Πώς να ξεπεράσετε τα ψηλά εμπόδια της Ν. Γλώσσας
 

Το μάθημα της Ν. Γλώσσας ήταν και παραμένει ένα από τα μαθήματα «υψηλών εμποδίων» στον δρόμο των υποψηφίων για την εισαγωγή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Μια ματιά στον πίνακα με τη βαθμολογία των υποψηφίων στις εξετάσεις δείχνει πόσο λίγοι υποψήφιοι τα πάνε καλά με το συγκεκριμένο και πόσο πολλοί στοιβάζονται στις μεσαίες και χαμηλές κλίμακες της βαθμολογίας. Επιπλέον οι μεγάλες βαθμολογικές αποκλίσεις που παρατηρούνται μεταξύ των βαθμολογητών αποτελούν μια χρόνια ανοικτή πληγή του μαθήματος. Σήμερα επιδιώκουμε να βοηθήσουμε τους υποψηφίους με συγκεκριμένες πρακτικές οδηγίες.
Επιλέξτε

1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Α. Η επεξεργασία του κειμένου
1. Επαναληπτική ανάγνωση και γλωσσική εξομάλυνση του κειμένου (ερμηνεία δυσνόητων όρων, κατανόηση μεταφορικών εκφράσεων κ.λπ.). 2. Εντοπισμός της κύριας ιδέας και του σκοπού του κειμένου. Ο σκοπός εντοπίζεται συνήθως: στον τίτλο, στον πρόλογο, στον επίλογο, σε όλο το ανάπτυγμα του κειμένου. 3. Διάκριση παραγράφων ή ευρύτερων νοηματικών ενοτήτων. Υπογράμμιση των θεματικών προτάσεων των παραγράφων και των σπουδαιότερων λεπτομερειών-πληροφοριών. Πλαγιοτιτλοδότηση κάθε παραγράφου εύστοχα και περιεκτικά. 4. Η κατανόηση του τρόπου οργάνωσης του κειμένου. Εντοπισμός των σχέσεων θεματικών προτάσεων και κύριας ιδέας.

Β. Το Γράψιμο της Περίληψης
1. Αρχικά προτάσσουμε το κεντρικό θέμα του κειμένου. (Π.χ. Ο συγγραφέας αναφέρει ή παρουσιάζει... + κεντρική ιδέα του κειμένου, Στο κείμενο παρουσιάζεται ή αναλύεται...) 2. Στη συνέχεια παρακολουθούμε τους συλλογισμούς του συγγραφέα και αναδιατυπώνουμε το σκεπτικό του στο γ ρηματικό πρόσωπο και στο δικό μας ύφος. Στόχος μας να αποδώσουμε τις βασικές ιδέες του κειμένου.

3. Χρησιμοποιώντας τον πλαγιότιτλο και τις πιο σημαντικές λεπτομέρειες κάθε παραγράφου, αποδίδουμε με δικές μας σύντομες φράσεις συνοπτικά την κάθε παράγραφο. 4. Μετασχηματίζουμε την καταληκτική παράγραφο του αρχικού κειμένου σε συμπερασματική περίοδο, στην οποία συμπυκνώνουμε τις τελικές κρίσεις του συγγραφές. (Π.χ. Καταλήγοντας ο συγγραφέας, αναζητεί τρόπους άρσης του αδιεξόδου...).

2. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ - ΕΚΘΕΣΗ

Α. Μελέτη - Διερεύνηση του θέματος
Διαβάζουμε προσεκτικά το θέμα, όσες φορές χρειάζεται για να το κατανοήσουμε και να το διερευνήσουμε εφαρμόζοντας προσεκτικά τις οδηγίες. 1. Χωρισμός δεδομένων-ζητουμένων. 2. Εντοπισμός-υπογράμμιση της Κεντρικής Εννοιας και των δευτερευουσών εννοιών. 3. Ιδιαίτερη προσοχή στις «δύσκολες λέξεις» ή «λέξεις-κλειδιά». 4. Δεν παίρνουμε θέση πριν καταλάβουμε τι ακριβώς ζητά το θέμα. 5. Δεν απομονώνουμε λέξεις και δεν παρασυρόμαστε από μεμονωμένες φράσεις. 6. Αποκωδικοποίηση ζητουμένων. Στόχος να τα φέρουμε σε προσιτή μορφή: (1)Αίτια ή λόγοι... (2)Σημασία ή αξία... (3)Θετικές-αρνητικές συνέπειες... (4)Προτάσεις-λύσεις (κριτήρια-προϋποθέσεις)... (5)Διλημματική διατύπωση ή σύγκριση-αντίθεση = θετικές-αρνητικές συνέπειες (6)περιγραφή-παρουσίαση. 7. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στον τρόπο διατύπωσης των ζητουμένων. Κάποιο ή κάποια μπορεί να έχουν διπλό σκέλος.

