Φριτς Μπόλκεσταϊν
«Ο Επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς κ. Φριτς Μπόλκεσταϊν έστειλε στις 25/7/2001 προειδοποιητική επιστολή υποστηρίζοντας ότι η μεταφορά τις κοινοτικής οδηγίας δεν έγινε με σωστό τρόπο. Μεταξύ άλλων υποστηρίζει ότι είναι αντικοινοτική η μη αναγνώριση διπλωμάτων που έχουν εκδοθεί από εκπαιδευτικά ιδρύματα άλλου κράτους-μέλους και λειτουργούν στην Ελλάδα βάσει συμφωνιών «δικαιόχρησης. Πρόκειται, όπως διευκρινίζει η Επιτροπή, για συμφωνίες «που συνάπτονται μεταξύ ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος που είναι εγκατεστημένο στο κράτος-μέλος Α και ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος που είναι εγκατεστημένο στο κράτος-μέλος Β, βάσει των οποίων ο σπουδαστής, αφού παρακολουθήσει στο ίδρυμα του κράτους-μέλους Β ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα και επιτύχει σε εξετάσεις που είναι σύμφωνες με τα πρότυπα του ιδρύματος του κράτους-μέλους Α, αποκτά δίπλωμα από το ίδρυμα του κράτους-μέλους Α».

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να μη δέχεται τα διπλώματα αυτά, γιατί τα σχετικά εκπαιδευτικά προγράμματα δεν είναι ελληνικά, αλλά προγράμματα άλλου κράτους-μέλους. «Το ελληνικό ίδρυμα στο οποίο παρέχεται το εν λόγω εκπαιδευτικό πρόγραμμα λειτουργεί ως απλός ενδιάμεσος», σημειώνεται χαρακτηριστικά στην επιστολή, «δεδομένου ότι δεν είναι αυτό το οποίο είναι αρμόδιο για τη χορήγηση του διπλώματος, αλλά το Πανεπιστήμιο, το οποίο είναι εγκατεστημένο σε άλλο κράτος-μέλος».
ΤΑ ΝΕΑ , 08/08/2001

Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας προκειμένου να καταστεί, έως το 2010, η Ευρώπη η πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε μία πρόταση οδηγίας "σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά". Την οδηγία Μπολκεστάιν
 

ΣΧΕΔΙΟ ΟΔΗΓΙΑΣ «ΜΠΟΛΚΕΣΤΑΪΝ»
Ενα ακόμα εργαλείο στο αντεργατικό οπλοστάσιο

Από τη μήτρα της Συνθήκης του Μάαστριχτ ξεπηδάει και το νέο νομοθέτημα, με το οποίο μεθοδεύεται η παραπέρα ανατροπή στις εργασιακές σχέσεις
Ωθηση στην ολοκλήρωση της ευρωενωσιακής εσωτερικής αγοράς και στον τομέα των υπηρεσιών - την οποία συναποφάσισαν με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ τα κράτη-μέλη και επιβεβαίωσαν στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής για την ενδιάμεση αναθεώρηση της στρατηγικής της Λισαβόνας -, δίνει η προωθούμενη «Οδηγία για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά» (οδηγία «Μπολκεστάιν», COM (2004) 2 τελικό), που βρίσκεται στη διαδικασία της διαβούλευσης στα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Πρόκειται για ένα ακόμα νομοθετικό κατασκεύασμα του ευρωενωσιακού κεφαλαίου, που στόχο έχει να επισπεύσει την απελευθέρωση της διακίνησης των υπηρεσιών στα πλαίσια της ΕΕ, όπως προβλέπουν οι τέσσερις ελευθερίες της Συνθήκης του Μάαστριχτ, την οποία ψήφισαν στην ελληνική Βουλή η ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΝ.
Το σχέδιο της οδηγίας ενισχύει την επικράτηση των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων στις αγορές των κρατών-μελών στον τομέα των υπηρεσιών, τη συγκέντρωση του κεφαλαίου σε ακόμα λιγότερα χέρια, επιταχύνει τις ανατροπές στα δικαιώματα των εργαζομένων στον τριτογενή τομέα της παραγωγής, αυξάνοντας παράλληλα το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η πλήρης εναρμόνιση των κρατών-μελών με την προωθούμενη οδηγία προϋποθέτει μια σειρά από θεσμικές αντιλαϊκές αλλαγές, που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη, στα πλαίσια των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων.
 

Το σχέδιο της οδηγίας προβλέπει ανάμεσα στα άλλα:

• Την πλήρη απελευθέρωση στον τομέα της παροχής υπηρεσιών και συγκεκριμένα: Υπηρεσίες πρόσληψης, «γραφεία ενοικίασης» εργαζομένων - δουλεμπορικά γραφεία - πιστοποίηση και έλεγχος, διαχείριση εγκαταστάσεων και ασφάλεια, οικοδομικές κατασκευές, συντήρηση, νομικές υπηρεσίες, διαφήμιση, εμπορία ακινήτων, εμπορικοί αντιπρόσωποι, εμπόριο, εμπορικές εκθέσεις, οπτικοακουστικές υπηρεσίες, ταξιδιωτικά γραφεία, ενοικιάσεις αυτοκινήτων, οδηγοί τουριστών, αθλητικά κέντρα, υπηρεσίες ελεύθερου χρόνου, υπηρεσίες ασφάλειας, υγειονομικές υπηρεσίες, βοήθεια στους ηλικιωμένους, εκπαίδευση, κ.ά.
Το γεγονός εξάλλου ότι το σχέδιο οδηγίας «καλύπτει όλες τις υπηρεσίες που αντιπροσωπεύουν μια οικονομική δραστηριότητα», αφήνει ανοιχτό το δρόμο στο ιδιωτικό κεφάλαιο να δραστηριοποιηθεί και σε κάθε τομέα των υπηρεσιών που προσφέρονται επί πληρωμή, ακόμα και στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Τα σχετικά νομοθετήματα σε εθνικό επίπεδο για την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών δρουν αποφασιστικά προς αυτή την κατεύθυνση.
• Την υπαγωγή των επιχειρήσεων στο νομικό καθεστώς της χώρας από την οποία προέρχονται, του κράτους-μέλους δηλαδή που δηλώνουν ως έδρα τους. Οι μεγαλοεργοδότες των πολυεθνικών δημιουργούν μια «αυτόνομη» κερδοσκοπική νησίδα σε όποιο κράτος-μέλος ευνοείται η ανάπτυξη της κερδοφορίας τους, υπακούοντας μόνο στους νόμους και στους κανόνες της χώρας από την οποία προέρχονται. Οι όποιοι περιορισμοί στην ασύδοτη δράση του κεφαλαίου έχει κατακτήσει και καταφέρει να διατηρήσει το κίνημα πάνε περίπατο. Στο ίδιο καθεστώς υπάγονται και οι εργαζόμενοι των επιχειρήσεων, όσον αφορά στα μισθολογικά, ασφαλιστικά και εργασιακά τους δικαιώματα, με αρνητικές συνέπειες για τους ίδιους, αλλά και το σύνολο των εργαζομένων στις χώρες όπου δουλεύουν, όπως θα εξηγηθεί παρακάτω
• Τη δυνατότητα των επιχειρήσεων οποιουδήποτε κράτους-μέλους να δραστηριοποιούνται σε χώρες της ΕΕ, είτε με υποκαταστήματα των υπηρεσιών τους, είτε με αντιπροσώπους, χωρίς κανέναν έλεγχο από το κράτος-αποδέκτη των υπηρεσιών. Το ίδιο ισχύει και για τους ελεύθερους επαγγελματίες στον τριτογενή τομέα που θα θελήσουν να δραστηριοποιηθούν μόνιμα ή για κάποιο διάστημα σε οποιαδήποτε χώρα της ΕΕ.
Για να διευκολύνεται μάλιστα και να απλοποιείται ο βραχνάς της γραφειοκρατίας για τους επίδοξους επενδυτές, καθιερώνεται στα κράτη-μέλη ο θεσμός των «ενιαίων κέντρων», που θα μεριμνούν για την ταχεία διεκπεραίωση της αδειοδότησης και της εγκατάστασης. Οταν πρόκειται να εξυπηρετηθεί το συμφέρον του κεφαλαίου, το κράτος βρίσκει τον τρόπο να εξαφανίσει ως διά μαγείας τη γραφειοκρατία και να προσαρμόσει όλο το διοικητικό μηχανισμό του στην υπηρεσία των κεφαλαιοκρατών.
• Εκτός από τις εξαιρέσεις ή τις μεταβατικές περιόδους που προβλέπονται, κανένα κράτος-μέλος δε θα μπορεί να απαγορεύσει την εγκατάσταση ή την παροχή υπηρεσιών σε έναν πάροχο που είναι νόμιμα εγκαταστημένος σε ένα άλλο κράτος-μέλος. Με αυτόν τον τρόπο δε θα μπορεί πλέον να υπάρχει κανένας εθνικός έλεγχος στις επιχειρήσεις που παρέχουν την υπηρεσία, στο είδος και στη σκοπιμότητα της υπηρεσίας και στην ποιότητά της, μεταφέροντας το κόστος και την ευθύνη για την υπηρεσία στον ίδιο τον χρήστη
• Τα κράτη-μέλη δεν μπορούν να εφαρμόσουν περιοριστικά μέτρα στους χρήστες υπηρεσιών από άλλη κοινοτική χώρα.
Το σχέδιο της οδηγίας συντάχθηκε το 2004 από τον τότε επίτροπο για θέματα ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, Φριτζ Μπολκεστάιν, καθ' υπαγόρευση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, με στόχο να ενισχυθεί παράλληλα και η ετέρα ελευθερία του Μάαστριχτ, αυτή της ελεύθερης κίνησης των εμπορευμάτων.
Μόλις πριν από δέκα περίπου μέρες, αναβλήθηκε η συζήτηση της οδηγίας στην Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις 21 και 22 του Νοέμβρη, με αποτέλεσμα να μετατίθεται και η συζήτησή της στην Ολομέλεια, πιθανότατα για το Γενάρη του 2006. Στόχος του κεφαλαίου και των πολιτικών του εκφραστών σε επίπεδο ΕΕ είναι να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή η οδηγία μέχρι το 2010.
 

