
τότε και αργότερα, εργάζονται είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα για κάτι άλλο. Και
τηρήθηκαν οι υποσχέσεις που δόθηκαν τότε και οι συμφωνίες δεν γράφτηκαν σε
φυλλάδια και μπροσούρες για να ποδοπατηθούν και να ξεφτίσουν.
Είμαστε πάλι εδώ. Εκεί που ξεκινήσαμε. Δεν κάναμε βήμα πίσω. Είναι και αυτό
κάτι.»
ΔΕΝ ΞΕΧΝΑΜΕ ΤΙΠΟΤΑ!
Ένας από τους χιλιάδες «αυτόπτες μάρτυρες» του 90-91
ΥΓ: Για την ιστορία, ο δολοφόνος Καλαμπόκας καταδικάστηκε πρωτόδικα σε ισόβια
και στο εφετείο η ποινή του μειώθηκε. Σήμερα, αφού πέρασε κάποια χρόνια στη
φυλακή, κυκλοφορεί και πάλι ελεύθερος. Από την υπόλοιποι ομάδα των ΟΝΝΕΔιτών, οι
περισσότεροι «τιμωρήθηκαν» με μικρές ποινές κάποιων μηνών φυλάκισης. Όλοι
κυκλοφορούν ελεύθεροι και οι περισσότεροι δουλεύουν σε δημόσιες υπηρεσίες ως
«γαλάζια παιδιά»…
Ο ΤΕΜΠΟΝΕΡΑΣ ΖΕΙ ΚΑΙ ΜΑΣ ΟΔΗΓΕΙ
"και τους τρέμουνε των κάμπων οι κιοτήδες
τους μισούν οι βασιλιάδες κι όλοι οι τύραννοι
κι είναι μες στους κοιμισμένους στρατιώτες
κι είναι μέσα στους σκυφτούς τα παλικάρια"
Κ. Παλαμάς
Συνάδελφοι, συναδέλφισσες,
Δεκατρία χρόνια πέρασαν από τη
δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα. Δεκατρία χρόνια από την πρώτη μεταπολιτευτική
μαζική επιχείρηση καταστολής του εκπαιδευτικού κινήματος. Δεκατρία χρόνια δράσης
και αντινομιών επιβεβαιώνουν - μαζί με την ανεξίτηλα χαραγμένη μνήμη του ηρωικού
Τεμπονέρα - και την ύπαρξη του ταξικού πυρήνα αυτού του κινήματος. Του
κινήματος, που με τόση αυτοθυσία ο συνάδελφος και σταθερά εδραιωμένος στη
συνείδησή μας Νίκος Τεμπονέρας περιφρούρησε, επιβεβαιώνοντας για πολλοστή φορά,
τον τραγικά σκληρό νόμο της Ιστορίας, ότι η ταξική πάλη σε όλα τα στάδια και
επεισόδια απαιτεί ανθρώπους αταλάντευτα προσηλωμένους στο αίτημα της απαλλαγής
από την βαρβαρότητα, στο όραμα για την κατάργηση της συνειδησιακής σκλαβιάς που
επιβάλλουν οι εκμεταλλευτικοί νόμοι.
Η αναφορά στον Νίκο Τεμπονέρα με
αφορμή τα 13 χρόνια από τον άδικο χαμό του δεν γίνεται ως μία ανούσια ιστορική
εμμονή ούτε περιορίζεται στη δίκαιη ανθρώπινη συγκινησιακή φόρτιση.
Η ιστορική μνήμη θέτει αιτήματα και
στόχους, υπηρετεί τη δράση και όχι την συναισθηματική παράλυση ή τον ιδεολογικό
αφοπλισμό. Αντίθετα, προσανατολίζει στο παρόν, διδάσκει για ποιοτικές
διεκδικήσεις στο μέλλον και μας προκαλεί να δούμε με κριτικό βλέμμα και καθαρή
συνείδηση όλο το πολιτικό πλαίσιο αυτής της ηρωικής αυτοθυσίας, που σε καμιά
περίπτωση δεν δικαιούμαστε να την αντιμετωπίζουμε ως μεμονωμένη πράξη
αδιαμφισβήτητης παλικαριάς και γενναιότητας .
Γιατί μια τέτοια αυτοθυσία από τη φύση της και απορρέει
από το ηθικό οικοδόμημα του κινήματος και καθορίζεται ιδεολογικά από το αξιακό
του σύστημα και εντάσσεται πολιτικά στα σκληρά πλαίσια των αδυσώπητων νόμων της
ταξικής πάλης.
Η ιστορική μνήμη είναι και πρόκληση
και βάρος και ευθύνη. Ως πολιτικά όντα, ως συνδικαλιστές στρατευμένοι στην κοινή
υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης, ως ευαισθητοποιημένοι πολίτες, ως
εκπαιδευτικοί που άλλοι ζήσαμε κι άλλοι αντιμετωπίζομε με δέος τις αιματηρές
καταθέσεις του παρελθόντος οφείλουμε να κάνουμε μια άλλη ανάγνωση της ιστορίας,
να ουσιαστικοποιήσουμε ηθικά και συναισθηματικά τη μνήμη των μαρτύρων,
υπερβαίνοντας την επιδερμική αντιμετώπιση και την επιφανειακή συγκίνηση. Θέλουμε
να προσδώσουμε στο συγκινησιακό φορτίο το απαιτούμενο ιδεολογικό βάρος και την
ταξική πολιτική διάσταση που αντιστοιχεί στην ηρωική μνήμη του πρωτοπόρου και
σεμνού αγωνιστή Νίκου Τεμπονέρα.
Θυμόμαστε για να τιμήσουμε και
συγχρόνως να σκεφτούμε καθαρά και κρυστάλλινα, όσο το θάρρος και η κρυστάλλινη
συνείδηση του αταλάντευτου και τιμημένου μαχητή επιτάσσει. Γιατί το κεφάλαιο
Τεμπονέρα όπως και όλα εκείνα πια τα ιστορικά μεγέθη των νεκρών ή μη αγωνιστών
που καθόρισαν την ιδεολογικοπολιτική φυσιογνωμία του κινήματος, δεν είναι νεκρό
αλλά ζωντανό . Γιατί οι δικοί μας
νεκροί δεν πεθαίνουν, δεν γίνονται απλά σύμβολα δράσης και αντίστασης. Είναι η
ζωντανή και η άγρυπνη συνείδησή μας. Είναι τα
πολιτικά κεφάλαια μας που απαιτούν να δούμε κατάματα και θαρραλέα τον ταξικό
αντίπαλο στη σκέψη, στους στρατηγικούς σχεδιασμούς του, στο θεσμικό οικοδόμημά
του, στην άμεση πολιτική του πράξη , με την ίδια περήφανη αδιαλλαξία σταθερότητα
και αγωνιστικό παλμό που οι ηρωικοί νεκροί μας αντιμετώπισαν τις λυσσαλέες
επιθέσεις των κατασταλτικών μηχανισμών την κρίσιμη ώρα της ταξικής αναμέτρησης.
Μια τέτοια ιστορική επιταγή δεν
μπορεί παρά να μας οδηγεί υποχρεωτικά στην προσεκτική θεώρηση και με ταξικούς
όρους αντιμετώπιση όλου του νεοφιλελεύθερου οικοδομήματος, το οποίο ακριβώς από
την αρχή της δεκαετίας του ενενήντα (που σημαδεύτηκε από το αίμα του ιδεολόγου
αγωνιστή) εδραιώνεται σε εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο, με στόχο την αποδόμηση
του δημόσιου συστήματος παιδείας, την κατάργηση όλων των κατακτήσεων του λαϊκού
κινήματος – κυρίως – στην B /βάθμια και Γ/βάθμια εκπαίδευση με την αποσύνδεση
του πτυχίου απο τα επαγγελματικά διακιώματα, την υποταγή της παιδείας στους
νόμους της αγοράς με το επιχειρηματικό σχολείο και πανεπιστήμιο, καθώς και την
επίταση των ταξικών φραγμών στη μόρφωση και την περιθωριοποίηση της πλειονότητας
των μαθητών από τα λαϊκά στρώματα.
