Αντιμετωπίζοντας τη σκληρή πραγματικότητα!

 

 

Άτομα με μαθησιακή δυσκολία ή διαταραχή, άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες, τα ακούω πολύ συχνά τελευταία και οφείλω να ομολογήσω ότι είναι πραγματικά πολύ εύηχοι όροι. Σύγχρονοι όροι που προσπαθούν να εξαλείψουν σκληρούς χαρακτηρισμούς, που για δεκαετίες είχαν επικρατήσει στις διάφορες κοινωνίες όπως: προβληματικά, παράσιτα, ανώμαλα παιδιά, απροσάρμοστα. Παρ’ όλα αυτά προβληματίζομαι για το τι πραγματικά επιδιώκουμε να δείξουμε μέσα από τη χρήση πιο δόκιμων και ανθρώπινων όρων. Είναι η κοινωνική ευαισθησία που ξαφνικά όλους μας διακατέχει για το ασθενικό άτομο και που θέλουμε να εντάξουμε στην ευρύτερη κοινωνία και να γίνει ίσο με μας; Ή πρόκειται για υποκρισία πολιτική, κοινωνική και ηθική όπου για άλλη μια φορά η θεωρία δε γίνεται πράξη; Ένα πράγμα βλέπω ότι μας έχει ‘φάει’ ο πολιτισμός εμάς τους ‘φυσιολογικούς’! Στο όνομα του κέρδους και της εκμετάλλευσης έχουμε χάσει κάθε ίχνος ανθρωπιάς και πραγματικής ευαισθησίας απέναντι σε καθετί που μας διακατέχει πόσο μάλλον στο διαφορετικό, αν πραγματικά υφίσταται. Δυστυχώς καταφέραμε και γίναμε ‘πολιτισμένοι άνθρωποι’ μόνο στα λόγια. Το περιτύλιγμα που έχουμε διαμορφώσει είναι όμορφο, το περιεχόμενο όμως μυρίζει άσχημα για την ακρίβεια βρωμάει. Εδώ δεν ενδιαφέρεται ο ‘φυσιολογικός’ για τον ‘φυσιολογικό’, ο καθένας την πάρτη του, θα βρεθεί κάποιος που να ενδιαφέρεται πραγματικά για τα άτομα αυτά και που θα τα αγκαλιάσει ανιδιοτελώς; Πόσοι γνωρίζουμε ποια είναι τα άτομα με ειδικές ανάγκες και ποια που παρουσιάζουν κάποια μορφή μαθησιακής δυσκολίας, ελαφριάς ή βαριάς αντίστοιχα; Πόσοι γνωρίζουμε ότι μπορεί να βρεθούμε στην ίδια θέση; Αλλά δεν έχει σημασία τι ξέρουμε, άγνωστο και ακατανόητο αυτόματα το πετάμε στα σκουπίδια και η ταμπελίτσα ορθώνεται σαν τον σταυρό στους τάφους. Κουτσοί, στραβοί, ταλέντα όλοι στον Άγιο Παντελεήμονα! Γιατί τέτοια υποκρισία; Μήπως το θέλανε να είναι διαφορετικοί; Πού είναι η δικαιοσύνη, όταν καταδικάζουμε ανθρώπους και παιδιά για κάτι που δε φταίνε; Δε λέω ίσως και να έχουμε προσπαθήσει με τις ψευτοργανώσεις και τα προγράμματα που διαμορφώνουμε κατά καιρούς. Ίσως και μέσα από την ατομική μας συνείδηση, αλλά η προσπάθεια παύει αυτόματα όταν κυριαρχεί στο βλέμμα μας ο οίκτος και η λύπηση ή ακόμα και η αηδία που μπορεί να μας προκαλέσει ασυναίσθητα το παράξενο. Ένα βλέμμα που σκοτώνει, που μαχαιρώνει πισώπλατα και καταστρέφει κάθε ελπίδα και όνειρο αυτών των ανθρώπων για κοινωνική ενσωμάτωση. Δεν είναι θέμα φιλανθρωπίας η αντιμετώπισή τους αλλά θέμα πολιτικής.  Από όποια πλευρά κι αν σταθείς η ίδια αντιμετώπιση. Το κράτος τους υποβιβάζει, η εκπαίδευση τους χαντακώνει, η κοινωνία τους περιθωριοποιεί. Και θα εστιαστώ στη χώρα μας. Τι κάνει για τα άτομα αυτά; Τίποτα ουσιαστικό, βαθύ και ανθρώπινο. Παλιότερα, μπορεί για παράδειγμα οι Σπαρτιάτες να ρίχνανε στον καιάδα καθετί παράξενο και προβληματικό, αλλά τουλάχιστον αυτοί είχαν τη δικαιολογία ότι η εποχή τους είχε ανάγκη από υγιείς πολεμιστές. Εμείς στη σύγχρονη εποχή μας, στην εξελιγμένη, οργανωμένη και ευαισθητοποιημένη κοινωνία μας, τι κάνουμε; Προκαταλήψεις, στερεότυπα, ανύπαρκτη παιδεία, κοινωνικός στιγματισμός, κοινωνικές διακρίσεις και ανισότητες. Αυτό είναι το αιώνιο μπάχαλο που καθημερινά μας βουλιάζει στο βυθό της θάλασσας, και που για να επιπλεύσεις χρειάζεσαι σωσίβιο. Τουλάχιστον οι άλλες ‘πολιτισμένες’ χώρες, στο θέμα αυτό, έχουν κατορθώσει πολύ περισσότερα. Πού είναι οι ράμπες στους δρόμους, στις δημόσιες επιχειρήσεις, στα σχολεία, στους πολιτιστικούς χώρους για τα άτομα που άθελα τους βρίσκονται καθηλωμένα σε ένα καροτσάκι; Αλλά και πού είναι η συνείδησή μας να μην παρκάρουμε πάνω στη ράμπα το Ι.