Κερδισμένο μόνο το κεφάλαιο
 

Οπως και κάθε άλλο ευρωενωσιακό νομοθέτημα, έτσι και η εν λόγω οδηγία βάζει στο στόχαστρό της τα εργασιακά, ασφαλιστικά και κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων στα κράτη-μέλη και κατ' επέκταση στοχεύει στη μείωση της τιμής της εργατικής δύναμης, στην αύξηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου.
Μοχλό για την πλήρη αποδιοργάνωση των εργασιακών σχέσεων αποτελεί η λεγόμενη αρχή της χώρας καταγωγής που προβλέπει η προωθούμενη οδηγία και σύμφωνα με την οποία «ο πάροχος υπάγεται μόνο στο δίκαιο της χώρας του». Το ίδιο καθεστώς ισχύει και για τους εργαζόμενους στην εταιρία. Αυτό σημαίνει ότι η κάθε επιχείρηση θα μπορεί να δηλώνει για έδρα της μια χώρα της ΕΕ όπου νομικά έχουν επιβληθεί συνθήκες άγριας εργασιακής εκμετάλλευσης και χαμηλότερη τιμή στην εργατική δύναμη. Κατά την εγκατάστασή της σε μια άλλη χώρα της ΕΕ, θα αξιοποιεί το σκληρά εκμεταλλευόμενο προσωπικό από τη χώρα προέλευσης, χωρίς να δίνει λογαριασμό σε κανέναν, βελτιώνοντας τη θέση της στον ανταγωνισμό.
Μ' ένα σμπάρο δυο τρυγόνια για το κεφάλαιο. Από τη μια, εξασφαλίζει τη φτηνότερη εργατική δύναμη στα πλαίσια της ΕΕ, αντλώντας εργατικό δυναμικό από τις πιο εξαρτημένες χώρες. Και από την άλλη, το ντόπιο κεφάλαιο στη χώρα παροχής των υπηρεσιών αξιοποιεί σαν άλλοθι τις εργασιακές σχέσεις στις νέες επιχειρήσεις για να χαμηλώσει κι άλλο τον πήχη των δικαιωμάτων στους εργάτες κάθε χώρας, ιδιαίτερα εκεί όπου το εργατικό κίνημα συγκρατεί ακόμα κατακτήσεις και αντιπαλεύει τις αναδιαρθρώσεις. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο, ισχυρό πλήγμα θα δεχτούν και οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας.
Πολλαπλές στοχεύσεις
Σε αντίθεση με όσους όψιμα ανακάλυψαν πεδίο για να δημαγωγήσουν σε βάρος των εργαζομένων, θέλοντας να κρύψουν τις τεράστιες ευθύνες τους από την ψήφιση της Συνθήκης του Μάαστριχτ, οι ευρωβουλευτές του ΚΚΕ είχαν από την πρώτη στιγμή καταγγείλει την προωθούμενη οδηγία, κωδικοποιώντας τις αντεργατικές στοχεύσεις ως εξής:
• Υποχρεώνει μεσομακροπρόθεσμα τα κράτη-μέλη, προκειμένου να «προστατεύσουν» τις επιχειρήσεις τους από τον ανταγωνισμό, να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους σχετικά με όλους τους κλάδους των υπηρεσιών στο χαμηλότερο παρονομαστή, ακυρώνοντας μέτρα που είχαν επιβάλει οι εργαζόμενοι και οι χρήστες μέσα από πολύχρονους αγώνες
• Ενισχύει τη μονοπώληση των αγορών υπηρεσιών και την πλήρη ιδιωτικοποίησή τους με ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στην ασφάλεια και στην ποιότητα των υπηρεσιών που θα πλήξουν όλους τους χρήστες αυξάνοντας το κόστος και δυσχεραίνοντας την πρόσβαση
• Παραβιάζει τις κατά χώρα κατακτήσεις των εργαζομένων σε αυτούς τους τομείς αφού με τη μεταφορά των εργαζομένων πιέζει για μία προς τα κάτω εξίσωση των εργασιακών σχέσεων και του εργασιακού περιβάλλοντος
• Αξιοποιεί τις δυνατότητες που δίνονται από το χαλαρό σε πολλές περιπτώσεις νομικό πλαίσιο πολλών νεοενταγμένων στην ΕΕ χωρών για να αυξηθούν σημαντικά τα μονοπωλιακά κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων, που θα έχουν τη δυνατότητα να εγκαταστήσουν παρόχους υπηρεσιών σε αυτές τις χώρες σύμφωνα με τις ιδιαίτερα χαμηλές αμοιβές και γενικότερα τις επισφαλείς σχέσεις εργασίας
• Δίνει τη δυνατότητα σε μεγάλες επιχειρήσεις να απολαμβάνουν «υπηρεσίες» χαμηλού κόστους από παρόχους άλλων κρατών-μελών που θα αντικαθιστούν εσωτερικές τους λειτουργίες υψηλότερου κόστους
• Δημιουργεί ένα σοβαρό προηγούμενο για κατάργηση κάθε προστατευτικής των εργαζομένων νομοθεσίας σε εθνικό επίπεδο και διεύρυνση της ασυδοσίας των μονοπωλίων.
 

Δημοσιεύθηκε στο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ, 16/10/2005
 

Το σχέδιο της Οδηγίας Μπολκεστάιν και η εκπαίδευση
 

Της Οντιλ Κορντελιε

Ι. Μερικές υπομνήσεις Πριν ενάμιση χρόνο η Επιτροπή της Ε.Ε. γνωστοποίησε το προσχέδιο Οδηγίας σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά, οδηγία που ονομάστηκε Μπολκεστάιν (13 Ιανουαρίου 2004). Να σημειώσουμε, όμως, ότι η Οδηγία αυτή δεν έγινε γνωστή στο ευρύτερο κοινό, παρά μόνον όταν το ευρωπαϊκό συνδικαλιστικό κίνημα κατέστησε σαφή τη σημασία της, τα διακυβεύματά της και κατήγγειλε την υπερφιλελεύθερη φιλοσοφία της (Ιανουάριος 2005). Η γενική φιλοσοφία της Οδηγίας σημαδεύεται από τη βούληση της Επιτροπής να άρει όλα τα εμπόδια σε όσους παρέχουν υπηρεσίες και να υπάρξει ελεύθερη κυκλοφορία τους μεταξύ των κρατών μελών (…) Επ' αυτού υπάρχουν δύο άρθρα-κλειδιά στο εν λόγω σχέδιο Οδηγίας. Το άρθρο 16 που εισάγει την αρχή της |χώρας προέλευσης|. Είναι αρχή που εγκυμονεί σοβαρές απειλές. Σημαίνει ότι όποιος παρέχει υπηρεσίες υπόκειται αποκλειστικά στη νομοθεσία της χώρας στην οποία έχει έδρα η επιχείρήσή του (χώρα προέλευσης) κι όχι πλέον στη νομοθεσία της χώρας στην οποία θα παρέχει τις υπηρεσίες του, της χώρας υποδοχής. Έτσι το κράτος της χώρας υποδοχής στερείται κάθε μέσου ελέγχου επί του χορηγού υπηρεσιών. Μια τέτοια αρχή συνεπάγεται, εκ των πραγμάτων, ως νόμιμο κίνητρο τη δυνατότητα μετατόπισης προς τις χώρες της Ένωσης στις οποίες οι νομοθεσίες κοινωνικού, φορολογικού και περιβαλλοντικού περιεχομένου είναι ολιγότερον προωθημένες και όπου η προστασία των καταναλωτών υπηρεσιών είναι υποδεέστερη. Το άρθρο 24 με τις ειδικές ρυθμίσεις για την απόσπαση των εργαζομένων προκαλεί τις πιο ζωηρές ανησυχίες στο πλαίσιο του συνδικαλιστικού κινήματος. Πράγματι, οι νομοθεσίες για την προστασία των εργαζομένων (συνθήκες εργασίας, αμοιβές), όπως οι ρυθμίσεις για την πρόσβαση σε επαγγέλματα και την εξάσκησή τους, τα οποία προστατεύει το κράτος για λόγους δημοσίου συμφέροντος (π.χ. στη Γαλλία), θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως εμπόδια στην ελευθερία εγκατάστασης επιχειρήσεων υπηρεσιών σε άλλη χώρα και την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών αυτών. Πρέπει να υπενθυμίσουμε το πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται το εν λόγω σχέδιο Οδηγίας. Για την Επιτροπή της Ε.Ε. η φιλελευθεροποίηση των υπηρεσιών είναι ένα ουσιαστικό στοιχείο αναθέρμανσης της στρατηγικής που εκπονήθηκε στη Λισσαβώνα για την ανταγωνιστικότητα της Ε.Ε. Στη διάρκεια του Συμβουλίου Κορυφής στη Λισσαβώνα (2000) ο αντικειμενικός στόχος που προσδιορίστηκε με σαφήνεια ήταν να καταστεί η Ε.Ε. έως το 2010 "|η οικονομία της γνώσης ως η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική του κόσμου|". Διαβάζοντας προσεκτικά το πρώτο μέρος του σχεδίου που εξηγεί το πλαίσιο και τους αντικειμενικούς στόχους της στρατηγικής της Οδηγίας Μπολκεστάιν διαπιστώνουμε ότι εγγράφεται πλήρως το πλαίσιο της αναθέρμανσης της στρατηγικής της Λισσαβώνας. Στη στρατηγική αυτή αναγράφεται expressis verbis: "|η παρούσα πρόταση οδηγίας εγγράφεται στη διαδικασία οικονομικών μεταρρυθμίσεων που εκπονήθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής της Λισσαβώνας ώστε η Ε.Ε. να καταστεί έως το 2010 η οικονομία της γνώσης η πιο ανταγωνιστική και η πιο δυναμική του κόσμου| (…)|. Το σημαντικό δυναμικό ανάπτυξης και δημιουργίας απασχολήσεων στον τομέα των υπηρεσιών δεν κατέστη δυνατό να αξιοποιηθεί ως τώρα εξ αιτίας των πολυάριθμων εμποδίων που παρακωλύουν την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά|". ΙΙ. Τα ερωτήματα που εγείρονται: το ζήτημα της εκπαίδευσης Το εν λόγω σχέδιο Οδηγίας μπορεί να μετατρέψει την εκπαίδευση σε |εμπόρευμα| ίδιου τύπου με τις υπηρεσίες που παρέχουν οι εν γένει δημόσιες επιχειρήσεις στα κράτη μέλη της Ε.Ε.; Διατρέχουμε τον κίνδυνο να δούμε την εκπαίδευση να θεωρείται υπηρεσία οικονομικού ενδιαφέροντος και επομένως να υπάγεται στις διατάξεις που αφορούν το εμπόριο των υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά; Αγγίζουμε έτσι το πρόβλημα του |πεδίου| εφαρμογής της Οδηγίας. Πολλές παρατηρήσεις είναι αναγκαίες. 1. Το εμπόριο των υπηρεσιών εκπαίδευσης στην εσωτερική αγορά: όπως ήδη τονίσαμε, η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί να καταργήσει τα εθνικά προσκόμματα τα οποία παρεμποδίζουν την εγκατάσταση των χορηγών υπηρεσιών και την παροχή υπηρεσιών στα άλλα κράτη. Η Οδηγία η σχετική με τις υπηρεσίες δεν αναφέρεται, επομένως, στις πρωτοβουλίες φιλελευθεροποίησης που θα επέβαλλαν στις δημόσιες αρχές να ανοίξουν τις αγορές τους στις ευρωπαϊκές προσφορές, αλλά αποσκοπεί να εξωθήσει τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις να προσφέρουν και να παράσχουν υπηρεσίες στα άλλα μέλη-κράτη. 2. Ποιες είναι οι υπηρεσίες που μπορούν να πωληθούν; Η Επιτροπή δεν καταρτίζει κατάλογο υπηρεσιών που εντάσσονται στην Οδηγία της, αλλά περιορίζεται να επισημάνει ότι η Οδηγία αναφέρεται στις δραστηριότητες που απορρέουν από τον ορισμό των υπηρεσιών, που προβλέπει η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την έννοια, λοιπόν, της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας οι υπηρεσίες είναι κι αυτές παροχές που φυσιολογικά παρέχονται έναντι αμοιβής. Οι υπηρεσίες ιδιαίτερα περιλαμβάνουν: α) δραστηριότητες βιομηχανικού χαρακτήρα β) δραστηριότητες εμπορικού χαρακτήρα γ) δραστηριότητες βιοτεχνικές δ) δραστηριότητες ελευθέρων επαγγελμάτων Ο παρέχων υπηρεσίες επωφελείται της ελευθέρας κυκλοφορίας στην εσωτερική αγορά, πράγμα που του απονέμει το δικαίωμα να ασκεί προσωρινά τις δραστηριότητές του στη χώρα υποδοχής, στην οποία παρέχεται η υπηρεσία του, με τις ίδιες συνθήκες με εκείνες που η δεδομένη χώρα προβλέπει για τους δικούς της υπηκόους. Το ζήτημα αν και άλλες δραστηριότητες καλύπτονται από το παραπάνω ορισμό, σύμφωνα με την Επιτροπή, δεν εξαρτάται από την εθνική νομοθεσία αλλά από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο θα εκτιμήσει αν μια δραστηριότητα είναι οικονομικής ή μη φύσεως.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αναφέρεται σε τέσσερις γενικές προϋποθέσεις για να αποφασίσει αν μια δεδομένη δραστηριότητα είναι υπηρεσία κατά την έννοια της Συνθήκης: 1. Η δραστηριότητα οφείλει να είναι οικονομικής φύσεως. 2. Η δραστηριότητα οφείλει να παρέχεται έναντι αμοιβής. 3. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μιας δραστηριότητας δεν εμποδίζουν να είναι οικονομικής φύσεως (π.χ. οι υπηρεσίες υγείας). 4. Η κρίση θα γίνεται κατά περίπτωση Η εκπαίδευση καλύπτεται από την Οδηγία για τις υπηρεσίες; Το σχέδιο Οδηγίας δεν καλύπτει τις υπηρεσίες μη οικονομικής φύσεως, όπως η δημόσια διοίκηση ή η δημόσια εκπαίδευση που υπάγονται στο εθνικό κράτος, στην επιτέλεση της αποστολής του ως δημοσία υπηρεσία, καίτοι δεν υπάρχει στις περιπτώσεις αυτές καμιά (οικονομική) αντιπαροχή. Ορίζεται σαφώς ότι είναι "|δραστηριότητες μη οικονομικές ή δραστηριότητες από τις οποίες απουσιάζει το χαρακτηριστικό οικονομικής αντιπαροχής, στο πλαίσιο δραστηριοτήτων που το κράτος φέρνει σε πέρας χωρίς οικονομική αμοιβή στο κοινωνικό, πολιτιστικό, εκπαιδευτικό και δικαστικό πλαίσιο|".