Και μια
τέτοια αντιδραστική αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος δεν είναι ούτε
τυχαία ούτε ιστορικά ανερμήνευτη. Καθορίζεται από την ανατροπή των συσχετισμών
που ίσχυαν μέχρι τότε σε παγκόσμιο επίπεδο. Πηγάζει από την αποκάλυψη της
ιστορικής αλήθειας, δηλαδή της καπιταλιστικής παγκυριαρχίας .
Αυτή η ανατροπή των διεθνών
συσχετισμών μεταξύ καφαλαίου και εργασίας ενίσχυσε τη ληστρική επέλαση του
πρώτου ενάντια στις κατακτήσεις της εργατικής τάξης. Έδωσε την ευκαιρία
ανασυγκρότησης στον ταξικό αντίπαλο του εργατικού κινήματος, ο οποίος δεν
αξιοποίησε μόνο τα παραδοσιακά μέσα επίθεσης και καταστολής ενάντια στο λαϊκό
κίνημα. Θεμελίωσε την παλιά θεωρία της παντοδυναμίας του στα νέα δεδομένα.
Καλλιέργησε - αξιοποιώντας όλα τα δυνατά μέσα προπαγάνδας – την ιστορική
πλάνη για το πολιτικό αδιέξοδο των λαϊκών διεκδικήσεων και ευρύτερα της
κοινωνικής απελευθέρωσης. Και μέσα από τη
θεωρητικοποιημένη καταστροφολογία τους αποδυνάμωσε τα ήδη εξασθενημένα
αντανακλαστικά της εργατικής τάξης και προέβαλλε τους κανόνες της ληστρικής
εκμετάλλευσης ως μοναδική «ιστορική συνταγή» για τα θύματα της στυγνής
καταπίεσης.
Πρόκειται επομένως για μια νέα
ιστορική φάση σκληρής και εντελώς ανισότιμης αναμέτρησης των περιορισμένων πια
θηλάκων αντίστασης με την επιθετική πολιτική της καπιταλιστικής μηχανής, η οποία
θέτει ως πρώτιστο αίτημά της την κατάργηση των βασικών τομέων του κοινωνικού
κράτους, των θεμελιωδών κατακτήσεων του λαϊκού κινήματος, δηλαδή του δημόσιου
συστήματος παιδείας, υγείας κλπ.
Στο χώρο της παιδείας η
αντιδραστική αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος ανάγεται σε θέμα ύψιστης
προτεραιότητας, όχι μόνο γιατί εκεί καθρεφτίζονται οι εγγραφές του λαϊκού
κινήματος αλλά – κυρίως – γιατί αυτή από την φύση της είναι θεσμός ιδεολογικής
εδραίωσης των καπιταλιστικών αρχών και αξιών, αλλά και υλοποίησης των
οικονομικών επιδιώξεων του κεφαλαίου. Είναι απόλυτα αιτιολογημένη επομένως η
ενορχηστρωμένη επίθεση στο δημόσιο σύστημα παιδείας του συγκροτημένου και σε
υπερεθνικούς σχηματισμούς κεφαλαίου, όπως ήταν η ΕΟΚ και σήμερα η Ε.Ε.
Για τα ελληνικά δεδομένα, η
κατάργηση των ιστορικών κατακτήσεων της γενιάς του Πέτρουλα θα παρακολουθήσει
τις προσπάθειες συντονισμού των πολυεθνικών κέντρων της Ευρώπης. Σε γενικές
γραμμές, θα καθοριστεί από το… νέο καταστατικό χάρτη (!) λειτουργίας του
Ευρωπαϊκού κεφαλαίου, δηλαδή από τη συνθήκη του Μάαστριχτ. Τα νέα ιστορικά
δεδομένα επιθετικής ανασυγκρότησης της κεφαλαιοκρατικής μηχανής θα καθρεφτιστούν
πολύ παραστατικά στην περίφημη «ΛΕΥΚΗ ΒΙΒΛΟ» (1996) για την απασχόληση και την
εκπαίδευση, σε ένα θεσμικό πλαίσιο – οδοστρωτήρα που θα καταργήσει στην πράξη
όχι μόνο κάθε κατάκτηση, αλλά και κάθε οριοθετημένο – μετά από αιματηρούς αγώνες
– ως αναφαίρετο δικαίωμα στη μόρφωση.
Είναι αυτονόητο ότι η ΛΕΥΚΗ ΒΙΒΛΟΣ
ως θεσμικό πλαίσιο καταστρατήγησης των μορφωτικών δικαιωμάτων καταδεικνύει και
τους στρατηγικούς στόχους του ενιαιοποιημένου, στην επίθεσή του προς τα λαϊκά
συμφέροντα, κεφαλαίου, αλλά και τα άμεσα πολιτικά αιτήματα της αρπακτικής
διάθεσης των επιχειρήσεων. Ειδικότερα, βάσει της ΛΕΥΚΗΣ ΒΙΒΛΟΥ εισάγεται για
πρώτη φορά η έννοια της "δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης"
για τις ανάγκες της αγοράς. Γίνεται θεσμικά η πρώτη επίθεση στο κατοχυρωμένο
μέχρι τότε δικαίωμα των συγκεκριμένων κύκλων σπουδών, με προσδιορισμένο
μορφωτικό περιεχόμενο για την α' και την β' βαθμίδα και σαφές επιστημονικό
αντικείμενο για την γ' βαθμίδα. Η νέα αρχή της «δια βίου εκπαίδευσης» προβάλλει
αρκετά εξευγενισμένα τον εφιάλτη της αποσύνδεσης του εκπαιδευτικού συστήματος
από τα όποια ποιοτικά του χαρακτηριστικά, παραπέμποντας έμμεσα στην αέναη
ανησυχία του πνευματικά ενεργού και πολιτικά δρώντος ατόμου. Στην πραγματικότητα
όμως αυτό το θεωρητικό αξίωμα της ανασυγκροτημένης κεφαλαιοκρατικής μηχανής θα
προκαλέσει το πιο ισχυρό πλήγμα στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Γιατί ένα χρόνο
μετά, το 1997, θα θεσπιστεί ο πρώτος αντιλαϊκός νόμος (2525/97) που θα
μεταφράσει τη ληστρική επέλαση του κεφαλαίου στο χώρο της εκπαίδευσης. Βάσει
αυτού, δομείται το περίφημο «ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ» που είναι πράγματι «ενιαίο» μόνο ως
προς την κοινωνική προέλευση των φοιτούντων του και ως προς τα μέτρα μορφωτικού
αποκλεισμού των αδυνάτων. Ένα τέτοιο Λύκειο ουσιαστικά είναι το σχολείο των
«Αρίστων» και της ρατσιστικής απόρριψης των μαθητών από τα χαμηλά κοινωνικά
στρώματα. Με τον εξεταστικό μαραθώνιο που καθιερώνει ο αντιλαϊκός ν. 2525
ουσιαστικά… εκκαθαρίζει (!) τη θεωρητική Δευτεροβάθμια εκπαίδευση από την
πλειονότητα των μαθητών των λαϊκών στρωμάτων, οι οποίοι προορίζονται για τα
δεύτερης κατηγορίας εκπαιδευτήρια, τα ΤΕΕ, που θεσπίζονται τον επόμενο χρόνο
(νόμος 2640/98). Τα ΤΕΕ δεν ανήκουν στον κορμό του Δημόσιου σχολείου. Καταργούν
σχεδόν τη θεωρητική παιδεία (συρρίκνωση γλωσσικών μαθημάτων, ιστορίας,
κοινωνικών επιστημών, κλπ) και είναι περίπου ισοδύναμα με τις σχολές του ΟΑΕΔ.