Χ μας; Πού είναι ο ήχος που θα έπρεπε να ακούγεται στα φανάρια για τα άτομα με μειωμένη όραση; Πού είναι οι πολλές επιλογές και κατευθύνσεις που θα έπρεπε να έχουν τα σχολεία για παιδιά με διαφορετικό ρυθμό μάθησης; Πού είναι η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών; Γενικά πού είναι το ελληνικό σχολείο, πότε ανέδειξε ένα παιδί με μαθησιακή δυσκολία; Και αν αναδείχτηκε κάποιος ήταν σίγουρα αποτέλεσμα επίπονης και μακροχρόνιας προσπάθειας. Γιατί ναι υπάρχουν εκπαιδευτικοί, φωτισμένοι, με όρεξη και μεράκι που σκύβουν πραγματικά πάνω στα προβλήματα της εκπαίδευσης, επιδιώκοντας κάτι καλύτερο ανεξάρτητα το κόστος που μπορεί να έχει η προσπάθεια αυτή για τους ίδιους. Μπορούν όμως μόνοι τους; Μάλλον όχι. Πού είναι η συλλογική βοήθεια, η μαζική κινητοποίηση; Και είναι παιδιά πανέξυπνα, με ενδιαφέροντα, πραγματικά ταλέντα. Ίσως φταίει που δε μπορούμε να φτάσουμε την εξυπνάδα τους ή τα επιτεύγματα τους. Αν είναι έτσι δε μας κατακρίνω και η ζήλια ανθρώπινη αδυναμία είναι. Ξεχνάμε όμως εύκολα, ξεχνάμε ότι πολλές ανακαλύψεις έγιναν από άτομα- επιστήμονες που είχαν το σύνδρομο Asperger ή που ήταν δυσλεξικοί όπως ο Αϊνστάιν και ο Ντα βίντσι, ότι οι μεγαλύτερες καλλιτεχνικές και ποιητικές συνθέσεις διαμορφώθηκαν από άτομα με μειωμένη ακοή ή όραση όπως ο Όμηρος και ο Μπετόβεν. Ξεχνάμε να παραδεχτούμε ότι όλοι μαζί διαμορφώσαμε τη σημερινή ανθρωπότητα, γενικά πολλά ξεχνάμε. Δε ξέρω πάλι μπορεί και να φοβόμαστε να αποδεχτούμε μερικές καταστάσεις. Είναι σημαντικό όμως να αναγνωρίζεται ο κόπος οποιουδήποτε και να μη χάνεται το δικαίωμά του για κοινωνική και ατομική ανέλιξη. Όχι δε χαρίζουμε και δε λυπόμαστε, όταν όμως υπάρχει προσπάθεια την αναγνωρίζουμε. Το σίγουρο είναι ότι τα άτομα αυτά έχουν πολύ περισσότερες ανησυχίες και ενδιαφέροντα από τους λεγόμενους ‘φυσιολογικούς’, που συμβιβασμένοι στην ιδέα του ελληνικού μπάχαλου, γίνονται μπρόκολα μιας άβουλης και παθητικής κοινωνίας όπου τσιγάρο, καφές και ξενύχτι αποτελούν προτεραιότητα. Η μόρφωση πια έρχεται με τα μπουζούκια, δε μας ενδιαφέρει τίποτα παρά μόνο να γίνουμε ο καραγκιόζης της βραδιάς- της παρέας, να πουλήσουμε μαγκιά και τα λύσαμε τα προβλήματά μας. Μαγκιά φίλε μου δεν είναι ούτε να λεηλατείς και να καταστρέφεις οτιδήποτε περνάει από μπροστά σου επικαλούμενος επανάσταση απέναντι στο κατεστημένο, αλλά ούτε  και να συντρίβεις τον συνάνθρωπό σου που απλά είναι πιο ευάλωτος από σένα. Μαγκιά είναι να μη γυρίζεις την πλάτη σου στην πραγματικότητα όσο σκληρή κι αν φαίνεται και να βρίσκεις τρόπους να την αλλάξεις, να την κάνεις καλύτερη. Και συνεχίζω πού είναι οι κατάλληλα διαμορφωμένοι χώροι και τα καταρτισμένα άτομα που θα σταθούν στο πλάι αυτών των οικογενειών; Πού είναι οι υποδομές και οι σωστοί εξοπλισμοί; Πού είναι οι ειδικές αθλητικές εγκαταστάσεις; Απλά καθημερινά πράγματα κι όμως τόσο απλησίαστα. Ξεκομμένοι από τα πάντα, μόνοι και ταλαιπωρημένοι. Πού είναι η επαγγελματική απορρόφηση αυτών των ατόμων, που στην πλειοψηφία τους ούτε καν δυσλειτουργικοί δεν είναι; Δίκιο ,λοιπόν, είχαν όταν μου είπαν ότι στο δημόσιο μόνο ανάπηροι έπρεπε να δουλεύουν γιατί αυτοί τουλάχιστον και να ήθελαν δε θα  μπορούσαν να λουφάρουν, ίσως μάλιστα και να κάνανε υπερωρίες, που οι περισσότεροι από μας έχουμε καταντήσει να φεύγουμε πριν την ώρα μας-ούτε τα τυπικά προσχήματα πια  δε κρατάμε. Αλλά ναι αν είναι προβληματικό και παράξενο να τηρεί κανείς τα ωράρια εργασίας και να σέβεται το χώρο του τότε σωστά τους θεωρούμε προβληματικά άτομα. Ποιος είναι όμως και ο ‘φυσιολογικός’; Αυτός  που κλέβει, που σκοτώνει, που παίρνει ναρκωτικά, που είναι αλκοολικός, που κοιτάζει το συμφέρον του, που στο όνομα του χρήματος καταπατά κάθε ελευθερία, που μολύνει το περιβάλλον, που καταστρέφει τη φύση, που επιβιώνει ‘κόβοντας’ το κεφάλι του γείτονα, που δημιουργεί πολέμους; Ο ψυχολογικά διαταραγμένος; Αλήθεια ποιος είναι; Μήπως τελικά όλοι ‘προβληματικοί’ δεν είμαστε; Όλους ‘προβληματικούς’ δεν μας έχουν κάνει οι ‘μεγάλοι’ αδερφοί μας; Που τα πάντα έχουν μετατρέψει σε ένα ανελέητο εμπόριο, που η κοινωνία μας έχει γίνει πιο υλιστική και αλλοτριωμένη όσο ποτέ άλλοτε;