Αλλά αυτή η διάταξη είναι ανεπαρκής, δεν ικανοποιεί. Το κείμενο δεν προστατεύει τις υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος (της εκπαιδεύσεως συμπεριλαμβανομένης) από τον ανταγωνισμό. Για παράδειγμα, η Οδηγία δεν προβλέπει καμιάν άμεση εξαίρεση εφαρμογής της για την εκπαίδευση. Θα έπρεπε το κείμενο να ξεκαθαρίζει ότι ανήκει στο Δημόσιο η υπευθυνότητα για τις θεμελιώδεις υπηρεσίες κοινής ωφελείας, ιδιαίτερα στον εκπαιδευτικό τομέα, τον πολιτιστικό, τον κοινωνικό και την υγεία. Το κριτήριο που δικαιολογεί μιαν εξαίρεση της Οδηγίας πρέπει να αναφέρεται στις παρεχόμενες από το Δημόσιο υπηρεσίες, όπως επίσης τις χρηματοδοτούμενες και ρυθμιζόμενες, εν μέρει ή εν όλω, με τη βοήθεια δημοσίων χρηματοδοτήσεων. Ο δεύτερος λόγος που δικαιολογεί μια γενική εξαίρεση για την εκπαίδευση είναι ότι οι διατάξεις του σχεδίου Οδηγίας για την εγκατάσταση και παροχή υπηρεσιών από ένα κράτος στα υπόλοιπα κράτη-μέλη δεν είναι συμβατές με την ευρωπαϊκή πολιτική για την εκπαίδευση, η οποία ευρωπαϊκή πολιτική προβλέπει ότι η νομοθεσία και η ρύθμιση της εκπαίδευσης υπάγονται αποκλειστικά στην δικαιοδοσία του εθνικού κράτους. Ο τρίτος λόγος που επιβάλλει την εξαίρεση είναι ότι οι δημόσιες εκπαιδευτικές δραστηριότητες υπάγονται, φυσιολογικά, στην κατηγορία των υπηρεσιών γενικού συμφέροντος. Το ζήτημα όμως είναι ότι δεν υπάρχει σαφές όριο μεταξύ υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ - SIEG) και τις υπηρεσίες γενικού συμφέροντος (ΥΓΣ - SIG). Όλα αυτά τα στοιχεία οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Εκπαιδευτική Συνδικαλιστική Επιτροπή (ΕΕΣΕ - CSEE), ήδη από τον περασμένο Μάρτη τρέχοντος έτους, να κηρύξει μια εκστρατεία ώστε να απαιτηθεί η εξαίρεση από το σχέδιο Οδηγίας των εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Για το CSEE οι εκπαιδευτικές υπηρεσίες είναι "|φορείς πολιτιστικών αξιών και αξιών ταυτότητας, προάγουν την κοινωνική συνοχή, την ενεργό ιδιότητα του πολίτη, τη γλωσσική διαφορετικότητα και τη δημοκρατία. Οι εκπαιδευτικές αξίες δεν θα έπρεπε να εμπορευματοποιηθούν στο πλαίσιο μιας γενικής Οδηγίας για τις εν ευρεία έννοια υπηρεσίες|" (...) ΙΙΙ. Πέρα από το σχέδιο Οδηγίας Μπολκεστάιν 1. Στο σχέδιο της Συνταγματικής Συνθήκης, με όρους αρμοδιότητας, η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση παραμένουν οι τομείς όπου "|η Ε.Ε. μπορεί ν' αποφασίσει μέτρα στήριξης, συντονισμού και συμπλήρωσης|". Είναι πολύ περιορισμένα τα όρια των αρμοδιοτήτων της Ε.Ε.~ δεν μπορεί να επιβάλλει εναρμόνιση των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών συστημάτων. Πρόκειται για αρμοδιότητες αυστηρά προσδιορισμένες (άρθρα ΙΙΙ-282 και ΙΙΙ-283), δεδομένου ότι τα κράτη-μέλη διατηρούν, μεταξύ άλλων, την υπευθυνότητά τους για τον προσδιορισμό του περιεχομένου της εκπαίδευσης και της οργάνωσης του εκπαιδευτικού συστήματος. Μόνη απόχρωση --κι αυτό δεν αποτελεί νεωτερισμό-- είναι η επαγγελματική κατάρτιση, τομέας στον οποίο η Ένωση προωθεί μια πολιτική που έρχεται να στηρίξει και να συμπληρώσει τις δραστηριότητες των κρατών-μελών. 2. Σύγκλιση των εκπαιδευτικών πολιτικών που προωθεί η Ε.Ε. Αν σε επίπεδο εκπαίδευσης το πεδίο επέμβασης της Ε.Ε., σύμφωνα με τα καταστατικά κείμενα, είναι πολύ περιορισμένο, πώς εξηγούνται ορισμένες συγκλίσεις στην εξέλιξη της εκπαιδευτικής πολιτικής που εφαρμόστηκαν στις ευρωπαϊκές χώρες; Στη σύνοδο κορυφής της Λισσαβώνας (2000) η εκπαίδευση ορίστηκε ως ένα μέγιστο εργαλείο που επιτρέπει την πραγματοποίηση των καθέκαστα οικονομικών στόχων, δηλαδή όπως ήδη τονίστηκε "|να γίνει η οικονομία της γνώσης στην Ε.Ε. το 2010, η πιο δυναμική και η πιο ανταγωνιστική του κόσμου|". Αυτό που ονομάζεται στην τρέχουσα γλώσσα στρατηγική της Λισσαβώνας έχει μια ιδιαίτερη κλίση ως προς την εκπαίδευση. Οι ευρωπαϊκοί προσανατολισμοί διατυπώνονται με σαφήνεια στο πρόγραμμα εργασίας που υιοθετήθηκε το 2002 για τα εκπαιδευτικά συστήματα και την επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρώπη. Με τη μέθοδο του συντονισμού αυτοί οι προσανατολισμοί μπορεί να τεθούν σε εφαρμογή. Πρόκειται για μια μέθοδο συνεργασίας μεταξύ υπουργών Παιδείας που θα αποτιμήσει την ποιότητα των "αποδόσεων" των εκπαιδευτικών συστημάτων, με βάση τους στόχους που ορίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Υπάρχουν κριτήρια ευρωπαϊκής αναφοράς που χρησιμεύουν ως "μπούσουλας", δεδομένου ότι κάθε χώρα αποτιμά τα αποτελέσματά της σε σχέση με τα αποτελέσματα των άλλων χωρών. Η μέθοδος, λοιπόν, συντονισμού επιτρέπει να καταστρατηγούνται τα κείμενα που περιορίζουν τις κοινοτικές εξουσίες σε εκπαιδευτικό επίπεδο. Έτσι προωθείται ένας μηχανισμός χάρη στον οποίο συνεννοούνται τα κράτη για να συγκλίνουν τις εκπαιδευτικές πολιτικές και για να εμπνέουν μεταρρυθμίσεις που επεξεργάζονται οι ειδικοί. Ωστόσο με τη μέθοδο αυτή αποφεύγεται ο δημοκρατικός, εθνικός και ευρωπαϊκός διάλογος. Έτσι ο Φρανσουά Φιγιόν, υπουργός Παιδείας της Γαλλίας, παρουσίασε τη μεταρρύθμισή του ως εφαρμογή μας ευρωπαϊκής πολιτικής που επιβάλλεται με τη δύναμη του αυτονόητου, ενώ στην πραγματικότητα ήταν, αδιαμφισβήτητα, θεμελιωμένη σε ιδεολογικές επιλογές. Μια πολιτική εκπαιδευτικής πολιτικής νεοφιλελεύθερης έμπνευσης Δεν είναι η συνεργασία και ο συντονισμός που δημιουργούν προβλήματα αλλά η νεοφιλελεύθερη πολιτική σε επίπεδο εκπαιδευτικό που υποβαστάζει και καθοδηγεί τις μεταρρυθμίσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η αντίληψη για το σχολείο αποβαίνει ευθέως ωφελιμιστική και εγγράφεται σε μια λογική καθαρά οικονομική-εμπορευματική. Κατάρτιση και εκπαίδευση θεωρούνται πάνω απ' όλα εργαλεία στην υπηρεσία της οικονομίας, της ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης. Δεν θεωρούνται ως οικουμενικό δικαίωμα και δημόσιο αγαθό. Το σχέδιο Οδηγίας Μπολκεστάιν δεν μπορεί να εξετασθεί ερήμην των εξελίξεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στην εκπαιδευτική πολιτική. Θέλησα να δώσω μερικά ενημερωτικά και αναλυτικά στοιχεία, ώστε να φανεί ότι, στην παρούσα κατάσταση πραγμάτων, η ισχύουσα κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ κρατών-μελών και Κοινότητας πρέπει να διατηρηθεί κι ότι μια Οδηγία, όπως η Οδηγία Μπολκεστάιν, είναι φορέας σοβαρών κινδύνων για τον εκπαιδευτικό τομέα και τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας γενικότερα.

* Η Οντίλ Κορντελιέ είναι αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εκπαίδευσης των Ευρωπαϊκών Συνδικάτων

* Ομιλία που ακούστηκε σε εκδήλωση του Ινστιτούτου "Νίκος Πουλαντζάς", Αθήνα 16 Μαΐου 2005: "Νεοφιλελευθερισμός στην εκπαίδευση: Οδηγία Μπολκεστάϊν / H Γενική Συμφωνία για το Εμπόριο στις Υπηρεσίες (GATS)".

