ΣΥΝΗΓΟΡΙΑ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ
ΠΑΡΕΛΑΣΕΩΝ
Κριτική στο κείμενο του Συλλόγου
Διδασκόντων του 1ου Πειραματικού Δημοτικού Σχολείου
Θεσσαλονίκης
Θα επιχειρήσω να αντιπαραθέσω στις
απόψεις των συναδέλφων μια άλλη προσέγγιση επισημαίνοντας ωστόσο
ότι το βασικό πρόβλημα δεν βρίσκεται στις παρελάσεις αλλά στην
αποδοχή ή όχι των εθνικών επετείων συνολικά.
Θεωρείται ως ακαταμάχητο επιχείρημα το
γεγονός ότι ο Μεταξάς καθιέρωσε τις παρελάσεις; Ε, και λοιπόν;
Και το ΙΚΑ ο Μεταξάς το ίδρυσε. Στις συλλογικές αναπαραστάσεις
και τις δημόσιες τελετές σημασία έχουν το περιεχόμενο και οι
συμβολισμοί που δίνει σε αυτές ο λαός και όχι αυτό καθεαυτό το
τυπικό που ακολουθείται. Θυμίζω ότι τις ίδιες τελετές οργάνωνε
και το ΕΑΜ στην ελεύθερη Ελλάδα. Συχνά μάλιστα με τους ίδιους
δασκάλους και παπάδες! Η δε φασιστικής έμπνευσης ΕΟΝ,
μετατράπηκε στην επαναστατική ΕΠΟΝ. Απόδειξη του ότι οι τελετές
από μόνες τους, οι φασιστικοί χαιρετισμοί κτλ δεν
φασιστικοποίησαν την κοινωνία, αντιθέτως μάλιστα! Αν ίσχυαν τα
όσα γράφουν οι συνάδελφοι δάσκαλοι του Πειραματικού θα είχε
«εγχαραχθεί» η φασιστική ιδεολογία και η Ελλάδα θα συμμετείχε
ασμένως και παλλαϊκά στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των Ναζί
ή έστω θα τους χαιρετούσε ως απελευθερωτές.
Οι παρελάσεις είναι σεξιστικές και
ρατσιστικές γιατί τα αγόρια πάνε μπροστά και τα κορίτσια πίσω
και επειδή δεν μπορούν να παρελάσουν οι μαθητές με αναπηρία!
Έλεος συνάδελφοι! Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα; Αυτό θα
μπορούσε εύκολα να διορθωθεί επί το πολιτικώς ορθότερον: τα
σχολεία να βάζουν τα κορίτσια τους πρώτα και να παρελάσουν και
οι μαθητές με κινητικά προβλήματα. Δεν θα ήταν χρησιμότερο να
απαιτήσουμε να υπάρχουν οι υποδομές προκειμένου οι μαθητές αυτοί
να μπορούν να συμμετέχουν αντί να απαλλάσσονται (αποκλείονται)
από τη γυμναστική ή το χορό;
Σε μία κοινωνία τόσο ατομιστική, λίγη
ομοιομορφία και πειθαρχία δεν βλάφτει. Αποτελεί ένα μικρό
άλλωστε διάλειμμα από την αυτάρεσκη και αλαζονική εγωπάθεια του
σύγχρονου Νεοέλληνα. Ωστόσο, ενοχλεί τον ατομισμό μας καθώς δεν
είναι δυνατόν να αποδεχθούμε την εκτέλεση παραγγελμάτων. Κι όμως
η ομαδική εκτέλεση κινήσεων χαλυβδώνει την ομάδα κι ενισχύει το
αίσθημα αλληλεγγύης και συμμετοχής σε μια κοινή υπόθεση:
αποτελεί μάθημα πειθαρχημένης ομαδικότητας. Το ίδιο όπως και οι
δημοτικοί χοροί μας. Μην ανησυχείτε, δεν παθαίνουν τίποτα τα
παιδιά, αν υπακούσουν στη σφυρίχτρα για μισή ώρα γιατί σύντομα
θα ξαναγίνουν κακομαθημένα με το «εγώ» τους αχαλίνωτο, όπως και
πριν. Τα ίδια ισχύουν για το μιλιταριστικό χαρακτήρα των
παρελάσεων: δεκαετίες παρελάσεων δεν έχουν επιτύχει ούτε το
στοιχειώδες, να πείσουν αυτό το λαό ότι είναι προτιμότερο να
πολεμήσει από το να στερηθεί την αξιοπρέπειά του. Σήμερα στην
εξουσία βρίσκεται το κατεξοχήν κόμμα των
yesmen, της υποταγής στα κελεύσματα των ισχυρών, του
ξεπουλήματος της Κύπρου, του χαϊδέματος και υποστήριξης του
τουρκικού φασιστικού κράτους. Αυτός ο λαός, δυστυχώς (!), δεν
δείχνει διατεθειμένος να πολεμήσει κι ας παρελαύνει τόσα χρόνια!