Αυτά τα β΄ επιλογής τεχνικά κέντρα πρόχειρης κατάρτισης δομούνται στη βάση της
κάλυψης των επιχειρηματικών αναγκών, όπως αυτές διαμορφώνονται σε τοπικό
επίπεδο, ενώ είναι προορισμένα (βάσει του ιδρυτικού τους νόμου) να καθιερώσουν
το νέο μορφωτικό μοντέλο του καταρτίσιμου και το νέο επίσης εργασιακό μοντέλο
του απασχολήσιμου . Αξιοσημείωτο είναι ότι ο ιδρυτικός νόμος των Τ.Ε.Ε.
προβλέπει και τη συνδιαμόρφωση των προγραμμάτων κατάρτισης από τους τοπικούς
επιχειρηματικούς παράγοντες, ενώ συγχρόνως η λειτουργία των Τ.Ε.Ε. συνδέεται
άρρηκτα με τις τοπικές επιχειρηματικές ανάγκες, γεγονός, που και στην πράξη
καταργεί την οργανική θέση των εκπαιδευτικών.
Είναι κατανοητό ότι μια τέτοια
ανάλγητη ταξική πολιτική στο χώρο της Δευτεροβάθμιας μεγιστοποιεί το μορφωτικό
χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών, διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες και οξύνει
τις ταξικές αντιθέσεις. Στην πραγματικότητα, το αντιλαϊκό θεσμικό οικοδόμημα του
97- 98 στη Δευτεροβάθμια υλοποιεί τις κατευθύνσεις του ΟΟΣΑ του 1995, βάσει των
οποίων είναι επιτακτική ανάγκη (!) η κατάργηση της δωρεάν εκπαίδευσης και
παρωχημένο αίτημα (!) η ισότητα των ίσων ευκαιριών στη μόρφωση.
Ουσιαστικά, το νέο μοντέλο του
σχολείου της αγοράς επιβάλλει την μαθητική απόρριψη, εδραιώνει τις
ανταγωνιστικές αρχές της αγοράς και καταργεί το σταθερό μισθό του εκπαιδευτικού
, ο οποίος θα εξαρτηθεί πλέον οριστικά από τις θετικές αξιολογικές κρίσεις , για
να αποσπάσει το «κίνητρο απόδοσης» που προβλέπει το νέο ΑΝΤΙΛΑΪΚΟ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΟ ,
για να βρεθεί «στην καλύτερη» εκπαιδευτική (δηλαδή κοινωνική) ζώνη, ενώ
ταυτόχρονα θα είναι υποχρεωμένος , για να διασφαλίσει τα προς το ζην , να τηρεί
την αρχή της εθελοδουλίας σε όλους τους «ελεγκτές» , συνειδησιακούς του
χειραγωγούς του , δηλαδή τους αξιολογητές του .
Σε χειρότερη μοίρα ο κόσμος της
αδιοριστίας ,της ανεργία και εργασιακή ομηρίας , οι αδιόριστοι , οι ωρομίσθιοι ,
οι αναπληρωτές , θα παρακολουθούν την ομίχλη να πυκνώνει στον εργασιακό τους
ορίζοντα , θα μετατρέπονται από μάχιμο κομμάτι του εκπαιδευτικού συνδικάτου σε
παρίες της εκπαιδευτικής διαδικασίας . Θα κατακερματίζονται σε πολυδιασπασμένες
ενώσεις , ιδιαίτερα μετά το πρώτο στυγνό χτύπημα των εργασιακών τους δικαιωμάτων
(κυρίως της επετηρίδας) στον αιματοβαμμένο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ το 1998, ο οποίος
και αποτέλεσε και τον προπομπό της συνολικότερης επίθεσης και στα δικαιώματα των
μονίμων . Αυτός ο κόσμος της εργασιακής περιπλάνησης - περισσότερο ευάλωτος
εργασιακά και αποδυναμωμένος συνδικαλιστικά λόγω της υποδεικνυόμενης από πολλούς
πολυδιάσπασή του - τείνει να αποβεί σήμερα 1/3 του απασχολήσιμου δυναμικού στην
εκπαίδευση με την α΄ ή β΄ μορφή ελαστικής απασχόλησης . Αποδεικνύεται έτσι στην
πράξη ότι δεν σχεδιάζεται μόνο ως εργασιακό μοντέλο, εναρμονισμένο με τις
απαιτήσεις της αγοράς , αλλά αποτελεί ήδη μια διαμορφωμένη πραγματικότητα στο
χώρο της εκπαίδευσης . Η φετινή άθλια και παράνομη κυβερνητική πρακτική
διχοτόμησης των κενών και μαζικοποίησης της ωρομισθίας είναι ένα ακόμη επεισόδιο
ενταγμένο στη στρατηγική επιλογή της αμφισβήτησης της μονιμότητας, των σταθερών
εργασιακών συνθηκών και της μισής ζωής για τους εργαζομένους.
Όλη αυτή η θεσμική επίθεση δε
σχεδιάστηκε σε ένα λευκό χάρτη , χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ιστορικές καταβολές
και η δυναμική του κινήματος . Απεναντίας, οι πολιτικοί εκπρόσωποι του κεφαλαίου
προσπάθησαν να καλύψουν τα νώτα τους με ένα σύνολο ποινικών μέτρων και νόμων ,
ώστε και προληπτικά να αποκλείσουν τη λαϊκή αντίθεση και διαμαρτυρία και
πολιτικά να αποδυναμώσουν τη οργανωμένη πάλη και λαϊκή αντίσταση . Για τι λόγο
αυτό – παράλληλα με την επίθεση στις θεσμικές κατακτήσεις του εκπαιδευτικού
κινήματος ενορχηστρώνεται και η επίθεση στις κοινωνικές και πολιτικές ελευθερίες
. Καταβάλλεται ιδιαίτερη προσπάθεια να φιμωθεί πολιτικά το κίνημα , να
περιθωριοποιηθεί η ταξική μειοψηφία στον εκπαιδευτικό συνδικαλισμό , να
επικρατήσει κλίμα νεκροταφείου στα σχολεία .
Οι κατασταλτικές αυτές προσπάθειες
ήταν εμφανείς από τις αρχές της δεκαετίας του 90 , όταν τα ποινολόγια , οι
ειδικές ενδυμασίες των μαθητών το ιδιότυπο κλίμα εθνικισμού( με τη καθημερινή
έπαρση και υποστολή της σημαίας ) , ο υποχρεωτικός εκκλησιασμός , το αστυνομικό
κλίμα ελέγχου της παρουσίας του μαθητή και εκπαιδευτικού στη τάξη έπαιρναν
«σάρκα και οστά» με το φασιστικής έμπνευσης Π.Δ του Κοντογιαννόπουλου , το οποίο
επανέφερε το σχολείο στο κλίμα σχεδόν της νεολαίας ΕΟΝ του Μεταξά .
Στην πρωτοφανή αυτή έκρηξη της καταστολής, στην πρώτη γραμμή ψυχωμένος ο Νίκος,
γέννημα θρέμμα του κινήματος , ατσαλωμένος στη σκληρότητα της ταξικής πάλης ,
έδειξε με την αυτοθυσία του ότι το ποτάμι της ιστορίας δε γυρίζει πίσω : ότι ο
σκοταδισμός , η καταστολή , η υπεράνταση του αυταρχισμού στην εκπαιδευτική και
κοινωνική ζωή θα συναντήσει τα στήθη όχι μόνο των πρωτοπόρων μαχητών , αλλά και
των εργαζόμενων, καθώς και των χιλιάδων δημοκρατικών πολιτών και – κυρίως – της
νεολαίας που θα εκδικηθεί τον εφιάλτη του νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτισμού, με την
αταλάντευτη πίστη στο όνειρο και τη σταθερή προσήλωση στο όραμα της κοινωνικής
απελευθέρωσης . Αυτή η αταλάντευτη πίστη- που οδήγησε το σύντροφο μαχητή (πάντα
ζωντανό στη μνήμη μας, αλλά φυσικώς απόντα ανάμεσά μας) Νίκο Τεμπονέρα , στη
μοναδικής γενναιότητας και παραδειγματικής τόλμης αντιστασιακή συμπεριφορά στο
προαύλιο του σχολείου του και τελικά στο θάνατο από τα δολοφονικά χέρια των
ανδρείκελων - δικαιώθηκε .