 

Η οδηγία Bolkenstein και η εκπαίδευση

 

Του Χρήστου ΠΙΛΑΛΗ

Στις 13 Ιανουαρίου του 2004 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε την πρόταση της οδηγίας Bolkenstein, η οποία εξετάζεται από το Συμβούλιο της Ε.Ε. και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Εδώ και λίγο καιρό όμως έχει σταματήσει η συζήτησή της για να συνεχιστεί τον Ιούνιο για την "επανεξέταση των επίμαχων σημείων με την συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων" και την έγκριση του τελικού κειμένου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι αντιδράσεις για την οδηγία ήταν πολύ μεγάλες σε όλη την Ευρώπη, με μεγαλύτερες τις κινητοποιήσεις που έγιναν σε Βέλγιο και Γαλλία. Έτσι εκτιμήθηκε ότι η συνέχιση της συζήτησης στην παρούσα φάση θα έβλαπτε το "ναι" στο δημοψήφισμα της Γαλλίας για το ευρωσύνταγμα. Η οδηγία αυτή παρουσιάστηκε απ' τον Επίτροπο για θέματα ανταγωνιστικότητας Φριτς Μπολκενστάιν (πρώην υπουργό Άμυνας της Ολλανδίας), έναν ιδιαίτερα σκληρό και γνωστό για τις αντικοινωνικές απόψεις του φιλελεύθερο πολιτικό. Εκδόθηκε για να μειώσει τη γραφειοκρατία και τις δεσμεύσεις στον ανταγωνισμό, στον τομέα των υπηρεσιών για την εσωτερική αγορά της Ε.Ε. και στοχεύει στην διαμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου το οποίο επιτρέπει την ελεύθερη μετακίνηση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των υπηρεσιών εντός της Ένωσης. Αυτό το νέο πλαίσιο εξαλείφει επίσης τα εμπόδια στην ελεύθερη οργάνωση των υπηρεσιών, υπονομεύοντας κατά συνέπεια τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών και των εργαζομένων.
Το σχέδιο της οδηγίας καλύπτει όλες τις επιχειρηματικές δραστηριότητες που συνιστούν τομέα παροχής υπηρεσιών προς τους καταναλωτές ή τις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την Επιτροπή, το σχέδιο οδηγίας δεν καλύπτει τις υπηρεσίες παροχής υπέρ του κοινωνικού συνόλου και τις μη κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, όπως η δημόσια εκπαίδευση. Προφανώς όμως οι θεμελιακές μεταβολές που μπορεί να επιφέρει η οδηγία στην ολοένα και ανταγωνιστικότερη ιδιωτική εκπαίδευση επηρεάζουν άμεσα την δημόσια εκπαίδευση!
Η αρχή "της χώρας προέλευσης", που επιτρέπει στους φορείς παροχής υπηρεσιών να δεσμεύονται μόνο από τη νομοθεσία της χώρας προέλευσής τους, ανοίγει την αγορά στον αθέμιτο ανταγωνισμό στους τομείς που δεν είναι εναρμονισμένοι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τις χειρότερες συνέπειες από την άποψη της κοινωνικής και οικονομικής απόρριψης. Η "αρχή της χώρας προέλευσης" θα φέρει μια κατάσταση με την οποία θα είναι δυνατό να απασχοληθεί μόνο το προσωπικό με πολύ υψηλά προσόντα και μόνο αν είναι πρόθυμο να εργαστεί με τους χαμηλότερους όρους των συνθηκών εργασίας.
Η οδηγία αυτή θα ενθαρρύνει τους φορείς παροχής υπηρεσιών για να οργανώσουν τις επιχειρήσεις τους σε εκείνες τις χώρες της Ε.Ε. όπου οι κανόνες σχετικά με τη φορολογική και κοινωνική πολιτική και την προστασία των καταναλωτών είναι λιγότερο αυστηροί. Η δημιουργία πολλαπλών εργασιακών καθεστώτων, η απώλεια θέσεων εργασίας, η υποβάθμιση των εργασιακών σχέσεων που ισχύουν στην Ελλάδα προκειμένου οι ελληνικές επιχειρήσεις να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό είναι μερικές από τις αρνητικές επιπτώσεις της οδηγίας. Η οδηγία Bolkenstein μεταχειρίζεται τις υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος ακριβώς όπως οποιαδήποτε άλλη εμπορική υπηρεσία. Υπάρχει δε μεγάλη ασάφεια στον καθορισμό του πλαισίου της οδηγίας για τις υπηρεσίες παροχής υπηρεσιών και επιτρέπει σε κάθε κράτος μέλος να δίνει δικούς του ορισμούς για το ποιες υπηρεσίες είναι παροχής υπηρεσιών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικές συμπεριφορές, ανάλογα με τις πιέσεις της κάθε αγοράς και την ισορροπία των δυνάμεων σε κάθε κράτος - μέλος. Μεταξύ πολλών άλλων φωνών αντίστασης στην οδηγία, η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων (ETUC) εντοπίζει ότι "η Οδηγία αδυνατεί να κάνει διάκριση μεταξύ των υπηρεσιών ανάλογα με τις δραστηριότητες και τους στόχους τους και να αποσαφηνίσει ξεκάθαρα ποιες υπηρεσίες καλύπτονται από αυτήν ή όχι. Τα συνδικάτα εδώ και χρόνια έχουν τονίσει την αναγκαιότητα για την διαμόρφωση μιας οδηγίας-πλαισίου για τις υπηρεσίες δημόσιου ενδιαφέροντος, καλύπτοντας τον τομέα της υγείας και άλλες σημαντικές δραστηριότητες. Κατά τα γνώμη των συνδικάτων οι δραστηριότητες αυτές δεν μπορούν να υπόκεινται στο ίδιο καθεστώς ρύθμισης με το λιανικό εμπόριο και την ακίνητη περιουσία για παράδειγμα, όπως τονίζεται στο περιεχόμενο της οδηγίας Bolkenstein".
Έτσι λοιπόν κανείς δεν μπορεί να πει ότι ο τομέας της εκπαίδευσης αποκλείεται από την οδηγία. Κατ' αρχήν η σφαίρα της εκπαίδευσης περιλαμβάνει επίσης τις υπηρεσίες που, αν και τεχνικά μη ανήκουσες στον τομέα της εκπαίδευσης, συσχετίζονται και επηρεάζουν την ποιότητα της εκπαίδευσης. Αυτές είναι, παραδείγματος χάριν, οι υπηρεσίες που είναι σχετικές με τις βιβλιοθήκες, η έρευνα και όλες οι υπηρεσίες που υποστηρίζουν την εκπαίδευση – π.χ. τον καθαρισμό, τις υπηρεσίες συντήρησης και διοίκησης – και σίγουρα αποτελούν ένα πολύ ενδιαφέρον κομμάτι για τον ιδιωτικό τομέα .
Επίσης η επικείμενη αναγνώριση των κολεγίων που συνεργάζονται με ξένα πανεπιστήμια μέσω της δικαιόχρησης (franchising), μετά την επικύρωση της οδηγίας για την "αναγνώριση των επαγγελματικών δικαιωμάτων", ανοίγει και μεγαλώνει ανεξέλεγκτα την αγορά της εκπαίδευσης στην Ε.Ε. Δεδομένης της ισχνής δημόσιας εκπαίδευσης στην χώρα μας και αλλού στην Ευρώπη, οι επιλογές αυτές οδηγούν αναπόφευκτα στην περαιτέρω υποβάθμισή της και στον περιορισμό του μορφωτικού ορίζοντα των μαθητών των πιο λαϊκών στρωμάτων, εφ' όσον αυτοί κατά βάση στηρίζουν την ικανοποίηση των εκπαιδευτικών τους προσδοκιών στη δημόσια εκπαίδευση, ενώ οι διαρκώς μειούμενες οικονομικές τους δυνατότητες δεν τους επιτρέπουν να χρησιμοποιήσουν τις νέες πανάκριβες "συμπληρωματικές" εκπαιδευτικές παροχές.
Στην περίπτωση της Ελλάδας που δεν έχει εκπαιδευτικά πρότυπα και στόχους καθορισμένα από το κράτος και δεν παρέχονται οι εγγυήσεις για μια εκπαιδευτική πολιτική που θα είναι αντίθετη στον ανταγωνισμό στον τομέα της εκπαίδευσης και των σχετικών υπηρεσιών, τα πράγματα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα. Είναι σαφές ότι η οδηγία Bolkenstein θα εντείνει την υπάρχουσα κατάσταση, όπου η ποιοτική εκπαίδευση θα είναι στη διάθεση εκείνων που μπορούν να την αντέξουν οικονομικά. Θα οδηγήσει στην επέκταση του ιδιωτικού συστήματος και της λογικής της αγοράς στον τομέα της εκπαίδευσης, πλήρως ενισχυμένη από την εκπαιδευτική πολιτική της κυβέρνησης, που καθημερινά οδηγεί την δημόσια εκπαίδευση στην απαξία.
Όμως η εκπαίδευση είναι ένα καθολικό ανθρώπινο δικαίωμα και όχι μια ατομική καταναλωτική δαπάνη.
Όμως μια δίκαια πολιτική μπορεί να βασιστεί μόνο στην ελεύθερη πρόσβαση και την δωρεάν απόκτηση της γνώσης.
Όσον αφορά την απασχόληση στην εκπαίδευση, η οδηγία μεγαλώνει την αστάθεια και την αβεβαιότητα, κάτι που ήδη συμβαίνει ευρύτατα στην Ευρώπη, ειδικά στους τομείς των πανεπιστημίων και της έρευνας.
Είναι επομένως απαραίτητο να ακουσθεί σήμερα η φωνή όλων όσοι είναι αντίθετοι με την οδηγία, ώστε να αναγκαστεί η Ε.Ε. να αποσύρει την οδηγία και να απαιτηθεί η δόμηση μιας κοινωνικής Ευρώπης προκειμένου να επιτευχθεί και η κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη συγχρόνως.
Γι' αυτό επείγει να υποστηρίξουμε όλες τις ενέργειες που θα γίνουν ενάντια στην οδηγία Bolkenstein.
Επείγει να υποστηρίξουμε τις μετακινήσεις και τις ενέργειες των συνδικάτων ενάντια στην ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης και να ζητήσουμε την οριστική απόσυρση της οδηγίας.
Να διεκδικήσουμε το δικαίωμα στην δημόσια δωρεάν εκπαίδευση για όλες και όλους τους πολίτες της Ε.Ε., αλλά και στους μετανάστες που ζουν σε αυτή, ανεξάρτητα από τη θρησκεία τους και την εθνική τους ομάδα.
Να διεκδικήσουμε μεγάλες αυξήσεις στους σήμερα ισχνούς στη χώρα μας πόρους για την δημόσια εκπαίδευση, έτσι ώστε να μην υποσκελιστεί και τελικά περιθωριοποιηθεί από την ιδιωτική ευρωπαϊκή εκπαίδευση, που θα είναι για τους λίγους.
Περίπου 60.000 άτομα και 160 οργανώσεις, μεταξύ των οποίων κόμματα όπως το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα και το PDS, η Attac, καθώς και μεγάλα συνδικάτα όπως τα ιταλικά Combas και το γαλλικό εκπαιδευτικό FSU, υπογράφουν το κείμενο της μεγάλης καμπάνιας ενάντια στην οδηγία Bolkenstein (στο Διαδίκτυο: www.stopbolkenstein.org). Πρέπει άμεσα στις υπογραφές να προστεθούν χιλιάδες νέες από την χώρα μας, ατόμων και συλλογικοτήτων και να πάρουμε και νέες πρωτοβουλίες.

