Ωρομίσθιοι και αναπληρωτές: Ένα χρονικό για το τότε και το τώρα

 

 

Χρυσούλα Παπαγεωργίου*

 

Το σύνθημα «δε θα περάσει» που ακουγόταν από πολλά στόματα εκπαιδευτικών στις πορείες της τελευταίας περιόδου, έφερε σε πολλούς αναμνήσεις μιας προηγούμενης δεκαετίας, όταν χιλιάδες μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς διαδήλωναν στους δρόμους ενάντια στους νόμους 2525/97 και 2640/97 του τότε υπουργού Παιδείας Γ. Αρσένη. Μια δεκαετία μετά ο απολογισμός της τότε εκπαιδευτικής αλλαγής έχει αρνητικό πρόσημο. Κι αυτό γίνεται παραδεκτό τόσο από το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας όσο και από το ίδιο το Υπουργείο που το παρουσιάζει με εύσχημο τρόπο…ως ανάγκη για αλλαγή.

 

Η αλλαγή στη δομή, στα αναλυτικά προγράμματα, στον τρόπο πρόσβασης στο πανεπιστήμιο κ.ο.κ. μετέτρεψαν το σχολείο σε εξεταστικό κάτεργο, ενέτειναν την εντατικοποίηση και την πειθάρχηση, ενώ στα πλαίσια της ένταξης στο σχολείο πολλών γνωστικών αντικειμένων σε συνδυασμό με την αλλαγή στα βιβλία μετέτρεψαν τη γνώση σε συλλογή πληροφοριών. Αυτοσκοπός του μαθητή και έννοια των γονιών από το δημοτικό κιόλας έγινε η είσοδος στο πανεπιστήμιο. Η δε ανεξέλεγκτη ίδρυση πανεπιστημιακών τμημάτων με βάση την πολυδιάσπαση των γνωστικών αντικειμένων και την εξυπηρέτηση συμφερόντων των τοπικών κοινωνιών είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας σειράς πτυχιούχων χωρίς εργασιακά δικαιώματα.

 

Σημαντική τομή όμως των νόμων αυτών ήταν και η αλλαγή στον τρόπο διορισμού των εκπαιδευτικών. Η έλλειψη μαζικών διορισμών έφερε το μπλοκάρισμα της επετηρίδας, την κατάργησή και την αντικατάστασή της από το διαγωνισμό του ΑΣΕΠ. Με τον τρόπο αυτό το κράτος «παραιτήθηκε» από την ευθύνη της αδιοριστίας και τη μετέθεσε στην ατομική αποτυχία του εκπαιδευτικού. Αμφισβήτησε ξεκάθαρα την αξία των πτυχίων και το δικαίωμα του καθενός με το πτυχίο του να βρίσκει δουλειά. Στα χρόνια που πέρασαν και μέχρι σήμερα μελετώντας κανείς τα στοιχεία και τους αριθμούς καταλήγει στα εξής συμπεράσματα:

 

Η προκήρυξη των θέσεων μειώθηκε τραγικά

Η ύλη του διαγωνισμού και ο τρόπος εξέτασης (θέματα, γνωστικά αντικείμενα, διόρθωση) με τον καιρό άρχισαν να δυσκολεύουν και να φτάνουν πλέον στα όρια του παραλογισμού, όταν οι διατυπώσεις σε πολλά θέματα επιδέχονται πολλών σωστών απαντήσεων, οι υποτιθέμενες απαντήσεις αποδείχτηκαν λανθασμένες, ενώ υπάρχουν και μαθήματα που δε δημοσιεύονται καν οι σωστές απαντήσεις.

 

Είναι καταφανές πλέον ότι ο διαγωνισμός είναι σύστημα απόρριψης και όχι πρόσληψης, προκειμένου να αιτιολογήσει την πολιτική των εκάστοτε κυβερνήσεων για περικοπή των μόνιμων διορισμών στο δημόσιο σχολείο.

 

Επιπλέον το Υπουργείο ακολούθησε την τακτική σπασίματος των κενών με αποτέλεσμα να εμφανίζει διαρκώς έκτακτες και όχι πάγιες ανάγκες και έτσι να προσλαμβάνει ωρομίσθιους και αναπληρωτές.