Δικαιώθηκε στο δίμηνο απεργιακό αγώνα των συναδέλφων του το 1997, όταν η
πρωτοπόρα ταξική μειοψηφία γίνεται πλειοψηφικό ρεύμα στον κλάδο των καθηγητών
και προϊδεάζει τους συναδέλφους για την απερχόμενη λαίλαπα .
Δικαιώθηκε στην ενωτική αλυσίδα των αδιόριστων και μονίμων εκπαιδευτικών και των
φοιτητών έξω από τα εξεταστικά κέντρα στον αιματοβαμμένο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ το
1998 .
Δικαιώθηκε στο κίνημα των μαθητικών καταλήψεων του 1999 και στον αγώνα
αποποινικοποίησης της πολιτικής δράσης στο σχολείο .
Δικαιώθηκε στον πανεκπαιδευτικό ξεσηκωμό και στα λαϊκά συλλαλητήρια ενάντια στην
ισοπέδωση των κοινωνικών – ασφαλιστικών κατακτήσεων , ενάντια στην
ιμπεριαλιστική βαρβαρότητα , όπως εκφράζεται στις ανοικτές πολεμικές επεμβάσεις
.
Δικαιώνεται στο ζωντανό βλέμμα και στην ανυποχώρητη συνείδηση των εκπαιδευτικών
και της νεολαίας που είναι και η μεγαλύτερη απόδειξη ότι
ο ΤΕΜΠΟΝΕΡΑΣ ΖΕΙ ΚΑΙ ΜΑΣ ΟΔΗΓΕΙ
!
ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ - ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΕΙΣ - ΚΙΝΗΣΕΙΣ
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
9 Γενάρη 2004
Εισήγηση για την Εκδήλωση – Συζήτηση: 12 χρόνια
από τη δολοφονία του Νίκου Τεμπονέρα – Το κίνημα παιδείας από ΤΟΤΕ μέχρι ΣΗΜΕΡΑ
Δώδεκα χρόνια από τη δολοφονία του
Νίκου Τεμπονέρα, δώδεκα χρόνια από την πρώτη μεταπολιτευτική μαζική επιχείρηση
καταστολής του εκπαιδευτικού κινήματος. Δώδεκα χρόνια δράσης και αντινομιών
επιβεβαιώνουν - μαζί με την ανεξίτηλα χαραγμένη μνήμη του ηρωικού Τεμπονέρα -
και την ύπαρξη του ταξικού πυρήνα αυτού του κινήματος. Του κινήματος, που με
τόση αυτοθυσία ο συνάδελφος και σταθερά εδραιωμένος στη συνείδησή μας Νίκος
Τεμπονέρας περιφρούρησε, επιβεβαιώνοντας για πολλοστή φορά, τον τραγικά σκληρό
νόμο της Ιστορίας, ότι η ταξική πάλη σε όλα τα στάδια και επεισόδια απαιτεί
ανθρώπους αταλάντευτα προσηλωμένους στο αίτημα της απαλλαγής από την
βαρβαρότητα, στο όραμα για την κατάργηση της συνειδησιακής σκλαβιάς που
επιβάλλουν οι εκμεταλλευτικοί νόμοι.
Αγαπητοί φίλοι, σύντροφοι, μαθητές και σπουδαστές, συγκεντρωθήκαμε σήμερα σε
αυτό το συμβολικό χώρο του Πανεπιστημιακού αμφιθεάτρου, όχι για να
δραματοποιήσουμε την ιστορία , ούτε για να δώσουμε εύσημα αγωνιστικότητας και
ηθικού μεγαλείου σε πρωτοπόρους που καμιά ανάγκη δεν τα έχουν. Συγκεντρωθήκαμε ,
γιατί η ιστορική μνήμη γνωρίζουμε ότι - πέρα από το ανθρώπινο συγκινησιακό
φορτίο - θέτει αιτήματα και στόχους, υπηρετεί τη δράση και όχι την
συναισθηματική παράλυση ή τον ιδεολογικό αφοπλισμό. Αντίθετα, προσανατολίζει στο
παρόν, διδάσκει για ποιοτικές διεκδικήσεις στο μέλλον και μας προκαλεί να δούμε
με κριτικό βλέμμα και καθαρή συνείδηση όλο το πολιτικό πλαίσιο αυτής της ηρωικής
αυτοθυσίας, που σε καμιά περίπτωση δεν δικαιούμαστε να την αντιμετωπίζουμε ως
μεμονωμένη πράξη αδιαμφισβήτητης παλικαριάς και γενναιότητας. Γιατί μια τέτοια
αυτοθυσία από τη φύση της και απορρέει από το ηθικό οικοδόμημα του κινήματος και
καθορίζεται ιδεολογικά από το αξιακό του σύστημα και εντάσσεται πολιτικά στα
σκληρά πλαίσια των αδυσώπητων νόμων της ταξικής πάλης.
Βρισκόμαστε λοιπόν όλοι εδώ συγκεντρωμένοι, γιατί η μνήμη είναι και πρόκληση και
βάρος και ευθύνη. Γιατί,- ως πολιτικά όντα, ως συνδικαλιστές στρατευμένοι στην
κοινή υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης, ως ευαισθητοποιημένοι πολίτες, ως
μαθητές και σπουδαστές που αντιμετωπίζομε με δέος τις αιματηρές καταθέσεις του
παρελθόντος – θέλουμε να κάνουμε μια άλλη ανάγνωση της ιστορίας,να
ουσιαστικοποιήσουμε ηθικά και συναισθηματικά τη μνήμη των μαρτύρων, να
απαλείψουμε την επιδερμικότητα και την επιφανειακή συγκίνηση. Θέλουμε να
προσδώσουμε στο συγκινησιακό φορτίο το απαιτούμενο ιδεολογικό βάρος και την
ταξική πολιτική διάσταση που αντιστοιχεί στην ηρωική μνήμη του πρωτοπόρου και
σεμνού αγωνιστή Νίκου Τεμπονέρα.
Είμαστε εδώ, γιατί θέλουμε να τιμήσουμε και συγχρόνως να σκεφτούμε καθαρά και
κρυστάλλινα, όσο το θάρρος και η κρυστάλλινη συνείδηση του αταλάντευτου και
τιμώμενου μαχητή επιτάσσει. Αγαπητοί φίλοι, συγκεντρωθήκαμε, σήμερα, γιατί το
κεφάλαιο Τεμπονέρα όπως και όλα εκείνα πια τα ιστορικά μεγέθη των νεκρών ή μη
αγωνιστών που καθόρισαν την ιδεολογικοπολιτική φυσιογνωμία του κινήματος, δεν
είναι νεκρό αλλά ζωντανό. Γιατί οι δικοί μας νεκροί δεν πεθαίνουν, δεν γίνονται
απλά σύμβολα δράσης και αντίστασης .είναι η ζωντανή και η άγρυπνη συνείδησή μας.