* Ο Χρήστος Πιλάλης είναι μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου ΝΙΚΟΣ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην ΑΥΓΗ, 17/05/2005

 

H Γενική Συμφωνία για το Εμπόριο στις Υπηρεσίες (GATS) και η τριτοβάθμια εκπαίδευση
 

Της Σίσσυς Βελισσαρίου

 
Σύντομο ιστορικό της GATS Ο ΠΟΕ ιδρύεται το 1995 και μια από τις συμφωνίες του είναι η GATS (Γενική Συμφωνία για το Εμπόριο στις Υπηρεσίες). Στόχος της Συμφωνίας είναι να "απελευθερωθεί" το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών (άϋλων αγαθών) μέσα από την κατάργηση όσο το δυνατόν περισσότερων περιορισμών και εμποδίων που μπορεί να παρεμβάλλονται στην πρόσβαση στην αγορά μιας χώρας-μέλους από υπερεθνικές επιχειρήσεις και ξένους παροχείς υπηρεσιών. Ο ΠΟΕ διαπιστώνει ότι η εκπαίδευση ανοίγει μια τεράστια αγορά στο διεθνές εμπόριο. Σημειωτέον ότι αναφερόμαστε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, εφόσον οι δυο πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης θεωρούνται γενικά θεμελιώδες δικαίωμα των πολιτών, παρέχονται συνήθως από τον δημόσιο τομέα, άρα "θεωρητικά" είναι εκτός της Συμφωνίας. Το 1995 το διεθνές εμπόριο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ήταν 27 δισ. δολάρια, με πρώτες στην εξαγωγή εκπαίδευσης, κατά τον ΠΟΕ, τις ΗΠΑ, όπου το 1997 η "εξαγωγή" εκπαιδευτικών υπηρεσιών ανήλθε σε 8,5 δισ. δολάρια (5ος σε μέγεθος τομέας εξαγωγής), την Αυστραλία και την Βρετανία, ενώ το 1996 το 58% των εξαγωγών εκπαιδευτικών υπηρεσιών κατευθύνθηκαν προς την Ιαπωνία, Κίνα, Ταϊβάν, Μαλαισία, Ινδία και άλλες ασιατικές χώρες. Παρόλο που γενικά η εκπαίδευση είναι ο λιγότερο "απελευθερωμένος" τομέας, (στην τρέχουσα GATS 23 χώρες έχουν δεσμεύσει μερικούς τομείς της εκπαίδευσης τους, και μόνον 10 την ερευνά τους) η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση είναι η πλέον εμπορεύσιμη υπηρεσία, με την εξ αποστάσεως εκπαίδευση να αναπτύσσεται αλματωδώς^*^. Η GATS λειτουργεί στη βάση τριών αρχών: 1. Της πλήρους προσβασιμότητας στην αγορά: Δεν υπάρχει περιορισμός στον αριθμό των παρεχόντων υπηρεσίες, ενώ όλα τα μέλη του ΠΟΕ έχουν πρόσβαση στην εσωτερική αγορά μιας χώρας-μέλους. [Μερικά από τα εμπόδια στη διεθνή αγορά εκπαίδευσης είναι η εθνική νομοθεσία (η μη αναγνώριση τίτλων από την αλλοδαπή ή τίτλων σπουδών που παρέχονται από παραρτήματα ξένων ιδρυμάτων), οι βίζες για τους φοιτητές και καθηγητές κ.λπ.]. Η Συμφωνία καλύπτει όλες τις υπηρεσίες εκτός από αυτές που "παρέχονται από την κυβερνητική αρχή" (δηλαδή τις δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης και της εκπαίδευσης). Το άρθρο 1.3 b. και c.της Συμφωνίας εξαιρεί τις παραπάνω υπηρεσίες εφόσον "δεν παρέχονται ούτε σε εμπορική βάση ούτε σε ανταγωνισμό με άλλους παρέχοντες υπηρεσίες". |Πρώτο σημαντικό πρόβλημα|: Ο παραπάνω ορισμός του τι σημαίνει "δημόσια υπηρεσία" έχει υπάρξει αντικείμενο διαφωνιών και αμφισβητήσεων από την αρχή. Είναι επίσης εξαιρετικά ασαφές το τι σημαίνει "εξαίρεση" αυτών των υπηρεσιών. Για παράδειγμα, είναι ελάχιστα ή ανύπαρκτα τα κράτη που διαθέτουν ένα αμιγώς δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, άρα υπάρχει μια γκρίζα ζώνη στην GATS όσον αφορά τις δημόσιες υπηρεσίες και ιδιαίτερα το τι συνιστά ανταγωνισμό μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών φορέων που παρέχουν εκπαιδευτικές υπηρεσίες. Σε αυτήν την περίπτωση πως θα ορίζαμε τα δημόσια πανεπιστήμια που έχουν δίδακτρα; 2. Την εξάλειψη των θετικών διακρίσεων υπέρ των φορέων παρεχόντων υπηρείσες. Όλοι οι παρέχοντες απολαμβάνουν των ίδιων προνομίων με τους εθνικούς, δηλαδή έχουν τα ίδια νομικά και οικονομικά δικαιώματα. Επομένως, οι δημόσιες παροχές προς την εκπαίδευση θεωρούνται ότι διαστρεβλώνουν τον εμπορικό ανταγωνισμό, και, εφόσον θεωρούνται ότι προκαλούν αθέμιτο ανταγωνισμό, μακροπρόθεσμα μπορούν να απειλούν τις κρατικές χρηματοδοτήσεις στα πανεπιστήμια. 3. Οποιαδήποτε παραχώρηση γίνεται σε ένα κράτος-μέλος επεκτείνεται και σε όλα τα μέλη της Συμφωνίας. Ένα κράτος βεβαίως μπορεί να ζητήσει μερικές εξαιρέσεις, π.χ. να επιλέξει μερικές μόνον υπηρεσίες ή να καθορίσει αυτό τον βαθμό της "απελευθέρωσής" τους. Αυτό, όμως, έχει αποδειχθεί εξαιρετικά προβληματικό, διότι κατοχυρώνει μόνον τις εξαιρέσεις που έχουν ήδη συμφωνηθεί, αλλά δεν καλύπτει νέες. Στην τελευταία περίπτωση το κράτος-μέλος υποχρεώνεται να πληρώνει αποζημίωση. |Δεύτερο σημαντικό πρόβλημα|: Η ακύρωση της εθνικής κυριαρχίας εφόσον οι κανονισμοί της GATS είναι δεσμευτικοί από νομική άποψη και υπερισχύουν του εθνικού δικαίου. Οι διαφορές μεταξύ των μελών επιλύονται από ειδική επιτροπή του ΠΟΕ (από νομικούς και τεχνοκράτες). Εάν κριθεί ότι ένα μέλος παραβιάζει την ελευθερία του ανταγωνισμού καλείται ή να προσαρμόσει την εθνική του νομοθεσία στις διατάξεις της GATS ή να πληρώσει αποζημίωση. Τέσσερις είναι οι βασικές μορφές υπηρεσιών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση^**^: 1. Η διασυνοριακή πρόσφορα υπηρεσίας από το έδαφος μιας χώρας σε μια άλλη χώρα. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση (π.χ. ηχοδιασκέψεις, βιντεοδιασκέψεις, προγράμματα για μικροϋπολογιστές, CD-ROM, Internet) είναι η πλέον προσοδοφόρα υπηρεσία. 2. Η κατανάλωση στο εξωτερικό από πολίτες μιας χώρας στο έδαφος μιας άλλης (π.χ. οι σπουδές φοιτητών στο εξωτερικό). 3. Η εμπορική παρουσία του παρέχοντος υπηρεσίες από μια χώρα στο έδαφος μιας άλλης η οποία παρέχει στον ξένο επιχειρηματία τη δυνατότητα να προσφέρει μια υπηρεσία στο έδαφός της (π.χ. η "μεταφύτευση" εκπαιδευτικών ιδρυμάτων μέσω δικαιοπαροχής, branching). 4. Η κινητικότητα φυσικών προσώπων (π.χ. όταν καθηγητής από μια χώρα διδάσκει σε μια άλλη). Μερικές μόνον από τις εξαιρετικά επικίνδυνες επιπτώσεις της GATS στην εκπαίδευση: 1. Η απόλυτη τυποποίηση της εκπαίδευσης. Η δημιουργία μιας τεράστιας αγοράς εκπαιδευτικών "προϊόντων" απαιτεί έναν "έλεγχο ποιότητας" που δεν έχει καμία σχέση με την ακαδημαϊκή ποιότητα ή αξιολόγηση, αλλά είναι μια καθαρά εμπορική τυποποίηση, ώστε οι "πελάτες" να αγοράζουν το ίδιο "προϊόν". Ένα παράδειγμα τυποποίησης: Οι ΗΠΑ πιέζουν ώστε να ανοιχθεί το εμπόριο σε εκπαιδευτικά τεστ. Εάν επιτευχθεί αυτό, δεδομένης της απόλυτης κυριαρχίας των ΗΠΑ στον τομέα αυτόν, θα υπάρξουν σύντομα οι εξής επιπτώσεις: α. Η ομογενοποίηση των εξεταστικών μεθόδων. β. Η ποιότητα θα αντικατασταθεί πλήρως από την μετρισημότητα. γ. Θα εξαλειφθούν οι πολιτισμικές και εθνικές ιδιαιτερότητες, όπως αποτυπώνονται στην επιλογή από κάθε χώρα των εξεταστικών της μεθόδων. 2. Η απόλυτη επικράτηση της αγγλικής γλώσσας συνεπάγεται την απώλεια της πολιτιστικής ταυτότητας των χωρών που εισάγουν τα αγγλοσαξωνικά πακέτα, όπως και την αυξημένη εξάρτηση κυρίως των χωρών της Ασίας και Αφρικής από ξένες εκπαιδευτικές πηγές. Η αγορά τέτοιων εκπαιδευτικών "πακέτων", δηλαδή προγραμμάτων σπουδών που έχουν δημιουργηθεί μέσα από τις πολιτιστικές εμπειρίες και συνθήκες των χωρών εξαγωγής τους, συνεπάγεται την ισοπέδωση των πολιτιστικών και εθνικών αναγκών, επιθυμιών και ιδιαιτεροτήτων των χωρών που τα εισάγουν. 3. Η υπαγωγή της εκπαίδευσης στις δυνάμεις της αγοράς υπομονεύει την προσβασιμότητα στην εκπαίδευση και οξύνει τις ταξικές και κοινωνικές ανισότητες. 4. Η απώλεια της εθνικής κυριαρχίας και η υποδούλωση όλων των χωρών σε μια χούφτα ισχυρών υπερεθνικών επιχειρήσεων, οι οποίες δρουν αόρατα και με ανεξέλεγκτο τρόπο. Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι το κρίσιμο πολιτικό θέμα που τίθεται από την ίδια την GATS είναι ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές και όλες οι διαδικασίες γίνονται με απόλυτη μυστικότητα, έξω από οποιονδήποτε δημόσιο έλεγχο. Ό,τι γνωρίζουμε είναι αποτέλεσμα διαρροών ή της πίεσης από ομάδες, συνδικάτα ή και άτομα που συστηματικά την μάχονται. * Ε.Ε. και GATS: Υπάρχει ένας ισχυρός συνδετικός κρίκος μεταξύ της Οδηγίας Μπολκεστάιν και της GATS, διότι αν η εκπαίδευση τελικά συμπεριληφθεί στο εσωτερικό εμπόριο υπηρεσιών της Ε.Ε. θα ασκηθεί τρομακτική πίεση να συμπεριληφθεί και στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Ε.Ε. στο πλαίσιο της GATS. Η Ε.Ε. είναι μέλος του ΠΟΕ, όπως και κάθε χώρα μέλος της. Το 1994 η Ε.Ε. συμφώνησε να απελευθερώσει την "ιδιωτική εκπαίδευσή" της. Υπάρχει όμως εδώ ένα θέμα: η Ε.Ε. ορίζει την ιδιωτική εκπαίδευση μόνον σε σχέση με τη χρηματοδότηση, αλλά, όπως προείπαμε, είναι πλέον δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού (π. χ. εταιρείες που χρηματοδοτούν έρευνα στα πανεπιστήμια). Προς το παρόν η Ε.Ε. δεν προβαίνει σε άλλες δεσμεύσεις ως προς την εκπαίδευση. Το δέλεαρ όμως παραμένει, και αυτό είναι η εξαγωγή των ευρωπαϊκών υπηρεσιών. Έτσι οι ισχυρότερες χώρες της Ε.Ε. να μπορούν να ανταγωνισθούν τις ΗΠΑ και την Αυστραλία στον εκπαιδευτικό τομέα. ** Ο τομέας "εκπαιδευτικές υπηρεσίες" είναι μάλλον περιορισμένος. Υπάρχει όμως σωρεία υπηρεσιών, πολύ σημαντικών για τον εκπαιδευτικό μηχανισμό (βιβλιοθήκης, συντήρησης κτιρίων, τροφοδοσίας, καθαριότητας) που αποτελούν στόχο πολυεθνικών. Όπως λέει και ο συντάκτης σχετικού άρθρου της |TradEducation News| (No 3), "το επόμενο βήμα θα είναι να πουν οι εταιρείες, μας δώσατε όλο το υπόλοιπο σύστημα, τώρα δώστε μας και τους δασκάλους σας".

