Ο εκπαιδευτικός είναι ο βασικός υπεύθυνος της κατάστασης στην Παιδεία;

Απάντηση στο σημείωμα του Βασίλη Γεωργίου περί Αυτοαξιολόγησης , Αυτομόρφωσης και Αυτοϊκανοποίησης.
 

Το σημείωμα αυτό έχει γραφεί παλαιότερα και μπορείτε να το διαβάσετε
εδώ: " http://www.alfavita.gr/ank_b/ank24_5_10_1832.php  ". Αν και έχει περάσει καιρός που γράφτηκε μου έκανε τόση εντύπωση τόσο η επιθετικότητα του συγγραφέα προς τον απλό εκπαιδευτικό όσο και η εμμονή στην αξιολόγηση ως λύση όλων των προβλημάτων της Παιδείας που δεν άντεξα στον πειρασμό να απαντήσω.

Σύμφωνα με το 1ο Αξίωμα του συγγραφέα επειδή πιστεύουμε όλοι στην κοινοβουλευτική δημοκρατία πρέπει να ακολουθούμε τα όσα έχουν αποφασισθεί από την πλειοψηφία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θα αμφισβητήσω/αντιδράσω -πάντα στα πλαίσια της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας- στις αποφάσεις που λαμβάνονται για μένα χωρίς εμένα. Το μέγεθος της αντίδρασης/αμφισβήτησης σε μια πραγματικά δημοκρατική κοινωνία θα έπρεπε να λαμβάνεται υπόψη. Σε μια κοινωνία στην οποία η εκάστοτε ελίτ απλώς θέλει να επιβάλλει τα συμφέροντα και τις απόψεις της(όπως στην περίπτωσή μας), δεν λαμβάνεται υπόψη.

Σύμφωνα με το 2ο Αξίωμα δεν υπάρχει ζωντανός οργανισμός που να μην αξιολογεί ή να μην αξιολογείται και μάλιστα δια μέσου της Φυσικής επιλογής. Όμως ο κοινωνικός Δαρβινισμός (δηλαδή η άποψη ότι οι θεωρίες του Δαρβίνου μπορούν να μεταφερθούν στην οργάνωση των κοινωνιών) έχει περισσότερες συγγένειες με τον ρατσισμό και τον ιμπεριαλισμό παρά με οποιοδήποτε είδος δημοκρατίας. Οπότε η προσπάθεια μεταφοράς της φυσικής επιλογης/αξιολόγησης στην κοινωνική και επαγγελματική αξιολόγηση είναι αποτυχημένη για να μην πω τίποτα χειρότερο. Όσο για την θρησκειολογικού τύπου παρατήρηση περί αξιολόγησης του ανθρώπου από τον Θεό δεν νομίζω ότι επιδέχεται σχολιασμού και απάντησης.

"Έτσι λοιπόν αυτοί που αντιδρούν στη δική τους αξιολόγηση γιατί αξιολογούν τους μαθητές τους;" Η παραπάνω διαπίστωση που διατυπώνεται στο άρθρο (και φέρνει στο νου την ανάλογα διατυπωμένη άποψη της υφυπουργού Παιδείας κας Χριστοφιλοπούλου) δείχνει την εμπάθεια που καλλιεργείται προς το επάγγελμα του εκπαιδευτικού αφού αυτό που κυριαρχεί είναι η αίσθηση ότι ήρθε η ώρα να τιμωρήσουμε αυτούς που αξιολογούν τα παιδιά μας! Απορώ πως κάποιος που έχει σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία λέει τέτοια πράματα.

"Χαρίζω ένα σχολείο ..."
Είναι προφανές ότι αν θέλουμε να οργανώσουμε την Παιδεία μας έτσι ώστε να μπορεί μια ομάδα ανθρώπων να κάνει ένα σχολείο με όσα λεφτά τυχόν διαθέτει, με ότι στόχους επιθυμεί και να προσλάβει όποιους καθηγητές θέλει τότε το σημείωμα είναι σωστό. Είναι προφανές ότι η πιο ισχυρή "κοινωνικά και οικονομικά" ομάδα ανθρώπων θα μπορέσει με κάποιο τρόπο να επιτύχει αυτό που θέλει (είτε γιατί θα προσλάβει καταλληλότερους εκπαιδευτές , είτε γιατί θα έχει καλύτερη χρηματοδότηση είτε γιατί θα έχει καλύτερο επίπεδο μαθητών, είτε γιατί θα υπάρχει "ανώτερο" κοινωνικό υπόβαθρο κλπ). Τι θα γίνει όμως με εκείνες τις ομάδες ανθρώπων οι οποίες για χίλιους λόγους δεν θα επιτύχουν τον σκοπό τους; Θα τις εξοβελίσουμε με δαρβινικά δημοκρατικό τρόπο; Ευτυχώς έχουμε ξεπεράσει προ πολλού το πρωτόλειο αυτό στάδιο και προσπαθούμε να φτιάξουμε μια κοινά αποδεκτή πλατφόρμα ώστε να υπάρχει επαρκώς χρηματοδοτούμενο δημόσιο σχολείο σε όλες τις γειτονιές , όπου οι μαθητές θα μορφώνονται και θα κοινωνικοποιούνται στο περιβάλλον τους, με κοινούς διδακτικούς στόχους.