 

Η ελαστική εργασία

στο Δημόσιοι Σχολείο

ο ωρομίσθιος και ο αναπληρωτής

Ο ελαστικά εργαζόμενος συμφέρει από πολλές απόψεις το κράτος: λιγότερα λεφτά, ανασφάλιστος ή με μειωμένη ασφάλιση, περιστολή των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, εργαζόμενοι όμηροι των εκάστοτε υπουργών. Πιο συγκεκριμένα φωτογραφίζοντας την ελαστική εργασία στο δημόσιο σχολείο:

ΩΡΟΜΙΣΘΙΟΙ: 11 ευρώ μεικτά την ώρα τα οποία πληρώνονται σε άτακτα χρονικά διαστήματα. Οι προσλήψεις γίνονται καθόλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, με αποτέλεσμα ποτέ να μην ξέρει κανείς αν και πού θα προσληφθεί. Τις περισσότερες φορές οι ωρομίσθιοι με δικό τους κόστος τρέχουν πολύ μακριά από το σπίτι τους για να κάνουν μάθημα. Και σε όλα αυτά, το ΥΠΕΠΘ, κάνοντας τα χατίρια των ιδιοκτητών φροντιστηρίων, θεσπίζει και το «ασυμβίβαστο», απαγορεύοντάς να δουλέψει ένας ωρομίσθιος σε φροντιστήρια, ωδεία, ιδιωτικά σχολεία.

 

Τελευταίο, αλλά όχι επουσιώδες, είναι και το γεγονός ότι μέχρι και πέρσι το πρόγραμμα της Πρόσθετης Διδακτικής Στήριξης λειτουργούσε με ωρομίσθιους εκπαιδευτικούς, οι οποίο κατέθεταν βιογραφικά στους διευθυντές και αργότερα στις διευθύνσεις δευτεροβάθμιας για την πρόσληψη μέσω μιας εγκυκλίου που ποτέ δεν όριζε κριτήρια επιλογής. Οι ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί είναι αυτοί που στηρίζουν και λειτουργούν τα ολοήμερα δημοτικά, τα αντισταθμιστικά προγράμματα του γυμνασίου και του λυκείου, που καλύπτουν τα περισσότερα κενά του πρωινού προγράμματος.

 

ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΕΣ: Για να γίνει κάποιος αναπληρωτής έχει περάσει από διαγωνισμό ΑΣΕΠ, έχει οργώσει την Ελλάδα ως ωρομίσθιος - αναπληρωτής και η ανταμοιβή είναι κάθε χρόνο να καρδιοχτυπά αν θα είναι στο Ορμένιο, στη Γαύδο, στη Λέρο ή στην Πίνδο. Συμβάσεις που δεν ξεκινούν από την αρχή της χρονιάς, τοποθετήσεις τις τελευταίας στιγμής, και το καλοκαίρι ανεργία! Αν και ο διορισμός φαίνεται κοντά, όλα εξαρτώνται από ρυθμίσεις, με τελευταία τη ρύθμιση για το 24μηνο, που φάνηκε σωτήρια στον κόσμο της ελαστικής εργασίας. Μόνο που στα ψιλά γράμματα ο διορισμός δεν αναφέρεται ως υποχρεωτικός, αλλά σύμφωνα με τις ανάγκες τις υπηρεσίας…

 

Τα νέα σχέδια του υπουργείου

Με το πρόσχημα της διαφάνειας και με σύνθημα «πρώτα ο μαθητής», η νέα Υπουργός προωθεί μέτρα αναδιάρθρωσης της εκπαίδευσης με έμφαση στο σύστημα διορισμών και την άρση της μονιμότητας. Σύμφωνα δε με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, στην Ελλάδα αντιστοιχούν 1 εκπαιδευτικός για εννέα μαθητές. Το ζήτημα είναι ότι οι αριθμοί δε λένε πάντα την αλήθεια. Γιατί έχει τεράστια διαφορά να διαιρείς απλά το σύνολο των μαθητών δια του συνόλου των εκπαιδευτικών και διαφορά να υπολογίζεις ότι στην Ελλάδα υπάρχουν δεκάδες νησιά και ακριτικά μέρη στα οποία οι μαθητές δικαιούνται να έχουν εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων.