* Ομιλία που ακούστηκε σε εκδήλωση του Ινστιτούτου "Νίκος Πουλαντζάς", Αθήνα 16 Μαΐου 2005: "Νεοφιλελευθερισμός στην εκπαίδευση: Οδηγία Μπολκεστάϊν / H Γενική Συμφωνία για το Εμπόριο στις Υπηρεσίες (GATS)".
 

Tο τερατούργημα Mπόλκεσταϊν

Σταθμό στη γενική αντεργατική επίθεση που έχει κηρύξει το ευρωπαϊκό κεφάλαιο, καθ’ οδόν προς τη δική του «ευρωπαϊκή ολοκλήρωση», φαίνεται να αποτελεί η «οδηγία Mπολκεστάιν».
H «οδηγία για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά», όπως λέγεται, στοχεύει στην απελευθέρωση της διακίνησης των υπηρεσιών στα πλαίσια της E.E. Aναφέρεται σε πάσης φύσεως υπηρεσίες, από το εμπόριο μέχρι τις υπηρεσίες πρόσληψης και τα γραφεία «ενοικίασης εργαζομένων», τις υγειονομικές υπηρεσίες, την εκπαίδευση και τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Γίνεται φανερό ότι επηρεάζει κάθε οικονομική πτυχή ενός τόπου.
Eξαιρώντας τις σάλτσες και τα στολίδια που εμπεριέχονται στο κείμενο της οδηγίας, αυτό που μπορεί να διακρίνει κανείς αναζητώντας την ουσία της, είναι ότι η επερχόμενη εφαρμογή της θα θεσμοθετήσει την «ολοκλήρωση» της ασυδοσίας του κεφαλαίου της E.E. Θα σημάνει νέες δυσκολότερες ―πιο ασφυχτικές― συνθήκες για τους εργαζόμενους της γηραιάς ηπείρου.
Tο κείμενο προβλέπει τη δυνατότητα των επιχειρήσεων, να λειτουργούν στα πλαίσια των ευρωπαϊκών χωρών, με καθεστώς το οποίο θα ορίζεται από αυτό που επικρατεί στη χώρα που δηλώνουν σαν έδρα τους και όχι αυτό της χώρας στην οποία δραστηριοποιείται κάθε φορά η επιχείρηση.
Όταν λέμε καθεστώς εννοούμε το σύνολο των κανόνων που διέπουν τη λειτουργία μιας επιχείρησης, από τις υποχρεώσεις της προς το κράτος (οικονομικές, δυνατότητα ελέγχου της από αυτό κ.λπ.), έως τις υποχρεώσεις απέναντι στους εργαζόμενους και τους όρους με τους οποίους θα τους αμείβει.
Mια επιχείρηση δηλαδή που θα δηλώνει ως έδρα της τη Bουλγαρία, θα μπορεί να εγκατασταθεί και να εκδόσει άδεια λειτουργίας στην Eλλάδα, χωρίς να έρθει σε «άμεση επαφή» με το ελληνικό κράτος (αλλά με ένα «ενιαίο κέντρο» που θα δημιουργηθεί στα κράτη-μέλη γι’ αυτό το σκοπό), δεν θα μπορεί να ελεγχθεί από αυτό και δεν θα φορολογείται με βάση το καθεστώς που ισχύει στη χώρα μας. Eπίσης οι αποδοχές των εργαζομένων της θα είναι αντίστοιχες με αυτές που θα επικρατούν στη γειτονική χώρα. Mέσα από τις κατευθύνσεις αυτής της οδηγίας, οφείλουμε να διαβάσουμε και την πρόταση του συνδέσμου βιομηχάνων Bορείου Eλλάδας, για τη δημιουργία «ζωνών ελεύθερων συναλλαγών». Mε την πρόταση αυτή οι βιομήχανοι διεκδικούν τη δημιουργία ζωνών στη Bόρεια Eλλάδα, όπου οι επιχειρήσεις τους θα λειτουργούν με εργαζόμενους που θα έρχονται αυθημερόν από τη Bουλγαρία και θα αμείβονται και θα ασφαλίζονται σύμφωνα με τις εκεί συνθήκες.
Tο ελληνικό κεφάλαιο δεν έχει υπομονή να περιμένει μέχρι την Oλομέλεια της E.E. που θα γίνει το Γενάρη του 2006 και όπου προβλέπεται να συζητηθεί η εν λόγω οδηγία, πόσο μάλλον μέχρι την πλήρη εφαρμογή της και απαιτεί πρόωρα στη βάση αυτής, τη θέσπιση ενός ειδικού καθεστώτος γι’ αυτό.
Eίναι εύλογο να υποθέσουμε ότι με την εφαρμογή της οδηγίας Mπολκεστάιν, οι επιχειρήσεις θα αναζητήσουν έδρες που θα τους εξασφαλίζουν καλύτερες συνθήκες, δηλαδή καθεστώς ασυδοσίας της λειτουργίας τους. Mπορούμε να προβλέψουμε ότι θα υπάρξει μια μεταφορά των εδρών των επιχειρήσεων από διάφορες χώρες της E.E. προς αυτές που θα εξασφαλίζουν τη χαμηλότερη φορολογία από το κράτος και το φθηνότερο εργατικό κόστος, δηλαδή προς τη Bουλγαρία σήμερα ή προς την Tουρκία αύριο, στο βαθμό που αυτή ενταχθεί στην E.E.
Eίναι επόμενο, λοιπόν, ότι τα διάφορα κράτη-μέλη θα «αναγκαστούν» να χαμηλώσουν τον πήχη των απαιτήσεών τους προς τις επιχειρήσεις, προσεγγίζοντας τις συνθήκες των χωρών που βασιλεύει η ασύδοτη δράση τους, προκειμένου να μην «απωλέσουν» τις επιχειρήσεις τους.
Όσον αφορά τον κόσμο της δουλειάς και τους λαούς της Eυρώπης, είναι βέβαιο ότι βρίσκονται στο στόχαστρο αυτής της οδηγίας. Oι επιχειρηματίες χρησιμοποιώντας εργατικό δυναμικό από τη χώρα προέλευσής τους, το οποίο θα μπορούν να ξεζουμίζουν, θα έχουν στα χέρια τους ένα νέο δυνατό όπλο εναντίον όλων των εργαζομένων των χωρών στις οποίες θα δραστηριοποιούνται οι εν λόγω επιχειρήσεις. Θα επιβάλλουν ένα διαρκή εκβιασμό με στόχο τη συμπίεση των μισθών σε όλες τις χώρες της Eυρώπης, με στόχο να αγγίζουν και σ’ αυτή την περίπτωση τις χαμηλότερες αμοιβές.
Eίναι επίσης φανερό ότι οι επιπτώσεις δεν θα αφορούν τους εργαζόμενους στις υπηρεσίες, αλλά και αυτούς του πρωτογενή και δευτερογενή τομέα και ο καθένας μπορεί να καταλάβει ότι στόχος του ευρωπαϊκού κεφαλαίου θα είναι η επέκταση της οδηγίας σε όλο το οικονομικό φάσμα και τους τομείς παραγωγής.
Nέα δεινά προαναγγέλλει το τερατούργημα Mπολκεστάιν για τους εργαζόμενους της Eυρώπης, οι οποίοι οφείλουν να διαβάσουν τα βαθύτερα νοήματα της «οδηγίας» αυτής, παρά την ιδιαίτερη δυσκολία και να βάλουν φρένο στην εφαρμογή της.
H οικονομική κρίση η οποία διανύουμε, δημιουργεί τις ανάγκες και τις προϋποθέσεις για την ένταση της επίθεσης του κεφαλαίου ενάντια στην εργασία, με στόχο τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της E.E. (επίτροπος σε θέματα ανταγωνιστικότητας της E.E. υπήρξε το 2004 ο συντάκτης της οδηγίας, Φριτζ Mπολκεστάιν).
Aπό την άλλη είναι βέβαιο ότι η ίδια οικονομική κρίση επιδεινώνει τα μεγάλα προβλήματα των εργαζομένων, οξύνει ακόμα περισσότερο τις αντιθέσεις και επωάζει νέους μεγάλους αγώνες. Aυτό άλλωστε εμποδίζει το ευρωπαϊκό κεφάλαιο εδώ και καιρό να κάνει πράξη αυτό που ονειρεύεται, μια Eυρώπη που θα είναι χωράφι ξέφραγο στις ορέξεις και την ασυδοσία του κεφαλαίου. Mεγάλοι εργατικοί αγώνες συγκλονίζουν κατά καιρούς τα διάφορα ευρωπαϊκά κράτη εδώ και μερικά χρόνια, με τελευταίους, τις πανεργατικές απεργίες στη Γαλλία. Aυτά τα αναχώματα που βάζουν οι εργαζόμενοι προσπαθούν να αποφύγουν οι Eυρωπαίοι καπιταλιστές και η οδηγία Mπολκεστάιν καλείται να παίξει και ένα τέτοιο ρόλο. Έρχεται να δώσει μια «λύση» για το ευρωπαϊκό κεφάλαιο, αφού θεσμοθετείται από την «απρόσωπη» E.E. και τα «σχέδιά» της φαντάζουν μακρινά για τους εργαζόμενους της Eυρώπης.
Παρ’ όλ’ αυτά, οι συνέπειες της τερατώδους οδηγίας Mπολκεστάιν, γίνονται αντιληπτές από τους εργαζόμενους, που τη χαρακτηρίζουν οδηγία Φραγκεστάιν. Aυτή υπήρξε εξάλλου ένα από τα σημαντικότερα θέματα που προκάλεσαν αγανάκτηση των εργαζομένων και τροφοδότησαν το μαζικό OXI στα δημοψηφίσματα για το Eυρωσύνταγμα που έγιναν πριν μερικούς μήνες στη Γαλλία, Oλλανδία.


Δημοσιεύθηκε στο ΛΑΙΚΟ ΔΡΟΜΟ, 22/10/2005
 

ΟΔΗΓΙΑ ΜΠΟΛΓΚΕΣΤΑΪΝ :
ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ

«Το Ευρωσύνταγμα είναι νεκρό,
ο βρυκόλακάς του όμως (Οδηγία Μπόλγκεσταϊν)
συνεχίζει να αιμοδοτείται από τη
νεοφιλελεύθερη πλειοψηφία του Ευρωκοινοβουλίου»

ΜΙΑ ΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΥΡΙΩΣ ΣΤΟΝ ΠΛΟΥΣΙΟ
ΣΧΕΤΙΚΟ ΦΑΚΕΛΟ ΤΗΣ «ΟΥΜΑΝΙΤΕ»

 

ΑΝΕΣΤΗΣ ΤΑΡΠΑΓΚΟΣ
Θεσσαλονίκη – Αύγουστος 2005
Τηλ. : 6944 – 943085
Email : atarpagos@mailbox.gr
Ιατρού Ζάννα 21 – 54643 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Το Ευρωσύνταγμα πέθανε, ο βρυκόλακάς του όμως συνεχίζει να ζει

