Περί ενός συστήματος Εισαγωγής στα Α.Ε.Ι.

 

 

                                                                             Καθ. Σωκράτης Καπλάνης

                                                                                                Πρόεδρος Τ.Ε.Ι. Πάτρας

                                                                                  Εκπρόσωπος των Τ.Ε.Ι

                                                                                  στο Σ.Π.Δ.Ε. του ΕΣΥΠ

                                                                                       e-mail: kaplanis@teipat.gr

 

 

Α.  Εισαγωγή- Διαπιστώσεις

 

Πέραν της αναγκαιότητας για δημιουργία και εφαρμογή ενός αντικειμενικού και αξιόπιστου συστήματος εισαγωγής στα ΑΕΙ, τίθεται παράλληλα αν όχι ως προϋπόθεση  και η αναγκαιότητα εξέτασης όλων εκείνων των παραγόντων που επηρεάζουν γενικά την ποιότητα της εκπαίδευσης.

Καθοριστικό βήμα πριν την διατύπωση οποιαδήποτε πρότασης αλλαγής του συστήματος εισαγωγής, είναι η σαφής αποτύπωση της προσφερόμενης, σήμερα, Β’/θμιας εκπαίδευσης, με τις αδυναμίες, τις ελλείψεις και τα προβλήματα, καθώς επίσης και των παραγόντων που τα προκαλούν.

 

Καταθέτουμε έναν οδικό χάρτη αλλαγών – μέτρων για να μετεξελιχθεί το Εκπαιδευτικό μας σύστημα σε ευέλικτο και ευπροσάρμοστο, για να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε κοινωνικές απαιτήσεις και ανάγκες.

Η πρόταση όπως την υποβάλλουμε, έχει αφενός μεν Πανελλήνιο χαρακτήρα, ενώ παράλληλα δίνει ίσες ευκαιρίες, αφού στην πράξη τα  φροντιστήρια δεν θα μπορούν να παίξουν ρόλο, καθώς την ευθύνη εισαγωγής στην Ανώτατη Εκπαίδευση την αναλαμβάνουν το ΕΣΥΠ μαζί με τα Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης και τη Β΄/θμια Εκπαίδευση κάθε περιοχής.

 

Εάν η Β΄/θμια Εκπαίδευση μέσα από τον οδικό χάρτη που καταθέτουμε φθάσει σε υψηλά επίπεδα Ποιότητας ως προς την παροχή εκπαίδευσης, τότε θα μπορούσε να προετοιμάσει αποτελεσματικότερα τους νέους για την εισαγωγή τους στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.    

Παραθέτουμε συνοπτικά, κατά θεματική ενότητα, διαπιστώσεις των υφισταμένων προβλημάτων με παράλληλες προτάσεις επίλυσής τους.

 

Α.1. Βιβλία

α. Υπάρχει πλήθος αναφορών από γονείς και εκπαιδευτικούς, ότι τα περισσότερα βιβλία, παρότι εγκεκριμένα από το Π.Ι., δεν είναι εύληπτα από τους μαθητές, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα, που ακόμη και μορφωμένοι γονείς δεν μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους.  Τα Μαθηματικά, η Φυσική ακόμα και  βιβλία Φιλολογικών μαθημάτων (Ιστορία της Γ΄ Λυκείου, Ιστορία της Α΄ και Β΄ Γυμνασίου), σε πολλές περιπτώσεις, παρουσιάζουν τόσο δύσκολα τις έννοιες που διαπραγματεύονται, ως εάν είχε γίνει διαγωνισμός για συγγραφή του πιο δυσνόητου θέματος.

Ακόμη, στο περιεχόμενό τους περιλαμβάνονται, μερικές φορές, θέματα ανώτερα και από αυτά που διδάσκονται στο Α΄ έτος των Α.Ε.Ι.

Αυτός είναι ένας λόγος που οι μαθητές  καταφεύγουν στα φροντιστήρια.

 

β. Τα βιβλία εισάγονται, άμα τη συγγραφή τους,  στα σχολεία, χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση και πειραματική εφαρμογή (στα Πειραματικά Σχολεία, Γυμνάσια, Λύκεια των Πανεπιστημίων), απλά και μόνο για την απορρόφηση των κονδυλίων του ΕΠΕΑΕΚ.