Είναι τα πολιτικά κεφάλαια μας που απαιτούν να δούμε κατάματα και θαρραλέα τον
ταξικό αντίπαλο στη σκέψη, στους στρατηγικούς σχεδιασμούς του, στο θεσμικό
οικοδόμημά του, στην άμεση πολιτική του πράξη , με την ίδια περήφανη αδιαλλαξία
σταθερότητα και αγωνιστικό παλμό που οι ηρωικοί νεκροί μας αντιμετώπισαν τα
δολοφονικά ΜΑΤ, τις λυσσαλέες επιθέσεις και συνολικά τους κατασταλτικούς
μηχανισμούς την κρίσιμη ώρα της ταξικής αναμέτρησης.
Και είναι προφανές ,αγαπητοί φίλοι και σύντροφοι, ότι μια τέτοια ιστορική
επιταγή δεν μπορεί παρά να μας οδηγεί υποχρεωτικά στην προσεκτική θεώρηση και με
ταξικούς όρους αντιμετώπιση όλου του θεσμικού οικοδομήματος, το οποίο ακριβώς
από την αρχή της δεκαετίας του ενενήντα (που σημαδεύτηκε από το αίμα του
ιδεολόγου αγωνιστή που τιμάμε σήμερα) εδραιώνεται σε εθνικό και υπερεθνικό
επίπεδο, με στόχο την αποδόμηση του δημόσιου συστήματος παιδείας, την κατάργηση
όλων των κατακτήσεων του λαϊκού κινήματος – κυρίως – στην B/βάθμια και Γ/βάθμια
εκπαίδευση, την επίταση των ταξικών φραγμών στη μόρφωση, την περιθωριοποίηση της
πλειονότητας των μαθητών από τα λαϊκά στρώματα, την αποσύνδεση του πτυχίου από
τα επαγγελματικά δικαιώματα, την επιχειρηματοποίηση της γνώσης, τη σύνδεση της
παιδείας με τους νόμους της αγοράς.
Και μια τέτοια αποδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος δεν είναι ούτε τυχαία
ούτε ιστορικά ανερμήνευτη. Καθορίζεται από την ανατροπή των συσχετισμών που
ίσχυαν μέχρι τότε σε παγκόσμιο επίπεδο. Πηγάζει από την αποκάλυψη της ιστορικής
αλήθειας (που επικρατούσε δεκαετίες πριν στις χώρες του «υπαρκτού σοσιαλισμού»)
δηλαδή της καπιταλιστικής παλινόρθωσης .
Αυτή η ανατροπή των διεθνών συσχετισμών, η κατάρρευση του συστήματος – που
τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του ’60 αποτελούσε «φωτεινό σηματοδότη» και
αδιάψευστο μάρτυρα της ιστορικής ήττας του καπιταλισμού – ενίσχυσε τη ληστρική
επέλαση του κεφαλαίου στις κατακτήσεις της εργατικής τάξης. Έδωσε την ευκαιρία
ανασυγκρότησης στον ταξικό αντίπαλο του εργατικού κινήματος, ο οποίος δεν
αξιοποίησε μόνο τα παραδοσιακά μέσα επίθεσης και καταστολής ενάντια στο λαϊκό
κίνημα. Θεμελίωσε την παλιά θεωρία της παντοδυναμίας του στα νέα δεδομένα.
Καλλιέργησε - αξιοποιώντας όλα τα δυνατά μέσα προπαγάνδας – την ιστορική πλάνη
για το πολιτικό αδιέξοδο της προλεταριακής επανάστασης και συνολικώς των λαϊκών
διεκδικήσεων. Και μέσα από τη θεωρητικοποιημένη καταστροφολογία τους αποδυνάμωσε
τα ήδη εξασθενημένα αντανακλαστικά της εργατικής τάξης και προέβαλλε τους
κανόνες της ληστρικής εκμετάλλευσης ως μοναδική «ιστορική συνταγή» για τα θύματα
της στυγνής καταπίεσης.
Πρόκειται επομένως για μια νέα ιστορική φάση σκληρής και εντελώς ανισότιμης
αναμέτρησης των περιορισμένων πια θηλάκων αντίστασης με την επιθετική πολιτική
της καπιταλιστικής μηχανής, η οποία θέτει ως πρώτιστο αίτημά της την κατάργηση
των βασικών τομέων του κοινωνικού κράτους, των θεμελιωδών κατακτήσεων του
κομμουνιστικού και συνολικότερα λαϊκού κινήματος, δηλαδή του δημόσιου συστήματος
παιδείας, υγείας κλπ.
Στο χώρο της παιδείας η αποδιοργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος ανάγεται σε
θέμα ύψιστης προτεραιότητας, όχι μόνο γιατί εκεί καθρεπτίζονται οι εγγραφές του
λαϊκού κινήματος αλλά – κυρίως – γιατί αυτή από την φύση της είναι θεσμός
ιδεολογικής εδραίωσης των καπιταλιστικών αρχών και αξιών, αλλά και υλοποίησης
των οικονομικών επιδιώξεων του κεφαλαίου. Είναι απόλυτα αιτιολογημένη επομένως η
ενορχηστρωμένη επίθεση στο δημόσιο σύστημα παιδείας του συγκροτημένου και σε
υπερεθνικούς σχηματισμούς κεφαλαίου, όπως είναι η ΕΟΚ και η μετέπειτα Ε.Ε.
Για τα ελληνικά δεδομένα, η κατάργηση των ιστορικών κατακτήσεων της γενιάς του
Πέτρουλα θα παρακολουθήσει τις προσπάθειες συντονισμού των πολυεθνικών κέντρων
της Ευρώπης. Σε γενικές γραμμές, θα καθοριστεί από το… Νέο καταστατικό χάρτη (!)
λειτουργίας του Ευρωπαϊκού κεφαλαίου, δηλαδή από τη συνθήκη του Μάαστριχτ. Τα
νέα ιστορικά δεδομένα επιθετικής ανασυγκρότησης της κεφαλαιοκρατικής μηχανής θα
καθρεπτιστούν πολύ παραστατικά στην περίφημη «ΛΕΥΚΗ ΒΙΒΛΟ» (1996) για την
απασχόληση και την εκπαίδευση, σε ένα θεσμικό πλαίσιο – οδοστρωτήρα που θα
καταργήσει στην πράξη όχι μόνο κάθε κατάκτηση, αλλά και κάθε οριοθετημένο – μετά
από αιματηρούς αγώνες – ως αναφαίρετο δικαίωμα στη μόρφωση.