Το γαλλικό και ολλανδικό δημοψηφίσματα που κατέγραψαν εδώ κι’ ένα δίμηνο την πλειοψηφική και κατηγορηματική, με αριστερά λαϊκά εργατικά χαρακτηριστικά, απόρριψη του νεοφιλελεύθερου Ευρωσυντάγματος, οδήγησαν στην απονέκρωση αυτού του εγχειρήματος εφαρμογής της ευρωπαϊκής συνταγματικής συνθήκης. Βασική παράμετρος που οδήγησε την μεγάλη πλειοψηφία του εργαζόμενου κόσμου στην καταψήφιση του σχεδίου Ευρωπαϊκού Συντάγματος στάθηκε η σαφής επίγνωση μιας από τις πλέον καταστρεπτικές κοινωνικές του συνέπειες , του περιεχομένου και των προβλεπομένων ρυθμίσεων της Οδηγίας Μπόλγκεσταϊν, εξ αιτίας του ισχυρού κοινωνικού ντάμπινγκ που θα επέφερε η εφαρμογή της στο εργασιακό κοινωνικό μοντέλο της πρώην Ευρώπης των 15. Ωστόσο η κρίση της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προέκυψε δεν σηματοδοτεί κατά κανέναν τρόπο την παραίτηση των ευρωπαϊκών αστικών τάξεων από τις στρατηγικές τους επιδιώξεις στην προοπτική της ολοκλήρωσης της νεοφιλελεύθερης ευρωπαϊκής ρύθμισης, ιδιαίτερα μάλιστα στο πεδίο της ανατολικής της διεύρυνσης, μετά άλλωστε και την αποφασισμένη πλήρη ένταξη της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας στην επόμενη διετία (Ευρώπη των 27). Ήδη οι κατευθύνσεις της βρετανικής προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης κινούνται σε κάθε περίπτωση και από κάθε άποψη (οικονομικής, εξωτερικής και κοινωνικής πολιτικής) στην κατεύθυνση εμβάθυνσης και ενίσχυσης του αγγλοσαξονικού μοντέλου της ολοσχερούς απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων και του καίριου πλήγματος στο δυτικο-ευρωπαϊκό κοινωνικό εργασιακό μοντέλο. Στην ίδια κατεύθυνση άλλωστε κινείται η υπό τον Ν. Σαρκοζί γαλλική δεξιά όσο και η διαφαινόμενη κοινοβουλευτική επικράτηση των συντηρητικών της Α. Μέρκελ στις γερμανικές εκλογές του προσεχούς Φθινοπώρου.
Βέβαια η Οδηγία Μπόλγκεσταϊν υπήρξε και εύλογα θεωρήθηκε ως το «γνήσιο τέκνο» του σχεδίου Ευρωπαϊκού Συντάγματος, και θα μπορούσε κανείς αφελώς να υποθέσει ότι με τον «θάνατο» της μητέρας, επήλθε και ο «θάνατος» του κυοφορούμενου εμβρύου : Ωστόσο δεν πρόκειται για ένα τερατόμορφο έμβρυο που αναπτύσσονταν στα σπλάγχνα του Ευρωσυντάγματος, αλλά για μια πολύ πιο θεμελιακή, πολύ βαθύτερου χαρακτήρα και σημασίας στρατηγική του ευρωπαϊκού νεοφιλελευθερισμού, με διαχρονικότερα χαρακτηριστικά απ’ ό,τι το νεκρό πλέον σήμερα σχέδιο του ευρωπαϊκού συνταγματικού χάρτη. Στα σίγουρα το Ευρωσύνταγμα προσέδιδε πανηγυρικά διευρυμένο κύρος σε μια Οδηγία που θα είχε μόνον την έγκριση του Ευρωκοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Έτσι τα άρθρα ΙΙΙ-137 και 144 διελάμβαναν με κατηγορηματικό τρόπο την ρητή απαγόρευση κάθε περιορισμού στην ελευθερία εγκατάστασης και προσφοράς υπηρεσιών των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, πριμοδοτώντας την αναγνώριση της Αρχής της Χώρας Προέλευσης (ΡΡΟ). Παρ’ όλα αυτά, η Οδηγία Μπόγκεσταϊν, αυτός ο «ζωντανός – νεκρός» (θεσμικός βρυκόλακας) όπως έχει αποκληθεί, όχι μόνον δεν έχει αποσυρθεί από το προσκήνιο, αλλά απεναντίας αποτελεί το κατά προτεραιότητα αντικείμενο μιας πολύ συγκεκριμένης διαδικασίας έγκρισής της στο Ευρωκοινοβούλιο στην προοπτική της επικύρωσής της στα μέσα του ερχόμενου Φθινοπώρου [ Ρ. Μασάουι «Οι Βρυξέλλες επιμένουν στην Οδηγία Μπόγκεσταϊν», Ουμανιτέ, 8-2-2005].
Πραγματικά, και ανεξάρτητα από την απονέκρωση του Ευρωσυντάγματος, η νομοθετική διαδικασία του Ευρωκοινοβουλίου (επεξεργασία στην επιτροπή εσωτερικής αγοράς) για την επικύρωση και προώθηση της εφαρμογής της Οδηγίας Μπόλγκεσταϊν, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Μάλιστα παρά το γεγονός ότι στο γαλλικό κοινοβούλιο (και για λόγους προφανείς λόγω του επικειμένου δημοψηφίσματος της 29-Μαίου-2005) είχε καταγραφεί στα μέσα του Μαρτίου η εναντίωση (πέραν προφανώς του γαλλικού ΚΚ) τόσο της προεδρικής δεξιάς όσο και του Σοσιαλιστικού Κόμματος στην Οδηγία Μπόλγκεσταϊν, ωστόσο στα πλαίσια της νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η πλειοψηφική αποδοχή της ήταν περισσότερο από συντριπτική. Έτσι, όταν στις αρχές του Μαίου η Ομάδα των Πρασίνων του Ευρωκοινοβουλίου, με την υποστήριξη της Ενωτικής Ευρωπαϊκής Αριστεράς, πρότεινε μια σοβαρή τροποποίηση της Οδηγίας Μπόλγκεσταϊν, η πρότασή της απορρίφθηκε με 445 ψήφους (συντηρητικοί, φιλελεύθεροι, μεγάλη πλειοψηφία σοσιαλιστών), έναντι 125 ψήφων (Πράσινοι, Αριστερά, μικρή σοσιαλιστική μειοψηφία) [Μ. Μλπασέρ «Το σχέδιο Μπόλγκεσταϊν μπαίνει για τα καλά στο δρόμο πραγματοποίησής του», Ουμανιτέ 4-5-2005].

Ακραίος ευρωπαϊκός νεοφιλελευθερισμός: Εγγραφή στο γενετικό κώδικα των ευρωπαϊκών θεσμών

Κι’ όλα αυτά ακριβώς γιατί το πνεύμα και η ουσία αυτής της Οδηγίας είναι εγγεγραμμένα στον ίδιο τον συστατικό θεσμικό κορμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι που να νομιμοποιείται ο ίδιος ο Φ. Μπόλγκεσταϊν να δηλώνει ότι «αποτελεί την ισχυρότερη ώθηση στην Ενιαία Εσωτερική Αγορά από τη δημιουργία της το 1993…που θα οδηγήσει στην άρση όλων των εμποδίων στον ελεύθερο και ανόθευτο ανταγωνισμό στον τομέα των υπηρεσιών» [ Τ. Λεμαγιέ «Η βόμβα Μπόλγκεσταϊν ενάντια στο κοινωνικό μοντέλο», Ουμανιτέ 8-6-2004]. Ήδη η Συνθήκη της Ρώμης (1957) κατοχύρωνε την αρχή της φιλελευθεροποίησης της αγοράς των υπηρεσιών κατά έναν τρόπο θεμελιακό. – Η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη (1986) αναγνώριζε την αρχή της «αμοιβαίας αναγνώρισης» των κανόνων των εθνικών ρυθμίσεων (πρόδρομος της Αρχής της Χώρας Προέλευσης). – Η Σύνοδος Κορυφής της Λισσαβόνας (2000) έδινε καίρια ώθηση στην επεξεργασία της με την Ατζέντα για την με κάθε τρόπο προαγωγή της επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο [ Ζ. Σαρ , γραμματέας του Δημοκρατικού Κινήματος Πολιτών «Η Οδηγία Μπόλγκεσταϊν ή τα φιλελεύθερα γρανάζια», Ουμανιτέ 14-3-2005].
Η Οδηγία Μπόγκεσταϊν δεν αντιπροσωπεύει μια «φιλελεύθερη παρέκκλιση» από ένα υποτιθέμενο δημοκρατικό οικονομικό κεκτημένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά απεναντίας είναι οι ίδιοι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί που είναι βαθύτατα διαποτισμένοι από το νεοφιλελευθερισμό που επιτρέπουν ακριβώς την επεξεργασία και εφαρμογή τέτοιων οδηγιών [Φ. Βουρτζ , πρόεδρος της Ομάδας της Ενωτικής Ευρωπαϊκής Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο «Ο Ντομινίκ Στρως Καν, ο Μπόλγκεσταϊν και το Ευρωσύνταγμα», Ουμανιτέ 24-1-2005]. Άλλωστε δεν ήταν παρά η ίδια η Ευρωπαϊκή επιτροπή που υιοθέτησε αφετηριακά αυτή την Οδηγία (13-Ιανουαρίου-2004) και την υπέβαλε στη συνέχεια στη νομοθετική επεξεργασία και έγκριση στο Ευρωκοινοβούλιο, προφανώς μετά τις Ευρωεκλογές της 13-Ιουνίου-2004.
Είναι γεγονός ότι μ’ όλες τις κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση και παρά την καταφανή κρίση στις κύριες χώρες της (Γερμανία με 6 εκατομμύρια ανέργους, Γαλλία με 4 εκατομμύρια κλπ.), οι συνδικαλιστικές και πολιτικές αντιστάσεις που προβλήθηκαν στην Ευρώπη των 15, απέτρεψαν μέχρι σήμερα την ευθεία, άμεση και ολοσχερή αποικοδόμηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού εργασιακού καθεστώτος (ιστορικής κατάκτησης του αριστερού εργατικού κινήματος του 20ου αιώνα). Το μαζικό γαλλικό απεργιακό κίνημα για την αποτροπή της ιδιωτικοποίησης των δημόσιων επιχειρήσεων (από τον απεργιακό Δεκέμβρη του 1996 μέχρι τις πρόσφατες απεργίες για την ακύρωση των σχεδίων ιδιωτικοποίησης των δημόσιων επιχειρήσεων ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου) όσο και το ιταλικό απεργιακό κίνημα για την προστασία άσκησης των συνδικαλιστικών ελευθεριών στις ιδιωτικές επιχειρήσεις (Απρίλιος 2000), υπήρξαν ορισμένοι από τους σημαντικότερους σταθμούς αυτών των αποτελεσματικών εργατικών αντιστάσεων.
Έτσι, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις ανατολικές χώρες (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία κλπ.), χωρίς την ουσιαστική διαμεσολάβηση της οποιασδήποτε σοβαρής διαδικασίας κοινωνικής και οικονομικής «εναρμόνισης – σύγκλισης», διαμόρφωσε το αναγκαίο πεδίο για την επεξεργασία της Οδηγίας Μπόλγκεσταϊν [ Ζ. Π. Πιερό «Η απάτη (της Οδηγίας Μπόλγκεσταϊν)», Ουμανιτέ 17-3-2005]. Το εργατικό δυναμικό των ανατολικών χωρών της Ευρώπης των 25 εμφανίζει έτσι τρία καίρια πλεονεκτικά χαρακτηριστικά για τον δυτικο-ευρωπαϊκό καπιταλισμό :
Κατ’ αρχήν υψηλή τεχνική και επαγγελματική εξειδίκευση και παραγωγικότητα του συλλογικού εργαζόμενου (το σύνολο σχεδόν του πληθυσμού έχει τελειώσει την μέση τεχνική εκπαίδευση).
Κατόπιν, τεραστίων διαστάσεων οικονομική εξαθλίωση που έχει προέλθει από τις ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές που εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις αυτών των χωρών στην μετά το 1990 περίοδο.
Τέλος, κοινωνική υποτακτικότητα εξ αιτίας της ιστορικής απουσίας συλλογικής εργατικής συνείδησης, εμπειρίας, οργάνωσης και διεκδικητικότητας, ως αποτέλεσμα της δικτατορικής γραφειοκρατικής διακυβέρνησης της περιόδου 1945 – 1990 («εξαγωγή» του ανατολικού κοινωνικού προτύπου με όρους στρατιωτικής επιβολής).
Ως εκ τούτου η χρησιμοποίηση αυτού του ανατολικού ευρωπαϊκού δυναμικού για το «χτύπημα» του κοινωνικού εργασιακού μοντέλου της Ευρώπης των 15, το ισχυρό κοινωνικό ντάμπινγκ, χρειάζονταν ένα πανευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για να πραγματοποιηθεί. Κι’ αυτό ακριβώς επιχειρεί να διαμορφώσει η Οδηγία Μπόλγκεσταϊν. Άλλωστε, αυτή η Οδηγία αντιπροσωπεύει την ευρωπαϊκή εφαρμογή της αντίστοιχης Γενικής Συμφωνίας για το Εμπόριο των Υπηρεσιών που επέβαλε ο νεοφιλελευθερισμός στα πλαίσια του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Ένα άνευ προηγουμένου κοινωνικό ντάμπινγκ στο κατακτημένο ευρωπαϊκό εργασιακό καθεστώς