Γι' αυτό θέλουμε να υπάρχουν πανεπιστημιακά τμήματα που θα μορφώνουν παιδαγωγούς τους οποίους θα προσλαμβάνουμε με έναν κοινά αποδεκτό τρόπο να δουλέψουν στα σχολεία αυτά και φυσικά θέλουμε να βρούμε έναν τρόπο να παρακολουθούμε στοιχειωδώς την παιδαγωγική διαδικασία. Δεν εξετάζω το αν αυτά έχουν επιτευχθεί ούτε αν θα τα επιτύχει το επερχόμενο νομοσχέδιο.

Σχολιάζω την παντελώς λαθεμένη διαδρομή σκέψης που ακολουθεί ο κος Γεωργίου στο σημείωμά του προκειμένου να καταλήξει υπέρ της αξιολόγησης.

Η λογική της παράθεσης των μικροερωτημάτων της επαγγελματικής καθημερινότητας που αφορούν τις υποτιθέμενες ευθύνες των εκπαιδευτικών ( και με τα οποία οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί παλεύουν καθημερινά υπό αντίξοες συνθήκες) είναι αντίστοιχη με την λογική του εργοδότη που αναζητά τις ευθύνες για όσα προβλήματα έχει δημιουργήσει ο ίδιος ή δεν έχει μεριμνήσει να επιλύσει ο ίδιος , στους χαμηλά αμειβόμενους εργαζόμενους του μια και αποτελούν τον εύκολο στόχο διαχρονικά. Άραγε από που προκύπτει ότι η αξιολόγηση θα οδηγήσει σε κόψιμο του καπνίσματος στα σχολεία(!) , σε αυστηροποίηση της βαθμολογίας (όταν η χαλαρότητα και η επιείκεια εκπορεύεται από το ίδιο το Π.Ι. αλλά και τον λαϊκισμό του Υπουργείου του τύπου "πρώτα ο μαθητής") , στην μείωση των καταλήψεων (!!!) , στο σταμάτημα της αντιγραφής (!!!!) και άλλα τόσα.

Ας μπούμε στο ίδιο τρόπο σκέψης και ας διατυπώσουμε ανάλογα μικροερωτήματα:

"Έγινε ποτέ κάποια μελέτη για την προσφορά του επιθεωρητή στο εκπαιδευτικό σύστημα και αν χρειάζεται η επαναφορά του;" "Γιατί να αντιγράφουμε συνεχώς διαδικασίες και συστήματα άλλων χωρών και λαών με τους οποίους διαφέρουμε σε τρομερό βαθμό;" "Σε ποιό επάγγελμα ο εργαζόμενος αξιολογείται παρακολουθούμενος ζωντανά την ώρα που κάνει την δουλειά του και πότε κρίνεται απαραίτητο να γίνει;" "Γιατί χρειάζομαι πλατφόρμα αξιολόγησης όταν η δουλειά μου είναι δημόσια και υπό κριτική κάθε μεσημέρι στα σπίτια των γονιών;" "Υπάρχει αξιόπιστη μέθοδος μέτρησης της προστιθέμενης αξίας του δασκάλου σε ένα τμήμα;" "Είναι το ίδιο η παρακολούθηση του εκπαιδευτικού έργου με την κατάταξη των εκπαιδευτικών μετά από βαθμολόγηση μη μετρήσιμων χαρακτηριστικών;" "Από που προκύπτει ότι μπορεί να μετρηθεί η τρέχουσα ψυχολογική διάθεση του εφήβου ή η οικογενειακή του κατάσταση ή η οικονομική του κατάσταση ή η στάση του απέναντι σε ένα συγκεκριμένο μάθημα ή .... τόσα άλλα;"

Θα μπορούσα να συνεχίσω αόριστα διατυπώνοντας τέτοια ερωτήματα. Προσπαθώ να δείξω ότι η παράθεση τους δεν οδηγεί πουθενά , απλώς καταδεικνύει την τοποθέτησή μου στο πρόβλημα και τίποτα άλλο.