Αυτό ήταν μια πολιτική που ακολουθήθηκε τα τελευταία 10 χρόνια.

 

Πρόταση I

Με βάση τις παρατηρήσεις – σχόλια, υποδείξεις Σχολικών Συμβούλων κ.α. εμπειρογνωμόνων, να διορθωθούν τα διδακτικά βιβλία και παράλληλα να συμπληρωθεί θεματική βιβλιοθήκη με την εισαγωγή της e-τεχνολογίας.

Σημείωση : υπάρχουν ήδη πιλοτικές e-βιβλιοθήκες, ώστε να προωθηθεί ένα καινοτομικό έργο.

 

Α.2. Διδασκαλία Ξένων Γλωσσών

Οι νέοι διδάσκονται την ίδια ξένη γλώσσα σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, χωρίς τελικά να καθίστανται κάτοχοι της γλώσσας που διδάσκονται. Για τούτο καταφεύγουν στα φροντιστήρια.

Αποτέλεσμα: υπερβολικό κόστος για το Δημόσιο και τους Γονείς, απαξίωση του συστήματος και το κυριότερο, χαμένες ώρες για τα παιδιά.

Πρόταση II

Να αλλάξει ριζικά η διδασκαλία και μάθηση της Ξ. Γλώσσας, ώστε στο τέλος με το Εθνικό Απολυτήριο να πιστοποιείται η καλή ή πολύ καλή γνώση Ξ. Γλώσσας.

 

Α.3.  Διδακτική – Μαθησιακή Πρακτική

Στο Γυμνάσιο-Λύκειο η εκπαίδευση (Διδασκαλία - Μάθηση) βασίζεται στη θεωρία, και μόνο, από καθέδρας. Όχι στο απαραίτητο, για την κατανόηση των εννοιών,  πείραμα-παρατήρηση-διερεύνηση.

Αντίθετα, το Υπουργείο Παιδείας έχει επενδύσει Δις Δραχμές/ Ευρώ για πειραματικές εφαρμογές, χωρίς αποτέλεσμα (βλ. τοποθέτηση Σ. Καπλάνη σε Συνεδρίαση της Επιτροπής ΣΠΔΕ).

  

Πρόταση III: α) σε κάθε σχολικό συγκρότημα να δημιουργηθεί   εργαστήριο για πειράματα Φυσικής – Χημείας.

                 β) Πρόσληψη βοηθών εργαστηρίων.

 

Α.4. Επίπεδο απόδοσης του εκπαιδευτικού συστήματος

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα έχει πολύ χαμηλό επίπεδο απόδοσης και επίδοσης με ελάχιστες διακρίσεις. Ουσιαστικά, δεν τολμούμε να εντοπίσουμε τις αδυναμίες και τις ελλείψεις μέσω της αξιολόγησης όλων των διεργασιών της Διδασκαλίας-Μάθησης-Διαχείρισης της Εκπαίδευσης ώστε να προχωρήσουμε τελικά  σε βελτιωτικά μέτρα.

Εάν η πολιτική αυτή είχε προκριθεί και εφαρμοσθεί, τότε το πρόβλημα των εισαγωγικών θα ήτο το έλασσον, υπό την έννοια ότι πολύ εύκολα θα εγένοντο οι αναγκαίες αλλαγές.

 

Πρόταση IV

Αποτελεί αναγκαιότητα η εισαγωγή στο Εκπαιδευτικό Σύστημα καθώς και σε κάθε Εκπαιδευτική Μονάδα ενός Συστήματος Ολικής Διαχείρισης της Ποιότητας με στόχο τη συνεχή βελτίωσή της και με παράλληλο μηδενισμό των πηγών που απομακρύνουν την εκπαίδευση από τους στόχους της και καλλιεργούν αισθήματα μη ικανοποίησης από τους αποδέκτες των υπηρεσιών του Εκπαιδευτικού Συστήματος.