Στόχος της Οδηγίας είναι να επιταχύνει πλήρως τη φιλελευθεροποίηση στην παροχή υπηρεσιών που καλύπτουν το 70% της οικονομικής δραστηριότητας στις ευρωπαϊκές χώρες. Να «μειώσει τη γραφειοκρατία που πνίγει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων», να συνεργήσει στην ολοσχερή ιδιωτικοποίηση των δημόσιων επιχειρήσεων και υπηρεσιών (ακόμη και της εκπαίδευσης και της υγείας), να προκαλέσει ένα δυνατό κοινωνικό, φορολογικό και περιβαλλοντικό ντάμπινγκ στο ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο της προηγούμενης Ευρώπης των 15 [ Κ. Ντεμπόν «Η Οδηγία Μπόλγκεσταϊν και το Ευρωσύνταγμα», Ουμανιτέ 13-12-2004]. Η Οδηγία Μπόλγκεσταϊν επιδιώκει να θεσμοθετήσει την Αρχή της Χώρας Προέλευσης (ΡΡΟ) στην επέκταση και ανάπτυξη των επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών στην αγορά της Ευρώπης των 25. Κατ’ αυτόν τον τρόπο μια επιχείρηση που προέρχεται από μια ανατολική χώρα (λ.χ. πολωνική κατασκευαστική εταιρία) ή που προσδιορίζει την νομική της έδρα σε μια τέτοια χώρα (π.χ. γαλλική χημική βιομηχανία που ορίζει την έδρα της στην Ιρλανδία), και αναπτύσσει την δραστηριότητά της σε μια δυτική ευρωπαϊκή χώρα, έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί από όλες τις απόψεις με βάση το εργασιακό, φορολογικό, περιβαλλοντικό νομοθετικό πλαίσιο της χώρας προέλευσής της (ή τυπικού ορισμού της νομικής της έδρας), με αποτέλεσμα οι νομοθετικές ρυθμίσεις της χώρας ανάπτυξης της επιχειρηματικής της δραστηριότητας να μην μπορούν να ισχύσουν [ Μ. Μπλασέρ «Ο Μπόλγκεσταϊν πάντα απειλητικός», Ουμανιτέ 12-5-2005]. Έτσι, αυτές οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών (οι οποίες ουσιαστικά μπορούν να δραστηριοποιούνται και στους τομείς παροχής δημόσιων κοινωφελών υπηρεσιών), με πραγματική παραγωγική ή τυπική νομική έδρα τις ανατολικές χώρες, θα λειτουργούν με εργατικούς μισθούς που βρίσκονται κάτω από το 50% των δυτικο-ευρωπαϊκών, με ανύπαρκτη εργατική προστατευτική νομοθεσία, με εντελώς χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές, με απουσία οποιασδήποτε ρύθμισης προστασίας του περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα να επιφέρουν ένα καίριο κοινωνικό πλήγμα, ένα δυνατό κοινωνικό ντάμπινγκ στο κοινωνικό εργασιακό καθεστώς των χώρων της πρώην Ευρώπης των 15. Λ.χ. οι ΣΣΕ που έχουν κατακτηθεί από το εργατικό ταξικό κίνημα στη Γαλλία, Ιταλία κλπ. θα παρακάμπτονται ευθέως και απροσχημάτιστα και θα πιέζονται αφόρητα προς τα κάτω, από την εφαρμογή των επαίσχυντων και εξαθλιωμένων συλλογικών εργατικών ρυθμίσεων της ανατολικής Ευρώπης (προϊόν 45 χρόνων δικτατορικού εκμεταλλευτικού κρατικού καπιταλισμού + 15 χρόνων άκρατου ιδιωτικού νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού). Γενικευμένη και καθολική άρα απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, μισθών και προστατευτικών ρυθμίσεων σ’ ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη, αντί της προϊμοιακής μακροχρόνιας εφαρμογής της αρχής της «εναρμόνισης-σύγκλισης» στα ευρωπαϊκά οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα.
Ωστόσο, δεν υπήρξαν παρά μόνον τα βελγικά συνδικάτα που διαμόρφωσαν μιαν ορισμένη πλατφόρμα εναντίωσης στην Οδηγία Μπόλγκεσταϊν μια εβδομάδα πριν τις περυσινές Ευρωεκλογές, πραγματοποιώντας παράλληλες κινητοποιήσεις [ Ν. Βαν Νταλ «Η Οδηγία Μπόλγκεσταϊν καθιερώνει μια ελεύθερη αγορά ζούγκλας», Ουμανιτέ 8-6-2004]. Και δεν στάθηκαν, είναι αλήθεια, παρά οι συνδικαλιστικές και πολιτικές οργανώσεις της γαλλικής Αριστεράς (γαλλικό ΚΚ, Ομάδα Κοπέρνικος, Επαναστατική Κομμουνιστική Λίγκα, Εργατική Πάλη κ.ά.) που ανέδειξαν συστηματικά το αντιδραστικό και αντιλαϊκό περιεχόμενο αυτής της Οδηγίας την άνοιξη αυτής της χρονιάς, που οδήγησε στην αριστερή λαϊκή απόρριψη του Ευρωσυντάγματος, καθώς και οι αριστερές δυνάμεις του Ευρωκοινοβουλίου. Απεναντίας, η συντριπτική πλειοψηφία των γραφειοκρατικών εργατικών συνδικαλιστικών οργανώσεων της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (μεταξύ των οποίων και η ΓΣΕΕ) και των ευρωπαϊκών σοσιαλιστικών κομμάτων (μεταξύ των οποίων το ΠΑΣΟΚ), υποστήριξαν πανηγυρικά το «ναι» στο σχέδιο ευρωπαϊκού συνταγματικού χάρτη και ψήφισαν στις διαδικασίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τα σχέδια της Οδηγίας Μπόλγκεσταϊν.
Έτσι, μπορεί ο ηράκλειος πραγματικά άθλος (γιατί περί αυτού πρόκειται) του γαλλικού αριστερού, ριζοσπαστικού εργατικού κινήματος να κατάφερε ένα καίριο πλήγμα στο Ευρωσύνταγμα, απονεκρώνοντας ένα από τα κεφάλια της Λερναίας Ύδρας του ευρωπαϊκού νεοφιλελευθερισμού, ωστόσο όμως τα υπόλοιπα κεφάλια αυτού του τέρατος των ευρωπαϊκών αστικών τάξεων συνεχίζουν να είναι ολοζώντανα : Η Οδηγία Μπόλγκεσταϊν και η Ατζέντα της Λισσαβόνας που την υποστηρίζει πλανώνται απειλητικά πάνω από τον ευρωπαϊκό κοινωνικό ουρανό. Και θα χρειαστούν κυριολεκτικά παραπέρα ηράκλειοι άθλοι (κι’ όχι μόνον στην πατρίδα των επαναστάσεων) απέναντι στα εναπομένοντα κεφάλια του τέρατος μέχρι να εξουδετερωθεί ολοσχερώς από τις ευρωπαϊκές εργατικές τάξεις, προκειμένου να διαφοροποιηθούν ριζικά οι ταξικοί συσχετισμοί και ν’ ανοίξει ο δρόμος προς την καθολική εργατική χειραφέτηση στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Άλλωστε, η έτερη πατρίδα των εξεγέρσεων (Λατινική Αμερική) κινείται πλέον την τελευταία περίοδο σ’ αυτό το ίδιο μήκος κύματος. Ο βρυκόλακας του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, η Οδηγία Μπόλγκεσταϊν συνεχίζει να κινείται στις αίθουσες του Ευρωκοινοβουλίου και στους διαδρόμους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Να του αφαιρέσουμε τη ζωή πριν αφαιρέσει τη δική μας κοινωνική εργατική υπόσταση.
 

ΟΛΜΕ: Πανευρωπαϊκή μέρα δράσης

ενάντια στην Οδηγία Μπολκεστάιν!

Ο.Λ.Μ.Ε.
Ερμού & Κορνάρου 2
ΤΗΛ: 210 32 30 073 - 32 21 255
FAX: 210 32 27 382 – 33 11 338
www.olme.gr
olme@otenet.gr  

Αθήνα, 8/2/06


Θέμα: Πανευρωπαϊκή μέρα δράσης ενάντια στην Οδηγία Μπολκεστάιν!


Το Σάββατο, 11 Φεβρουαρίου, συνδικάτα, κοινωνικά κινήματα, κινήσεις και οργανώσεις κινητοποιούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη για να αποσυρθεί η Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει πάρει το όνομα του εισηγητή της, επιτρόπου Μπολκεστάιν. Η οδηγία Μπολκεστάϊν συνιστά σοβαρή απειλή για τα πιο στοιχειώδη κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα. Καλύπτοντας όλο το φάσμα των δημόσιων υπηρεσιών, επιδιώκει και προωθεί σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση την ιδιωτικοποίησή
τους (παιδεία, υγεία κ.τ.λ.) μέσω της εισαγωγής παντού του «ελεύθερου και ανόθευτου» ανταγωνισμού και της μετατροπής των δημόσιων αγαθών σε εμπορεύματα, με την απορρύθμιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και την πλήρη υποταγή της κοινωνικής ασφάλισης στις επιταγές της αγοράς.

Κύριο και κεντρικό της όπλο είναι η περίφημη «αρχή της χώρας καταγωγής». Αυτή η αρχή σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση που παρέχει υπηρεσίες είναι ελεύθερη να εφαρμόσει στη χώρα όπου δραστηριοποιείται τους κοινωνικούς κανόνες (νομοθεσία) της χώρας που επιλέγει ως έδρα της!

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ζήσουμε την «εισαγωγή» στη χώρα μας εργαζομένων από τις νέες χώρες μέλη της Ε.Ε., που θα εργάζονται και θα αμείβονται σύμφωνα με το ισχνό μέχρι ανύπαρκτο εργασιακό και κοινωνικό καθεστώς προστασίας των εργαζομένων που ισχύει στη δική τους χώρα. Με αυτό τον τρόπο θα συμπιεστούν προς τα κάτω όχι μόνο οι μισθοί, αλλά το σύνολο των δικαιωμάτων των εργαζομένων και θα «εισάγεται» ανεργία στις χώρες υποδοχή αυτών των εργαζομένων.

Ο νεοφιλελευθερισμός στην πιο ακραία μορφή του!

Για να διαδηλώσουμε την απόλυτη και ισχυρή αντίθεσή μας στον επαπειλούμενο εργασιακό – κοινωνικό μεσαίωνα και να υπερασπίσουμε τα εργασιακά μας δικαιώματα, καλούμε όλες και όλους του εκπαιδευτικούς να συμμετάσχουν στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας το Σάββατο, 15 Οκτώβρη 13:00, στην Αθήνα στα γραφεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Β. Σοφίας 3)

Να αποσυρθεί τώρα η οδηγία Μπολκεστάιν !
Όχι στην ιδιωτικοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών.
Όχι στην υπονόμευση των εργατικών δικαιωμάτων.
Όχι στην παιδεία της αγοράς.


Από το Δ.Σ. της ΟΛΜE

[Περιεχόμενα Αφιερωμάτων]

[Κεντρική Σελίδα]

[εισαγωγική σελίδα]