Μύθος τα κάτοπτρα;
ΤO 212 π.Χ.
Ο αρχαίος Ελληνας μαθηματικός Αρχιμήδης κατάφερε να πυρπολήσει το ρωμαϊκό
στόλο, που πολιορκούσε τις Συρακούσες, χρησιμοποιώντας δεκάδες μεγάλα
κάτοπτρα από γυαλί, τα οποία συγκέντρωσαν τις ακτίνες του ηλίου και τις
κατηύθυναν πάνω στα πλοία των Ρωμαίων, σύμφωνα με τα αρχαία κείμενα των
ιστορικών.
Εχουν περάσει περισσότερα από 2000 χρόνια από τότε και ελάχιστα έχουν
γίνει γνωστά για αυτήν την εφεύρεση του Αρχιμήδη, με αποτέλεσμα οι
σύγχρονοι επιστήμονες να αμφισβητούν την ιστορία της καταστροφής του
ρωμαϊκού στόλου από τα κάτοπτρα του Αρχιμήδη.
Πριν από μερικές ημέρες, επιστήμονες του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της
Μασαχουσέτης, το διάσημο (ΜΙΤ), υπό τον καθηγητή Ντέιβιντ Oυάλας και από
το Πλανητικό Εργαστήριο του Πανεπιστήμιου της Αριζόνα με επικεφαλής τον
ειδικό, Μάικ Μπούσροου, επιχείρησαν να αναβιώσουν τη μέθοδο του Αρχιμήδη
αλλά απέτυχαν, με αποτέλεσμα να υπαινιχθούν ότι η πυρπόληση του ρωμαϊκού
στόλου ίσως να μην έγινε μέσω των κατόπτρων.
Από τις Συρακούσες στο Σαν Φραντσίσκο O καθηγητής Oυάλας και δεκάδες
φοιτητές του, που συμμετείχαν στην έρευνα, επιχείρησαν αρχικά να αντλήσουν
ηλιακή ενέργεια μέσω δεκάδων τετράγωνων κατόπτρων από γυαλί και μπρούντζο
και κατόπιν να την κατευθύνουν σε μία ξύλινη βάρκα που κατασκευάστηκε πριν
από 80 χρόνια και απείχε 45 μέτρα από τα κάτοπτρα, αλλά δεν τα κατάφεραν.
Κατόπιν μετακίνησαν τη βάρκα προς τα κάτοπτρα με αποτέλεσμα να απέχουν
μεταξύ τους μόλις 22,5 μέτρα και επανέλαβαν την προσπάθεια, αλλά το μόνο
που κατάφεραν ήταν να προκαλέσουν μικρή εστία πυρκαγιάς που έσβησε από
μόνη της αμέσως.
Το πείραμα πραγματοποιήθηκε στα ανοιχτά του Σαν Φραντσίσκο στην Καλιφόρνια
σε συνεργασία με το επιτελείο του ενημερωτικού προγράμματος «Μίθμπαστερς»
του τηλεοπτικού καναλιού «Ντισκάβερι».
Η αμφισβήτηση Η ομάδα του Μπούσροου δημιούργησε ένα σύστημα κατόπτρων σε
σχήμα όμοιο με εκείνο των σέπαλων των ανθών, αλλά δεν μπόρεσε να παράγει
καπνό και φλόγες.
Η αρνητική έκβαση των πειραμάτων οδήγησε τους Αμερικανούς επιστήμονες να
αμφισβητήσουν τη μέθοδο του Αρχιμήδη.
O καθηγητής Oυάλας υποστήριξε ότι «ακόμη και αν ο ρωμαϊκός στόλος
πυρπολήθηκε μέσω των κατόπτρων, η εφαρμογή τους είναι αδύνατη στη σύγχρονη
εποχή ως πολεμικό όπλο», ενώ οι επιστήμονες που εργάστηκαν για το «Ντισκάβερι»
χαρακτήρισαν «μύθο» τη μέθοδο του αρχαίου Ελληνα μαθηματικού.
Σύμφωνα με τα αρχαία κείμενα, ο Αρχιμήδης και οι βοηθοί του τοποθέτησαν
δεκάδες κάτοπτρα σε υψηλό σημείο των Συρακουσών, τα οποία συγκέντρωσαν
ηλιακή ακτινοβολία και την εκτόξευσαν προς τα ρωμαϊκά ξύλινα πλοία που
είχαν επίστρωση πίσσας και ήταν εξαιρετικά εύφλεκτα.
Ως επακόλουθο, τα πλοία που βρίσκονταν σε απόσταση 100 μέτρων από την
ακτή, τυλίχτηκαν στις φλόγες μέσα σε λίγα λεπτά.
Oι υπολογισμοί του μαθηματικού O αρχαίος Ελληνας μαθηματικός θεωρείται ότι
γεννήθηκε στις Συρακούσες περί το 285 π.Χ.
Υπολόγισε με μαθηματικό τρόπο τις επιφάνειες με ακανόνιστο περίγραμμα,
μέθοδος, η οποία ονομάστηκε στη σύγχρονη εποχή Oλοκληρωτικός Λογισμός,
υπολόγισε την τιμή για τον άρρητο αριθμό π, διατύπωσε το νόμο της
Μηχανικής για τους μοχλούς, την ομώνυμη αρχή για την άνωση του νερού και
κατασκεύασε διάφορες μηχανές, όπως τον κοχλία.
O Αρχιμήδης δολοφονήθηκε το 212 π.Χ. από Ρωμαίο
στρατιώτη, τον οποίο είχε επιπλήξει επειδή τον ενόχλησε, ενώ μελετούσε.
«Μη μου τους κύκλους τάραττε» ήταν τα τελευταία λόγια του.
Δημοσιεύθηκε στον Αγγελιοφόρο, 24/10/2005