Τέλος ας απαντήσουμε στο ερώτημα "Τι έχει να χάσει ο ενσυνείδητος εκπαιδευτικός από την αξιολόγηση;" Βασικά την ανεξαρτησία που θα έπρεπε να έχει εξ' ορισμού ένας δάσκαλος. Η προσπάθεια χειραγώγησης μέσω του επιθεωρητισμού είναι τόσο προφανής που δεν χρειάζεται εξήγηση, εξάλλου γι' αυτό καταργήθηκε εδώ και 30 χρόνια και ελπίζουμε ανεπιστρεπτί.
Αν μάλιστα αντιστρέψω το ερώτημα "Τι έχει να κερδίσει ο εκπαιδευτικός από την αξιολόγηση;" τότε η απάντηση είναι απλή. Τίποτα. Η βελτίωσή του θα έρθει μέσω της ουσιαστικής επιμόρφωσης, η αποδοτικότητά του θα αυξηθεί με την ύπαρξη περιβάλλοντος μάθησης μέσα στα σχολεία το οποίο κατ' αρχάς θα επιτευχθεί με μικρά (15 ατόμων) τμήματα, με μαθητές δεκτικούς στην μάθηση (ψάξτε τις ευθύνες στα προγράμματα του Π.Ι. για τα δημοτικά και όχι στους δασκάλους), με την αύξηση της διδασκαλίας της Γλώσσας, του Λόγου και των Αριθμών, με ύλη που στοχεύει στην εμβάθυνση των εννοιών( όπως προτείνουν οι απλοί εκπαιδευτικοί και σε αντίθεση με το λίγο απ' όλα του σημερινού Π.Ι.), με την απομάκρυνση των πανελλαδικών από το σχολείο και την επακόλουθη απομάκρυνση των φροντιστηρίων που τόσο φαίνεται ότι εκτιμάτε. Και οπωσδήποτε με την απομάκρυνση οποιασδήποτε μορφής αγοραίου (δαρβινικού και νεοφιλελεύθερου) τρόπου σκέψης από το Δημόσιο σχολείο.

Το επόμενο ερώτημα που έρχεται στον νου είναι "Τότε γιατί το Υπουργείο επιμένει στην αξιολόγηση;" Η πρώτη και πιο καλοπροαίρετη απάντηση είναι απλά διότι οι πολιτικοί εφαρμόζουν το δόγμα "κάτι πρέπει να κάνουμε, αυτό γίνεται, ας το κάνουμε". Η δεύτερη απάντηση είναι διότι θέλει να ρίξει την ευθύνη στον εκπαιδευτικό για όλα τα παραπάνω αναφερόμενα προβλήματα και να βγάλει την ουρά του απέξω. Η δε τρίτη και καθόλου αθώα απάντηση είναι διότι η αυτοαξιολόγηση και η αξιολόγηση θα χρησιμεύσουν ως Δούρειοι Ιπποι για μεγάλες αλλαγές στον τρόπο χρηματοδότησης του δημόσιου σχολείου, στον τρόπο διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού, στην αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η μαθητική διαρροή κλπ., αλλαγες που δύσκολα θα έβρισκαν σύμφωνους τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς αν γίνονταν με ευθύ τρόπο.

Για το ότι έχουμε μια πορεία χωρίς πυξίδα στην Παιδεία εδώ και τόσα χρόνια είναι μια κοινή διαπίστωση. Για το ότι η πυξίδα θα βρεθεί μέσω αξιολόγησης είναι μια αυθαίρετη διαπίστωση που μόνο εσείς, το Υπουργείο και κάποιοι ακόμα ομοϊδεάτες σας το υποστηρίζουν. Η στάση σας μάλιστα διακατέχεται από εχθρότητα προς τον εκπαιδευτικό , χαρακτηρίζεται από έντονο ελιτισμό , έχει ως στόχο να να ξεχωρίσει με οποιοδήποτε κόστος, και φοβάμαι ότι συνήθως εκπορεύεται από ανθρώπους οι οποίοι νιώθουν αδικημένοι γιατί η εκπαιδευτική κοινότητα δεν στάθηκε εκστασιασμένη μπροστά στις ιδέες τους. Είναι οι άνθρωποι που συνήθως καταλήγουν στο Π.Ι. εις βάρος της Παιδείας μας τόσα χρόνια.

Δ. Κρανιάς , εκπαιδευτικός