Είναι αυτονόητο ότι η ΛΕΥΚΗ ΒΙΒΛΟΣ ως θεσμικό πλαίσιο καταστρατήγησης των
μορφωτικών δικαιωμάτων καταδεικνύει και τους στρατηγικούς στόχους του
ενιαιοποιημένου, στην επίθεσή του προς τα λαϊκά συμφέροντα, κεφαλαίου, αλλά και
τα άμεσα πολιτικά αιτήματα της αρπακτικής διάθεσης των επιχειρήσεων. Ειδικότερα,
βάσει της ΛΕΥΚΗΣ ΒΙΒΛΟΥ εισάγεται για πρώτη φορά η έννοια της «δια βίου
εκπαίδευσης». Γίνεται θεσμικά η πρώτη επίθεση στο κατοχυρωμένο μέχρι τότε
δικαίωμα των συγκεκριμένων κύκλων σπουδών, με προσδιορισμένο μορφωτικό
περιεχόμενο για την α’ και την β’ βαθμίδα και σαφές επιστημονικό αντικείμενο για
την γ’ βαθμίδα. Η νέα αρχή της «δια βίου εκπαίδευσης» προβάλλει αρκετά
εξευγενισμένα τον εφιάλτη της αποσύνδεσης του εκπαιδευτικού συστήματος από τα
όποια ποιοτικά του χαρακτηριστικά, παραπέμποντας έμμεσα στην αέναη ανησυχία του
πνευματικά ενεργού και πολιτικά δρώντος ατόμου. Στην πραγματικότητα όμως αυτό το
θεωρητικό αξίωμα της ανασυγκροτημένης κεφαλαιοκρατικής μηχανής θα προκαλέσει το
πιο ισχυρό πλήγμα στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Γιατί ένα χρόνο μετά, το 1997,
θα θεσπιστεί ο πρώτος αντιλαϊκός νόμος (2525/97) που θα μεταφράσει τη ληστρική
επέλαση του κεφαλαίου στο χώρο της εκπαίδευσης. Βάσει αυτού, δομείται το
περίφημο «ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ» που είναι πράγματι «ενιαίο» μόνο ως προς την κοινωνική
προέλευση των φοιτώντων του και ως προς τα μέτρα μορφωτικού αποκλεισμού των
αδυνάτων. Ένα τέτοιο Λύκειο ουσιαστικά είναι το σχολείο των «Αρίστων» και της
ρατσιστικής απόρριψης των μαθητών από τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα. Με τον
εξεταστικό μαραθώνιο που καθιερώνει ο αντιλαϊκός ν. 2525 ουσιαστικά… εκκαθαρίζει
(!) τη θεωρητική Δευτεροβάθμια εκπαίδευση από την πλειονότητα των μαθητών των
λαϊκών στρωμάτων, οι οποίοι προορίζονται για τα δεύτερης κατηγορίας
εκπαιδευτήρια, τα ΤΕΕ, που θεσπίζονται τον επόμενο χρόνο (νόμος 2640/98). Τα ΤΕΕ
δεν ανήκουν στον κορμό του Δημόσιου σχολείου. Καταργούν σχεδόν τη θεωρητική
παιδεία (συρρίκνωση γλωσσικών μαθημάτων, ιστορίας, κοινωνικών επιστημών, κλπ)
και είναι περίπου ισοδύναμα με τις σχολές του ΟΑΕΔ. Αυτά τα β΄ επιλογής τεχνικά
κέντρα πρόχειρης κατάρτισης δομούνται στη βάση της κάλυψης των επιχειρηματικών
αναγκών, όπως αυτές διαμορφώνονται σε τοπικό επίπεδο, ενώ είναι προορισμένα
(βάσει του ιδρυτικού τους νόμου) να καθιερώσουν το νέο μορφωτικό μοντέλο του
καταρτήσιμου και το νέο επίσης εργασιακό μοντέλο του απασχολήσιμου. Αξιοσημείωτο
είναι ότι ο ιδρυτικός νόμος των Τ.Ε.Ε. προβλέπει και τη συνδιαμόρφωση των
προγραμμάτων κατάρτισης από τους τοπικούς επιχειρηματικούς παράγοντες, ενώ
συγχρόνως η λειτουργία των Τ.Ε.Ε. συνδέεται άρρηκτα με τις τοπικές
επιχειρηματικές ανάγκες, γεγονός, που και στην πράξη καταργεί την οργανική θέση
των εκπαιδευτικών.
Είναι κατανοητό ότι μια τέτοια ανάλγητη ταξική πολιτική στο χώρο της
Δευτεροβάθμιας μεγιστοποιεί το μορφωτικό χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών,
διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες και οξύνει τις ταξικές αντιθέσεις. Στην
πραγματικότητα, το αντιλαϊκό θεσμικό οικοδόμημα του 97- 98 στη Δευτεροβάθμια
υλοποιεί τις κατευθύνσεις του ΟΟΣΑ του 1995, βάσει των οποίων είναι επιτακτική
ανάγκη (!) η κατάργηση της δωρεάν εκπαίδευσης και παρωχημένο αίτημα (!) η
ισότητα των ίσων ευκαιριών στη μόρφωση.
Αυτές ακριβώς τις επιταγές των πολυεθνικών οικονομικών και πολιτικών κέντρων
έρχεται να υλοποιήσει η ελληνική αστική τάξη μέσω των πολιτικών της εκπροσώπων,
περιφρουρώντας ταυτόχρονα τα συμφέροντά της. Για αυτό το λόγο, την ίδια περίοδο
σε εθνικό επίπεδο προβάλλεται η συγκεκαλυμμένη αξίωση της απαλλαγής του κρατικού
προϋπολογισμού από τα έξοδα λειτουργίας των σχολείων, με το δημοκρατικοφανή
μανδύα της Αποκεντρωμένης δομής του εκπαιδευτικού συστήματος. Στην
πραγματικότητα, η ψευδώνυμη αποκέντρωση ουσιαστικά συνιστά ένα παραπλανητικό
θεωρητικό σχήμα απονέκρωσης του Δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος, γιατί
αναθέτει το κόστος λειτουργίας των σχολείων στις τοπικές κοινωνίες. Η περίφημη
δηλαδή ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ γίνεται το θεωρητικό όχημα αφαίρεσης από τον κρατικό
προϋπολογισμό του πενιχρού ποσού για την παιδεία και το μέσο επιβάρυνσης των
τοπικών αρχών, δηλαδή επιπλέον φορολόγησης των πολιτών, αφού η λειτουργία των
σχολείων θα καθορίζεται από τα ανταποδοτικά τέλη, όπως προβλέπει ο νόμος 1248/93
αλλά και όπως επιβάλλει το νέο γενικευμένο πλαίσιο των ιδιωτικοποιήσεων του
αντιλαϊκού «νόμου Καποδίστρια» για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Βάσει αυτού του αντιλαϊκού θεσμικού πλαισίου, η λειτουργία των σχολείων (α’ και
β’ βαθμίδας) προσδένεται στο άρμα της τοπικής αυτοδιοίκησης, ενώ εντείνονται οι
ρυθμοί της ιδιωτικοποίησης της λειτουργίας τους, όπως αυτή καταγράφεται ειδικά
στους βρεφονηπιακούς σταθμούς. Για την α’ και β’ βαθμίδα η περίφημη
αποκεντρωμένη λειτουργία του σχολείου δεν υπηρετεί κανένα στόχο αποσυμφόρησης
του «γραφειοκρατικού» μηχανισμού. Απεναντίας, είναι ενταγμένη στα πλαίσια της
έντασης των ταξικών φραγμών στη μόρφωση και του ασφυκτικότερου (σχεδόν
αστυνομικού) ελέγχου του εκπαιδευτικού. Συνδέεται , δηλαδή, με το νέο εργασιακό
μοντέλο των απασχολήσιμων, των εργασιακά διαβαθμισμένων και μισθολογικά
κατηγοριοποιημένων εκπαιδευτικών οι οποίοι – μαζί με την σταθερή εργασία και
αμοιβή – χάνουν και την δυνατότητα απασχόλησης, μέσα στις συνολικότερες συνθήκες
αποσταθεροποίησης των εργασιακών σχέσεων. Γιατί το νέο αποκεντρωμένο
εκπαιδευτικό σύστημα ουσιαστικά υλοποιεί τις κατευθύνσεις της ΛΕΥΚΗΣ ΒΙΒΛΟΥ για
τη νέα «αποκεντρωμένη δομή του καπιταλισμού», την ανάπτυξη της επιχειρηματικής
δραστηριότητας σε τοπικό επίπεδο και την πρόσδεση της λειτουργίας των σχολείων
με τους νόμους της αγοράς.