Β. Κατάστρωση Σχεδιαγράμματος
Έχουμε πάντα στον νου μας τα δεδομένα και, κυρίως, τα ζητούμενα, τι δηλαδή πρέπει να αποδείξουμε κι έτσι καταστρώνουμε ένα γενικό σχεδιάγραμμα. 1. Καταγράφουμε τα βασικά σημεία-άξονες, όπως τα σκεφτόμαστε. 2. Σκεπτόμαστε-συγκεντρώνουμε το υλικό κατά τομείς (οικονομικός, πολιτικός...) με βάση τα διαγράμματα για το άτομο και την κοινωνία. 3.Τροποποιούμε-βελτιώνουμε το σχεδιάγραμμά μας με βάση τις απαιτήσεις του θέματος. Στόχος μας είναι κάθε σημείο του σχεδιαγράμματος να ισοδυναμεί με τον πλαγιότιτλο που θα μας δίνει το θέμα κάθε παραγράφου.

Γ. Δομή - Οργάνωση του κειμένου
1. Η ισόρροπη ανάπτυξη των ζητουμένων είναι το θεμέλιο για την πετυχημένη ανάπτυξη του θέματος. 2. Προσέχουμε ιδιαίτερα την οργάνωση-δομή της έκθεσης, ώστε να μην περιέχει παραγράφους ή ενότητες «εκτός θέματος».

3. Δεν παρασυρόμαστε από παρόμοια θέματα γράφοντας ακατάσχετα για την κεντρική έννοια. Έχουμε υπόψη μας:

α. Κάθε θέμα έχει τις ιδιαίτερες ανάγκες και απαιτήσεις, όπως προσδιορίζονται από τα ζητούμενα.

β. Δεν γράφουμε οτιδήποτε είναι σχετικό με την έννοια ή το πρόβλημα του θέματος, εφόσον δεν αναπτύσσει άμεσα τα ζητούμενα. Με άλλα λόγια αποφεύγουμε φλυαρίες και «σάλτσες» που ανατρέπουν την ισόρροπη ανάπτυξη των ζητουμένων.

Δ. Περιεχόμενο
1. Διατυπώνουμε πριν από ή στον επίλογο με σαφήνεια την προσωπική μας θέση για το θέμα. Δίνουμε ευθείες απαντήσεις στα ερωτήματα. 2. Η προσωπική μας άποψη είναι σαφέστατα διατυπωμένη, χωρίς όμως να είναι και απόλυτη. Παίρνουμε υπόψη δεδομένα του θέματος. 3. Αποφεύγουμε απόλυτες και δογματικές διατυπώσεις. Να μη διατυπώνουμε βιαστικά, αναπόδεικτα και αυθαίρετα συμπεράσματα. 4. Να αποφεύγουμε την καταστροφολογία. Με άλλα λόγια να μη δίνουμε την εντύπωση ότι από το φαινόμενο ή το πρόβλημα που εξετάζουμε θα προκύψει και το... τέλος της ανθρωπότητας. Π.χ. αποφεύγουμε: «Ο ανταγωνισμός οδηγεί στη διάλυση, στην καταστροφή της κοινωνίας». 5. Αποφεύγουμε ακόμα: παραινέσεις-συμβουλές, προεκτάσεις-παρεκβάσεις, επίδειξη εγκυκλοπαιδισμού, αντιφάσεις-αμφιβολίες.

Ε. Έκφραση / διατύπωση - ύφος
1. Προσέχουμε το είδος του κειμένου που μας ζητάνε να γράψουμε. Αν, δηλαδή, είναι άρθρο, δοκίμιο, ομιλία ή κάτι άλλο, ώστε να χρησιμοποιήσουμε το κατάλληλο ύφος, τις κατάλληλες προσφωνήσεις και μεταβατικές λέξεις-φράσεις σύμφωνα με τις οδηγίες. α. Εκφράσεις-δείκτες της συγκεκριμένης επικοινωνιακής ανάγκης ή συνθήκης. β. Ανάλογα με το επικοινωνιακό πλαίσιο καθορίζουμε και το ύφος. 2. Να είμαστε ακριβολόγοι, έτσι ώστε κάθε πρόταση -και κάθε λέξη- να λέει κάτι ουσιαστικό. Παράλληλα γράφουμε μόνο για πράγματα που γνωρίζουμε καλά.

3. Να αποφεύγουμε στην έκθεσή μας να επαναλαμβάνουμε συνέχεια την κεντρική έννοια. Μπορούμε, πριν αρχίσουμε, να σημειώσουμε συναφείς λέξεις και φράσεις ή αντίθετες. Π.χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ: ανεξαρτησία, αυτονομία, απελευθέρωση, χειραφέτηση, αυτοπροσδιορισμός, αυτόφωτος,-η,ο... = εξάρτηση, υποδούλωση, ετερονομία, χειραγώγηση, ετεροπροσδιορισμός... 4. Αποφεύγουμε: επαναλήψεις, μακροπερίοδο λόγο, άστοχη εναλλαγή χρόνων και προσώπων των ρημάτων, πεζολογία και αργκό εκφράσεις, πλεονασμούς-ταυτολογίες...

ΓΙΩΡΓΟΣ Κ. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