 

Είναι λογικό όμως, μόνο όταν βιώνεις το ‘πρόβλημα’, ωριμάζεις και γίνεσαι καλύτερος και επιδιώκεις κάτι καλύτερο. Όταν τα έχεις όλα επιδιώκεις προβλήματα. Και όμως από την άλλη, όταν δε γνωρίζεις τα αποτελέσματα ενός τέτοιου ‘προβλήματος’ και αντιμετωπίζεις τα δικά σου καθημερινά, μικρά ή μεγάλα, ως μοναδικά και άλυτα τότε συγχωρείσαι; Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα, η Ελλάδα λοιπόν ,και η κάθε Ελλάδα που ‘τρώει’ τα παιδιά της! Εκεί βρισκόμαστε χρόνια τώρα. Εκεί μας κατάντησε η πολιτική ανικανότητα όσων μας κυβερνούν και η αισχροκέρδεια. Εκεί κατευθυνθήκαμε μέσα από τη δήθεν πολιτισμένη κοινωνία που στο όνομά της διαπράττουμε καθημερινά τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα. Πότε θα αλλάξει το σκηνικό; Κανείς δε ξέρει! Προς το παρόν, μάλλον, θα συνεχίσουμε να είμαστε τα πρόβατα της εκάστοτε πολιτικής ρουσφετολογίας και  συμφεροντολογίας, και γι άλλη μια φορά θα συνεχίσουμε να πιπιλάμε την ίδια καραμέλα που δυστυχώς τα τελευταία χρόνια μόνο αηδία μας έχει προκαλέσει. Αντιφατικό; Ίσως αλλά σίγουρα αληθινό!

 

 

 

Αθήνα 2009,

Ειρήνη-Πασκουαλίτα Κότσιφα