Αυτές οι θεωρητικές επιταγές του κεφαλαίου βρήκαν τη θεσμική τους έκφραση στην
νέα μορφή Περιφερειακής Διοίκησης της Εκπαίδευσης , η οποία και διευκολύνει ως
δομικό σύστημα την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των νόμων της αγοράς στην
εκπαίδευση και υλοποιεί ευκολότερα τη νέα γενικευμένη επίθεση στα εργασιακά
δικαιώματα των εκπαιδευτικών . Συγκεκριμένα, οι νέες εκπαιδευτικές Περιφέρειες
μπορούν να εφαρμόσουν ευκολότερα όλο το αστυνομικό πνεύμα του αντιλαϊκού νόμου
Ν25/25 και το νέο αντιδραστικό Π.Δ. για την «Αξιολόγηση» χειραγώγηση ,
ελαστικοποίηση των εκπαιδευτικών , αφού οι αρνητικές εκθέσεις θα καταλήγουν στο
επιστημονικό συμβούλιο της Περιφερειακής Διεύθυνσης , έτσι ώστε και ο
συνειδησιακός έλεγχος και η καρατόμηση των εργασιακών, οικονομικών και
κοινωνικών δικαιωμάτων να γίνεται ευκολότερα . Η νέα αποκεντρωμένη δομή
ουσιαστικά παραπέμπει σε ένα νέο σχολείο , όπου θα επικρατεί το πνεύμα του
ανταγωνισμού της αγοράς ,όπως ρητά ορίζεται στους αντιλαϊκούς νόμους 2525 και
2640 . Το σχολείο αυτό θα υπηρετεί τα επιχειρηματικά παραγωγικά αιτήματα και τις
αρχές της αγοράς .Με αυτήν τη έννοια , και οι όποιες γνωστικές κατακτήσεις στο
χώρο της Β/θμιας εκμηδενίζονται. Το βάθεμα και η αφομοίωση στοιχειωδών
επιστημονικών κατακτήσεων και πολιτισμικών αγαθών παραγκωνίζεται ως αίτημα και
δίνει τη θέση του στην αρχή της ευέλικτης μεταφοράς πληροφοριών που έχει ανάγκη
η κίνηση της αγοράς . Κάτω από αυτές τις συνθήκες , είναι ευνόητο ότι η όποια
ποιότητα του γνωστικού οικοδομήματος στην εκπαίδευση θυσιάζεται στο βωμό του
επιχειρηματικού κεφαλαίου , ενώ αυτή η ποιοτική έκπτωση συμπορεύεται και με την
ταυτόχρονη ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑΚΉ ΚΑΙ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΉ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΗ
ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ, ανάλογα με την ανταπόκρισή τους στο αίτημα της
αποτελεσματικότερης μετάδοσης των πληροφοριών ( θεωρητικών και πρακτικών ) της
κεφαλαιοκρατικής κίνησης . Δομούνται επομένως ουσιαστικά ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΖΩΝΕΣ Α΄–
Β΄ –Γ΄ … ποιότητας , τυπικά ανάλογα με το ποσοστό των επιτυχόντων μαθητών στην
εξεταστική λαιμητόμο , ουσιαστικά όμως ανάλογα : α) Με τη μορφωτική ( δηλαδή
κοινωνική) δυνατότητα του μαθητή να ανταποκριθεί στις νέες οικονομικές και
ιδεολογικές απαιτήσεις του συστήματος β) Με την προσαρμογή του εκπαιδευτικού στο
νέο μοντέλο άκριτης μεταβίβασης ευέλικτων πληροφοριών και υποταγής του στο
σκληρό νόμο ης ανταγωνιστικής επιβίωσης .
Ουσιαστικά, το νέο μοντέλο του σχολείου της αγοράς επιβάλλει την μαθητική
απόρριψη ( 47% η αποτυχία στα θεωρητικά μαθήματα στις πανελλαδικές εξετάσεις ,
34% η διαρροή από το γυμνάσιο στο Λύκειο, 260 Λύκεια κλειστά ), εδραιώνει τις
ανταγωνιστικές αρχές της αγοράς και καταργεί το σταθερό μισθό του εκπαιδευτικού
, ο οποίος θα εξαρτηθεί πλέον οριστικά από τις θετικές αξιολογικές κρίσεις , για
να αποσπάσει το «πριμ παραγωγικότητας» που προβλέπει το νέο ΑΝΤΙΛΑΪΚΟ ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΟ
, για να βρεθεί «στην καλύτερη» εκπαιδευτική( δηλαδή κοινωνική) ζώνη, ενώ
ταυτόχρονα θα είναι υποχρεωμένος , για να διασφαλίσει τα προς το ζην , να τηρεί
την αρχή της εθελοδουλείας σε όλους τους «ελεγκτές» , συνειδησιακούς του
χειραγωγούς του , δηλαδή τους αξιολογητές του .
Σε χειρότερη μοίρα ο κόσμος της αδιοριστίας ,της ανεργία και εργασιακή ομηρίας ,
οι αδιόριστοι , οι ωρομίσθιοι , οι αναπληρωτές , θα παρακολουθούν την ομίχλη να
πυκνώνει στον εργασιακό τους ορίζοντα , θα μετατρέπονται από μάχιμο κομμάτι του
εκπαιδευτικού συνδικάτου σε παρίες της εκπαιδευτικής διαδικασίας . Θα
κατακερματίζονται σε πολυδιασπασμένες ενώσεις , ιδιαίτερα μετά το πρώτο στυγνό
χτύπημα των εργασιακών τους δικαιωμάτων ( κυρίως της επετηρίδας ) στον
αιματοβαμμένο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ το 1998, ο οποίος και αποτέλεσε και τον
προπομπό της συνολικότερης επίθεσης και στα δικαιώματα των μονίμων . Αυτός ο
κόσμος της εργασιακής περιπλάνησης - περισσότερο ευάλωτος εργασιακά και
αποδυναμωμένος συνδικαλιστικά λόγω της υποδεικνυόμενης από πολλούς πολυδιάσπασή
του - τείνει να αποβεί σήμερα 1/3 του απασχολήσιμου δυναμικού στην εκπαίδευση με
την α΄ ή β΄ μορφή ελαστικής απασχόλησης . Αποδεικνύεται έτσι στην πράξη ότι δεν
σχεδιάζεται μόνο ως εργασιακό μοντέλο, εναρμονισμένο με τις απαιτήσεις της
αγοράς , αλλά αποτελεί ήδη μια διαμορφωμένη πραγματικότητα στο χώρο της
εκπαίδευσης .
Και είναι αυτονόητο ότι όλη αυτή η θεσμική λαίλαπα θα εύρισκε την συνέχιση της
στην τριτοβάθμια εκπαίδευση , αφού το εκπαιδευτικό σύστημα στο σύνολό του ( και
πολύ περισσότερο στη τρίτη βαθμίδα ) πρέπει να τεθεί απολύτως στην υπηρεσία των
θεωρητικών αναγκών της επιχειρηματικής ανάπτυξης και των κοινωνικών στόχων το
κεφαλαίου . Στα πλαίσια , αυτά η Διάσκεψη της Σορβόννης το 1998 , θέτει τις
πρώτες βάσεις για την οικοδόμηση του περίφημου «ΕΝΙΑΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΧΩΡΟΥ
ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ» . Η Διακήρυξη της Σορβόννης « παίρνει σάρκα και οστά»
στη ΣΥΝΟΔΟ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΩΝ 15 ΤΗΣ Ε.Ε. ΣΤΗ ΜΠΟΛΟΝΙΑ , όπου
προσδιορίζονται επακριβώς τρεις κύκλοι σπουδών : ο πρώτος τριετούς φοίτησης (
αντίστοιχος του bachelor ) , ο δεύτερος μεταπτυχιακός κύκλος και ένας τρίτος για
master ή διδακτορικό .
Είναι προφανές ότι ο πρώτος τριετής κύκλος προορίζεται για τη μεγάλη μάζα των
ανειδίκευτών ,αφού δεν παρέχει επιστημονική ειδίκευση και δεν αναγνωρίζει
αντίστοιχο επιστημονικό κύκλο . Ο δεύτερος κύκλος θα παρέχει ειδίκευση, αλλά θα
αφορά μόνο αυτούς που θα έχουν την οικονομική αντοχή να ανταποκριθούν .Ο τρίτος
κύκλος δομείται για τους ελάχιστους που θα αποκτήσουν την απολύτως εξειδικευμένη
γνώση σε ένα απολύτως περιορισμένο ερευνητικό τοπίο , όπως αυτό κάθε φορά θα
διαμορφώνεται από τα ερευνητικά αιτήματα της επιχειρηματικής αναζήτησης . Στην
κατεύθυνση αυτή, αναγνωρίζεται και η δυνατότητα των πολυεθνικών να επεμβαίνουν
στο περιεχόμενο των σπουδών και να συνδιαμορφώνουν τα προγράμματα «κατάρτισης –
επιμόρφωσης».