 

Προς επίρρωση των ανωτέρω, αναφέρομαι στο παράδειγμα των φιλόλογων στα ΕΠΑΛ-ΕΠΑΣ, οι οποίοι δυσκολεύονται να διδάξουν ελληνικά ασκώντας το λειτούργημά τους, λόγω της επικρατούσας κατάστασης ως προς το ενδιαφέρον, την ικανότητα και την διάθεση των μαθητών να μάθουν Ελληνικά (βλ. τοποθέτηση Σ. Καπλάνη σε προηγούμενη Συνεδρίαση ΣΠΔΕ).

 

Πρόταση V

Απαιτείται ριζική αλλαγή μετά από ολοκληρωμένη μελέτη της Β΄/θμιας και μετά Λυκειακής Επαγγελματικής & Τεχνικής Εκπαίδευσης.

 

Α.5 Αξιολόγηση εκπαιδευτικών Σχολικών Συμβούλων – Αξιολόγηση Σχολικών Μονάδων

Προσπαθούμε στη χώρα μας να δείξουμε ότι πράττουμε τα αυτονόητα και αναγκαία για ένα σύστημα που θέλει να σέβεται τον εαυτό του και να είναι ανταγωνιστικό. Στους τύπους φαίνεται, ότι ουδέν έχουμε να ζηλέψουμε σε σχέση με τις άλλες χώρες. Ωστόσο, στη πράξη ουδέν εφαρμόζεται, όσον αφορά στα θέματα διαχείρισης και διασφάλισης της Ποιότητος στην Εκπαίδευση.

Ακόμη και αυτή η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών δεν έχει σχεδιασθεί έτσι ώστε ο επιμορφούμενος να συμμετέχει ενεργά και παραγωγικά, αναλαμβάνοντας μελέτη έργων / δραστηριοτήτων βελτίωσης της Σχολικής μονάδας στην οποία υπηρετεί. Συμμετέχουν μόνο ως ακροατές για να πάρουν τη Βεβαίωση ώστε να τη χρησιμοποιήσουν για την μονιμοποίηση και εξέλιξή τους. Ούτε ο εκπαιδευτικός ή Σχολικός σύμβουλος αξιολογούνται, με  αποτέλεσμα να γίνεται τεράστια σπατάλη ανθρώπινων και υλικών πόρων (βλ. αξιολόγηση ΕΠΕΑΕΚ).

Τόσα χρόνια “αξιολόγησης”  πέρασαν χωρίς αποτέλεσμα. Με συνέπεια τα μόνα “ιδρύματα” που αξιολογούνται συνεχώς να είναι τα  φροντιστήρια.

 

 

Πρόταση VI

Εισαγωγή Συστήματος Διαχείρισης της Ποιότητας τόσο στα ΠΕΚ όσο και σε όλα τα προγράμματα επιμόρφωσης των Εκπαιδευτικών.

 

Β. Προτάσεις

 

Β.1. Αναδιάρθρωση της Β/θμιας:

Προτείνεται, όπως η Β/θμια Εκπαίδευση περιλαμβάνει τις 3 τάξεις του Γυμνασίου και τις 2 τάξεις (Α και Β) Λυκείου. Στόχος της, να δώσει στην κοινωνία Δημοκρατικά ευαίσθητους πολίτες με Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο  να πιστοποιεί ότι είναι λειτουργικά ικανοί να ενταχθούν στον κοινωνικό -οικονομικό ιστό, κατέχοντας την ελληνική γλώσσα, δυνατότητες επικοινωνίας, χρήση νέων τεχνολογιών, ξένη γλώσσα και την απαιτούμενη τεχνολογική γνώση για την συμμετοχή σε βασικές εργασίες.

Το Εθνικό Απολυτήριο θα είναι μια από τις προϋποθέσεις για την συνέχιση της εκπαίδευσής τους στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα καθώς και στα μεταλυκειακά ή Τριτοβάθμια ιδρύματα.

Το Εθνικό Απολυτήριο θα πρέπει να συνοδεύεται ταυτόχρονα από πιστοποίηση της ξένης γλώσσας που διδάχθηκε ο μαθητής, καθώς και πιστοποίηση της γνώσης/χρήσης Η/Υ.

Στη φάση αυτή περατώνεται και η εκπαίδευση σε Β/θμιο επίπεδο.