Συμπερασματικά λοιπόν, οι παρελάσεις δεν
έχουν επιτύχει τόσα χρόνια τα όσα ισχυρίζονται οι συνάδελφοι του
Πειραματικού Δημοτικού Σχολείο της Θεσσαλονίκης. Η ίδια η
ιστορική εμπειρία τούς έχει διαψεύσει με τον πιο κατηγορηματικό
τρόπο. Αλλά η ουσία του προβλήματος παραμένει: οι διανοούμενοι
απολογητές του συστήματος έχουν βαλθεί να κατεδαφίσουν και τα
τελευταία υπολείμματα της εθνικής συνείδησης σ' αυτόν τον τόπο.
Κι αρχίζουν από τα σύμβολα και τις τελετές γιατί γνωρίζουν ότι
με την απλότητά τους και την επανάληψη συγκεκριμένων
τελετουργιών λειτουργούν στο επίπεδο της λαϊκής συνείδησης και
κινητοποίησης. Κρατάνε, έστω σε συμβολικό επίπεδο, κάτι από το
μεγαλείο εκείνου του πρωινού που οι τότε νέοι έφυγαν για το
μέτωπο με το χαμόγελο στα χείλη. Αποτελούν μια αφορμή για να
συγκεντρωθεί το χωριό, η πόλη, η συνοικία. Χωρίς την παρέλαση η
επέτειος θα παραμείνει μια αποστεωμένη τελετή κι ο καθένας θα
παραμένει σπίτι του ή θα πηγαίνει με την οικογένειά του εκδρομή.
Αλήθεια πόσες ευκαιρίες έχουμε για να κατεβούμε όλοι στο κέντρο
του χωριού ή της πόλης και να ανταλλάξουμε ευχές, να νιώσουμε τη
ζεστασιά της γιορτής που μας ενώνει; Η απέχθεια, η περιφρόνηση
και εν τέλει ο φόβος απέναντι στη λαϊκή μαζική κινητοποίηση
είναι και η καρδιά του προβλήματος: γιατί κάτω από συγκεκριμένες
συνθήκες, όλες αυτές οι συλλογικές αναπαραστάσεις μπορεί να
λειτουργήσουν ανατρεπτικά. Και γι’αυτό πρέπει να καταργηθούν.