Με τη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΜΠΟΛΟΝΙΑ , η πολυδιάσπαση των πτυχίων και η αποσύνδεσή τους
από τα επαγγελματικά δικαιώματα αποτελεί πια θεσμική απαίτηση του ευρωπαϊκού
κεφαλαίου, στην προσπάθεια του να επιβάλλει «τη δια βίου εκπαίδευση», δηλαδή τη
δια βίου αναζήτηση τίτλων χωρίς επαγγελματικό αντίκρυσμα και επιστημονικό βάθος
, τη δια βίου ανεργία και ανασφάλεια.
Στα ίδια πλαίσια, η ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΓΑΣ το 2001 θα επικυρώσει το νέο
επιχειρηματικό μοντέλο σπουδών που καθιερώνει η ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΜΠΟΛΟΝΙΑ ,
εισάγοντας το νέο «σύστημα πιστοποίησης ποιότητας» , δηλαδή τους νέους
μηχανισμούς αξιολόγησης που επιτάσσουν οι νόμοι της αγοράς . Το πτυχίο ως
συμβολική έκφραση ενός ολοκληρωμένου κύκλου σπουδών επιστημονικής ειδίκευσης
καταργείται. Η περιορισμένη αξία του αποδίδεται με ένα σύνολο πιστωτικών μονάδων
. Γίνεται απλώς ένα διαβατήριο για τον κόσμο της ανεργίας και της
απασχολησιμότητας. Στα πλαίσια αυτά εντάσσεται και η «ψευδώνυμη
ανωτατοποίηση»των ΤΕΙ, η συνολική δηλαδή υποβάθμιση του πρώτου κύκλου σπουδών ,
τα οποία απομαζικοποιούν τον ήδη συρρικνωμένο αριθμό των φοιτητών , ενώ
συγχρόνως εντείνουν τη ταξική κατηγοριοποίηση των φοιτητών και υποτάσσουν εξ
ολοκλήρου τη λειτουργία της ανώτατης εκπαίδευσης στις απαιτήσεις της αγοράς .
Φίλοι και σύντροφοι , όλη αυτή η θεσμική επίθεση δε σχεδιάστηκε σε ένα λευκό
χάρτη , χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ιστορικές καταβολές και η δυναμική του
κινήματος . Απεναντίας, οι πολιτικοί εκπρόσωποι του κεφαλαίου προσπάθησαν να
καλύψουν τα νώτα τους με ένα σύνολο ποινικών μέτρων και νόμων , ώστε και
προληπτικά να αποκλείσουν τη λαϊκή αντίθεση και διαμαρτυρία και πολιτικά να
αποδυναμώσουν τη οργανωμένη πάλη και λαϊκή αντίσταση . Για τι λόγο αυτό –
παράλληλα με την επίθεση στις θεσμικές κατακτήσεις του εκπαιδευτικού κινήματος
ενορχηστρώνεται και η επίθεση στις κοινωνικές και πολιτικές ελευθερίες .
Καταβάλλεται ιδιαίτερη προσπάθεια να φιμωθεί πολιτικά το κίνημα , να
περιθωριοποιηθεί η ταξική μειοψηφία στον εκπαιδευτικό συνδικαλισμό , να
επικρατήσει κλίμα νεκροταφείου στα σχολεία .
Οι κατασταλτικές αυτές προσπάθειες ήταν εμφανείς από τις αρχές της δεκαετίας του
90 , όταν τα ποινολόγια , οι ειδικές ενδυμασίες των μαθητών το ιδιότυπο κλίμα
εθνικισμού( με τη καθημερινή έπαρση και υποστολή της σημαίας ) , ο υποχρεωτικός
εκκλησιασμός , το αστυνομικό κλίμα ελέγχου της παρουσίας του μαθητή και
εκπαιδευτικού στη τάξη έπαιρναν «σάρκα και οστά» με το φασιστικής έμπνευσης Π.Δ
του Κοντογιαννόπουλου , το οποίο επανέφερε το σχολείο στο κλίμα σχεδόν της
νεολαίας ΕΟΝ του Μεταξά .
Στην πρωτοφανή αυτή θηριωδία, μπροστάρης και ψυχωμένος ο Νίκος Τεμπονέρας ,
γέννημα θρέμμα του κινήματος , ατσαλωμένος στη σκληρότητα της ταξικής πάλης ,
έδειξε με την αυτοθυσία του ότι το ποτάμι της ιστορίας δε γυρίζει πίσω : ότι ο
σκοταδισμός , η καταστολή , ο εκφασισμός της εκπαιδευτικής και κοινωνικής ζωής
θα συναντήσει τα στήθη όχι μόνο των πρωτοπόρων μαχητών , αλλά και των χιλιάδων
δημοκρατών πολιτών και – κυρίως – της νεολαίας που θα εκδικηθεί τον εφιάλτη της
φασιστικοποίησης της ζωής,με τη γερή πίστη στο όνειρο και τη σταθερή προσήλωση
στο όραμα της κοινωνικής απελευθέρωσης . Αυτή η αταλάντευτη πίστη- που οδήγησε
το σύντροφο μαχητή( πάντα ζωντανό στη μνήμη μας, αλλά φυσικώς απόντα ανάμεσά μας
) Νίκο Τεμπονέρα , στη μοναδικής γενναιότητας και παραδειγματικής τόλμης
αντιστασιακή συμπεριφορά στο προαύλιο του σχολείου του και τελικά στο θάνατο από
τα δολοφονικά χέρια των ανδρείκελων - δικαιώθηκε .
Δικαιώθηκε στο δίμηνο απεργιακό αγώνα των συναδέλφων του το 1997, όταν η
πρωτοπόρα ταξική μειοψηφία γίνεται πλειοψηφικό ρεύμα στον κλάδο των καθηγητών
και προϊδεάζει τους συναδέλφους για την απερχόμενη λαίλαπα .
Δικαιώθηκε στην ενωτική αλυσίδα των αδιόριστων και μονίμων εκπαιδευτικών και των
φοιτητών έξω από τα εξεταστικά κέντρα στον αιματοβαμμένο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ το
1998 .
Δικαιώθηκε στο κίνημα των μαθητικών καταλήψεων του 1999 και στον αγώνα
αποποινικοποίησης της πολιτικής δράσης στο σχολείο .
Δικαιώθηκε στον πανεκπαιδευτικό ξεσηκωμό και στα λαϊκά συλλαλητήρια ενάντια στην
ισοπέδωση των κοινωνικών – ασφαλιστικών κατακτήσεων , ενάντια στην
ιμπεριαλιστική βαρβαρότητα , όπως εκφράζεται στις ανοικτές πολεμικές επεμβάσεις
.
Δικαιώνεται σήμερα στην πανεκπαιδευτική αλυσίδα , στην καπιταλιστική επέλαση και
στην κατεδάφιση των λαϊκών κατακτήσεων στο χώρο της παιδείας .
Δικαιώνεται στο ζωντανό βλέμμα και στην ανυποχώρητη συνείδηση της σπουδάζουσας
νεολαίας που είναι και η μεγαλύτερη απόδειξη ότι ο ΤΕΜΠΟΝΕΡΑΣ ΖΕΙ ΚΑΙ ΜΑΣ ΟΔΗΓΕΙ
.
Ιανουάριος 2003
Σπαχή Αρετή