   

Πρόταση VII

Ριζική αναμόρφωση του περιεχομένου του Προγράμματος Β΄/θμιας Εκπαίδευσης.  Προτείνεται να γίνει μέσα από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, με ειδικές επιτροπές στις οποίες θα συμμετέχουν εκπρόσωποι Πανεπιστημίων και Τ.Ε.Ι. αλλά και Σχολικοί Σύμβουλοι. 

 

Β.2. Περιεχόμενο Μαθημάτων - Πρόταση VIII

 

Κατάργηση μαθημάτων που δεν εντάσσονται στους στόχους του Β.1. και σύντμηση αυτών και του περιεχομένου των,  όπου είναι παρωχημένο, επαναλαμβανόμενο, αλληλεπικαλυπτόμενο ή τέλος εξαιρετικά εκτεταμένο για τους στόχους της Β/θμιας εκπαίδευσης. 

Να ενισχυθούν τα Προγράμματα με την Ελληνική Γλώσσα – Λογοτεχνία & Πληροφορική.

H Γ΄ Λυκείου πρέπει να αποφορτισθεί από το πλήθος και την ποικιλία των μαθημάτων, ώστε να μεταμορφωθεί σε προπαρασκευαστικό έτος για τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα

Θα διδάσκονται μαθήματα σε ικανό βάθος και έκταση όπως η Ελληνική Γλώσσα, η Λογοτεχνία, η Πληροφορική και όλο το φάσμα των επιστημών όπως τα εισηγηθούν οι ειδικές επιτροπές από Πανεπιστήμια, Τ.Ε.Ι., Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και Π.Ι.  Στόχος η προετοιμασία όσων επιλέξουν την πορεία τους στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, ώστε να αποκτήσουν γνώση και δεξιότητες σε γνωστικά αντικείμενα που οι Σχολές προτίμησης απαιτούν.

 

 

 

Β.3. Η σημερινή “Γ΄ Λυκείου”

Το σύστημα που προτείνεται αντιστοιχεί στο Foundation του Αγγλο-σαξωνικού συστήματος. Η Γ΄ Λυκείου, θα αποτελεί, εν άλλοις, ένα επίσημο «φροντιστήριο» που θα το αναλάβει το Δημόσιο, ώστε οι μαθητές να διδάσκονται ό,τι προαπαιτούν  τα Προγράμματα Σπουδών μιας Σχολής Α.Ε.Ι. της επιλογής τους, για την εισαγωγή τους  σε αυτήν. Οι Σχολές θα πρέπει να ομαδοποιηθούν, π.χ.:

Ø     Πολυτεχνικές / Φυσικομαθηματικές Σχολές

Ø     Σχολές Θεωρητικών επιστημών

Ø     Σχολές Οικονομικών επιστημών

Ø     Σχολές Επιστημών Υγείας

 

ΠΡΟΤΑΣΗ

Η Γ΄ Λυκείου υπό το νέο ρόλο της θα λειτουργεί στις πόλεις κάθε νομού.

Ειδικότερα:

Ø     Τα μαθήματα θα διδάσκονται, πλήρως, βλ.Β2, με περιεχόμενο που θα καθορίζεται κυρίως από τα Α.Ε.Ι. ανά ομάδα Σχολών.

Ø     Το σώμα των διδασκόντων θα αποτελείται από καθηγητές του Λυκείου, με εμπειρία και προσόντα Σχολικούς Συμβούλους, μέλη ΔΕΠ, ΕΠ, Πανεπιστημίων και ΤΕΙ ακόμα και φροντιστές, εάν θέλουν να ενταχθούν στο σώμα αυτό, εφ’ όσον πλέον τα φροντιστήρια αυτού του τύπου, δεν θα έχουν λόγο λειτουργίας.

Ø     Ανάλογα με την επίδοση στο προπαρασκευαστικό έτος σπουδών, θα γίνεται και η εγγραφή σε μία Σχολή. Εκεί συνήθως κατά τα πρώτα 1-2 χρόνια, θα διδάσκονται τα βασικά μαθήματα υποδομής, που είναι ίδια/κοινά για όλα τα τμήματα της Σχολής.