Για την επίλυση των προβλημάτων η κα. Διαμαντοπούλου έκανε κάποιες «θολές» και γενικόλογες εξαγγελίες οι οποίες σχηματικά παρουσίαζαν τα εξής:

 

1. Ανάκληση των αποσπάσεων για την κάλυψη των κενών στα σχολεία. Ονομάζοντας η Υπουργός όλους τους αποσπασμένους εκπαιδευτικούς «βύσματα», ακολουθεί τιμωρητική πολιτική εναντίον τους, λες και νομοθέτησαν εκείνοι. Κάτι τέτοιο φυσικά και αποτελεί επικοινωνιακό τρικ δεδομένου ότι το Υπουργείο Παιδείας έχει να κάνει προσλήψεις διοικητικών υπαλλήλων από το 1992, αρά, τουλάχιστον η πλειοψηφία των αποσπασμένων, καλύπτει πάγιες ανάγκες των υπηρεσιών που απασχολούνται.

 

2. Κατάργηση όλων των πινάκων και δημιουργία ενός ενιαίου πίνακα στον οποίο θα συνυπολογίζονται η σαφώς απαξιωμένη προϋπηρεσία, όπως η κα Διαμαντοπούλου δήλωσε, τα μεταπτυχιακά, τα διδακτορικά, η επιτυχία στον ΑΣΕΠ κοκ. Καμία κουβέντα για αύξηση των διορισμών, αλλά προθέσεις για μείωση αυτών. Καμία κουβέντα για κατάργηση της ωρομισθίας. Απλά όλα θα περνάνε από τον έλεγχο του ΑΣΕΠ… Και το πτυχίο; Το δήλωσε χαρακτηριστικά και ο κ. Πανάρετος σε συνάντηση με τους φορείς της εκπαίδευσης στις 30/11: «Με ένα πτυχίο νομίζετε ότι μπορείτε να δουλεύετε στο σχολείο;».

 

Αλλάζει κάτι επί της ουσίας; Όπως και το ʽ97, όταν είχαν μπλοκάρει τους διορισμούς και την επετηρίδα επέλεξαν να πετάξουν στον κάλαθο των αχρήστων χιλιάδες εκπαιδευτικούς που περίμεναν τόσα χρόνια, έτσι και τώρα επιλέγουν να απαξιώσουν όσους χρόνια δουλεύουν στο σχολείο, όσους χρόνια διαγωνίζονται. Μηδενίζεται το κοντέρ και ξαναρχίζει με τρόπο που σε λίγα χρόνια στην ίδια κατάσταση θα μας φέρει, αφού οι διορισμοί μειώνονται και η ελαστική εργασία διευρύνεται. Άλλωστε σε τηλεοπτικές εκπομπές η κα Διαμαντοπούλου μίλησε για «κρισάρα» μέσω ΑΣΕΠ, δηλαδή μεγάλη προσφορά-μειωμένη ζήτηση με φίλτρο τον ΑΣΕΠ.

 

Δόκιμος εκπαιδευτικός – αξιολόγηση – επιμόρφωση.

Με ποιο σκοπό θα γίνεται αυτή; Μήπως στοχεύοντας στη συμμόρφωση με το αναλυτικό πρόγραμμα και μόνο; Άραγε η πολιτεία έχει εκπληρώσει της δικές της υποχρεώσεις, προκειμένου να διευκολύνει το έργο του εκπαιδευτικού; Με βάση ποια δεδομένα θα γίνεται η αξιολόγηση; Μήπως με βάση τα παιδαγωγικά και τη διδακτική του διαγωνισμού; Σε ένα σχολείο που φανταστικά υπάρχει και υποθετικά θα κάνουν; Σε ένα σχολείο που ο διευθυντής αποφασίζει και διατάζει, που ο εκπαιδευτικός είναι απλός εφαρμοστής της ύλης; Μια αξιολόγηση σαν αυτή που έφερε στα δικαστήρια την Πρωτοναταρίου ή σε ένα σχολείο που ευαγγέλιο είναι το βιβλίο ύλης και το παρουσιολόγιο;

 