Προσέξτε μόνο την περιφρόνηση απέναντι στο
πατριωτικό αίσθημα (τρε μπανάλ τς τς τς!) και την ελληνική
ιστορία: η μόνη περίπτωση που γίνεται ιστορική αναφορά στην
ελληνική περίπτωση είναι για να χρεωθούν οι παρελάσεις στο
Μεταξά. Ούτε το έπος του ’40 αναφέρεται ούτε η εποποΐα της
Εθνικής Αντίστασης. Και όχι τυχαία. Άλλωστε, είπαμε, το πρόβλημα
δεν είναι οι παρελάσεις αυτές καθεαυτές, αλλά η ίδια η εθνική
επέτειος. Πρέπει να καταργηθεί όπως και κάθε συλλογική
αναπαράσταση που αφορά τη συλλογική μας ταυτότητα, δηλαδή το
έθνος που κατά τη γνώμη τους, πρέπει να εκλείψει. Δεν τολμούν
ωστόσο να πουν αυτό που πραγματικά πιστεύουν: ότι η εθνική
συνείδηση πρέπει να πάψει να υπάρχει, όπως και κάθε συλλογική
ταυτότητα. Τα σύνορα πρέπει να καταργηθούν και όλοι να γίνουμε
χαρούμενοι καταναλωτές του ίδιου μαζικού και αδιαφοροποίητου
πολιτισμού: αυτού των Mall, των
Mac Donalds και των
Lidl. Η ζωή μας να κινείται στον αστραφτερό κόσμο των
αεροδρομίων, των πολυκαταστημάτων και των μαζικών χώρων
ιδιωτικής διασκέδασης. Γιατί αυτή είναι η μόνη αεθνική
πραγματικότητα: του διεθνούς κεφαλαίου. Όλα τα υπόλοιπα είναι
είτε εκ του πονηρού είτε παραμύθια της Χαλιμάς. Από την άλλη
μεριά, όλα τα σύγχρονα επαναστατικά και αντιστασιακά κινήματα
στον κόσμο συνδυάζουν την εθνική και θρησκευτική συνείδηση με
κοινωνικά αιτήματα: από την επαρχία Τσιάπας και τη Λατινική
Αμερική γενικότερα έως τη Μέση Ανατολή.
Η Ελλάδα αγαπητοί συνάδελφοι δεν είναι ούτε
Ελβετία, ούτε Βέλγιο αλλά μια χώρα που αντιμετωπίζει την
επεκτατικότητα της Άγκυρας, έχει προβλήματα αμφισβήτησης
κυριαρχικών της δικαιωμάτων και καπηλείας της ιστορίας της, έχει
πρόσφατη την εμπειρία της τουρκικής εισβολής και της
συνεχιζόμενης κατοχής στην Κύπρο. Είναι μια χώρα την οποία οι
ιμπεριαλιστές αντιμετωπίζουν ως «οικόπεδο και αποικία». Έχει
επομένως λόγους να καλλιεργεί την εθνική συνείδηση προκειμένου
να μπορέσει αυτός ο λαός να αντισταθεί, ν' αντέξει απέναντι στο
νεοοθωμανισμό της Άγκυρας, τα ιμπεριαλιστικά σχέδια και την
αφομοίωση στον παγκοσμιοποιητικό χυλό της Δύσης.
Τέλος, οι συνάδελφοι του Πειραματικού
Σχολείου της Θεσσαλονίκης αγνοούν επιδεικτικά το πνεύμα της
επετείου κι αναφέρονται σε συνθήματα που υποτίθεται πως
ακούστηκαν μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου σε χώρες της
δυτικής Ευρώπης. Στην Ελλάδα δεν γιορτάζουμε το τέλος του
πολέμου. Τιμάμε τους προγόνους μας γιατί προτίμησαν τον πόλεμο
από μια ταπεινωτική ειρήνη. Αυτό είναι και το νόημα της 28ης
Οκτωβρίου, το πνεύμα της αντίστασης, της αξιοπρέπειας, του ΟΧΙ
στην υποταγή. Και γι’ αυτούς τους προγόνους που βάδισαν εκείνη
τη συγκλονιστική «Πορεία προς το μέτωπο», θα παρελάσουν τα
παιδιά μας σ’ αυτή τη συλλογική αναπαράσταση εκείνου του λαϊκού
θαύματος. Κι αμέσως μετά θα πάνε ας πάνε με τους φίλους τους
στην καφετέρια... Χαλάλι τους!
Τάσος Χατζηαναστασίου, φιλόλογος
στο ΕΠΑΛ Ναυπλίου, Δρ Ιστορίας