Ø     Στη συνέχεια και ανάλογα με την επίδοση και τα ενδιαφέροντα του, ο φοιτητής θα παρακολουθεί το πρόγραμμα σπουδών ενός υπάρχοντος Τμήματος στη Σχολή που εισήχθη ή ενός δια-τμηματικού, δι-επιστημονικού προγράμματος σπουδών, που θα μπορεί να λειτουργεί (βλ. ν.1268 άρθρο 24).

Ø     Εάν κάποιος δεν έχει ικανοποιητική επίδοση στο προπαρασκευαστικό έτος, τότε μπορεί να παρακολουθήσει εκ νέου εκείνα τα μαθήματα στα οποία υστέρησε προκειμένου να επιτύχει καλύτερη επίδοση. Η διαδικασία αυτή μπορεί να επαναληφθεί από τον μαθητή.

Ø     Θα πρέπει να δεχθούμε ότι, τελικά, κάποιοι δεν θα μπορέσουν να ικανοποιήσουν τις προϋποθέσεις για σπουδές σε κάποια Σχολή των Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα γι’ αυτό το λόγο, θα πρέπει να υπάρχει η διέξοδος της παρακολούθησης σπουδών, τελικά, σε Τμήματα των Ι.Ε.Κ.

Τα Ι.Ε.Κ, θα πρέπει να καταλάβουν το χώρο της μετα-Λυκειακής, Επαγγελματικής Τεχνικής Εκπαίδευσης ή της Ανώτερης Εκπαίδευσης, με 2-3 χρόνια σπουδών, και σε συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων (EQF).

 

 

Τέλος, θα υπάρχει, η ευκαιρία να παρακολουθήσει κάποιος ένα μετα-Λυκειακό έτος Επαγγελματικής Τεχνικής Εκπαίδευσης, ώστε να κατευθυνθεί άμεσα στην αγορά εργασίας με συγκεκριμένη ειδικότητα και επαγγελματικά δικαιώματα. (EQF).

 

Γ: Άμεση αναθεώρηση της πολιτικής για τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα

 

Είναι προφανές, ότι ίσως υπάρχουν ορισμένα Τμήματα των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων του Τεχνολογικού και ενδεχομένως του Πανεπιστημιακού τομέα,  που  δεν θα έχουν την απαιτούμενη υποδομή ή την Ακαδημαϊκή υπόσταση, ιδίως με βάση τους Στόχους και το Περιεχόμενο των σπουδών τους.

Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να εξετασθεί η αναδιάρθρωση του συστήματος της Ανώτατης Εκπαίδευσης της χώρας μας, κατά το Αγγλο - σαξωνικό, Ιρλανδικό σύστημα, όπως τόσες χώρες της Ευρώπης έχουν πράξει, μέχρι σήμερα.

Προτείνεται όπως : Μεικτή  επιτροπή από ΣΑΠΕ & ΣΑΤΕ επεξεργασθεί σαφή πολιτική, Ακαδημαϊκής και Επαγγελματικής Επικύρωσης και Πιστοποίησης υπό το ΕΣΥΠ (ν. 2327/95).

Η πολιτική αυτή θα αντιμετωπίσει με βάση το κοινοτικό κεκτημένο (άρθρο 126 & 127 της Συνθήκης) την είσοδο των κολλεγίων στο σύστημα της Ανώτατης Εκπαίδευσης της χώρας μας και να καταργηθεί ο νόμος για τα κολλέγια.

Στο σημαντικό αυτό ζήτημα, που ταλαιπωρεί εκατοντάδες χιλιάδες νέους και τους γονείς τους, ίσως προκριθεί μια ενσωμάτωση ή και συγχώνευση κάποιων Πανεπιστημίων ή Τ.Ε.Ι. βλ. Ήπειρο, Κοζάνη, Στερεά Ελλάδα κ.α. ώστε η χώρα να διαθέτει, εκείνο τον αριθμό Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, που είναι δυνατόν να αναλάβει και να διαχειριστεί με επιτυχία, αντί να επικρατεί υπό τις παρούσες συνθήκες, ένα άναρχο σύστημα ίδρυσης Τμημάτων αλλά και Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων χωρίς προδιαγραφές.

Ο αριθμός των 40 περίπου ΑΕΙ που λειτουργούν σήμερα στη χώρα είναι ένας εξωπραγματικός αριθμός με βάση τα  κρατούντα  στις ανεπτυγμένες χώρες.