Χρειάζεται επιμόρφωση του εκπαιδευτικού; Σαφώς! Ποιος, όμως, πρέπει να είναι υπεύθυνος για αυτή; Μόνο το κράτος μπορεί πραγματικά να επιτελέσει αυτόν το ρόλο. Αφού διορίσει τον εκπαιδευτικό, πρέπει να τον επιμορφώνει με απαλλαγή από τα εκπαιδευτικά του καθήκοντα μέσα από δημόσιο φορέα. Γιατί διαφορετικά η επιμόρφωση είναι επιλογή όσων έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν, έστω και από το υστέρημά τους και επιμορφωτής είναι ο οποιοσδήποτε…αρκεί να ρίξει κανείς μια ματιά στα σεμινάρια ειδικής αγωγής που αναγνωρίστηκαν και με νόμο και κοστίζουν τουλάχιστον 1500 ευρώ το χρόνο. Είναι ξεκάθαρο ότι η έννοια του δόκιμου εκπαιδευτικού είναι συνώνυμη του μη μόνιμου εκπαιδευτικού.

 

Το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας οφείλει να μη μείνει απαθές. Όλοι μαζί, μόνιμοι, αδιόριστοι, γονείς, μαθητές πρέπει να διεκδικήσουν αυτά που τους ανήκουν χωρίς αυταπάτες και ενδοιασμούς, χωρίς συντεχνιασμούς, αλλά με το βλέμμα στραμμένο στη δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση για όλους. Γιατί αυτή είναι που πραγματικά πλήττεται και σίγουρα κανένα Υπουργείο δεν έχει σκοπό να κάνει κάτι για τη βελτίωσή της. Τα αιτήματα για γενναία αύξηση της χρηματοδότησης, υλικοτεχνική υποδομή στα σχολεία, μόνιμους, μαζικούς διορισμούς και κατάργηση της ελαστικής εργασίας, μείωση των αριθμών ανά τάξη, δημιουργία αντισταθμιστικών προγραμμάτων στελεχωμένων από μόνιμους εκπαιδευτικούς, είναι αιτήματα που θα μπορούσαν να συνενώσουν το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας.

 

Στο παραπάνω γράφημα υπολογίζεται για κάθε διαγωνισμό και κάθε Παιδαγωγική Ειδικότητα ο μέσος όρος ηλικίας διορισμού.

Τα στοιχεία αντλήθηκαν από την ιστοσελίδα του ΑΣΕΠ.

 

ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ

Στον οριζόντιο άξονα εμφανίζονται οι χρονολογίες που διεξήχθη ο διαγωνισμός. Στον κάθετο άξονα εμφανίζονται οι ηλικίες των επιτυχόντων σε έτη, ενώ κάθε Παιδαγωγική Ειδικότητα αντιστοιχεί και σε ένα σχήμα

Σαν πρώτο συμπέρασμα αβίαστα προκύπτει ότι για όλες τις Παιδαγωγικές Ειδικότητες ο μέσος όρος ηλικίας είναι ιδιαίτερα αυξημένος.

 

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν τελικά με το διαγωνισμό ο κλάδος των εκπαιδευτικών κέρδισε κάτι παραπάνω σε σχέση με την εποχή της επετηρίδας.

Είναι κατανοητό ότι ο μέσος όρος ηλικίας διορισμού μέσω του διαγωνισμού δεν απέχει τόσο πολύ όσο ορισμένοι πιστεύουν ή άλλοι προσπαθούν να μας πείσουν από το μέσο χρόνο παραμονής στην επετηρίδα.

Τη στιγμή που ο μέσος όρος ηλικίας διορισμού παραμένει σε αντίστοιχα επίπεδα με την παραμονή στην επετηρίδα τότε το μόνο που «κερδίσαμε» είναι κάθε δυο χρόνια να συμμετέχουμε σε μια εξέταση που ακυρώνει το πτυχίο μας, κάθε δυο χρόνια να βάζουμε το χέρι βαθιά στην τσέπη. Είναι ξεκάθαρο ότι το πρόβλημα δε βρίσκεται στον τρόπο διορισμού, αλλά στους πενιχρούς διορισμούς που προκηρύσσει το Υπουργείο Παιδείας.

ΔΙΟΡΙΣΜΟΙ ΜΕΣΩ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΑΣΕΠ

2002 10.195

2004 5.949

2006 6.888

2008 5.072

(οι διορισμοί αφορούν πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια. Μόνο το 2002 και 2008 συμμετείχαν όλες οι ειδικότητες)

Π.Ε.Α.Ε. • adioristia@freemail.gr

τηλ επικοινωνίας: 6994027752