Θέμα: «Διευκρινίσεις-ερωτήσεις-παρατηρήσεις επί των Οδηγιών Διδασκαλίας Μαθημάτων των Επαγγελματικών Λυκείων ΕΠΑ.Λ για το σχολικό έτος 2007-08.»

Σας αποστέλλουμε Διευκρινίσεις-ερωτήσεις-παρατηρήσεις επί των Οδηγιών Διδασκαλίας Μαθημάτων των Επαγγελματικών Λυκείων για το σχολικό έτος 2007-08 σύμφωνα με τις εισηγήσεις του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (Πράξη 36/22-11-07), (Πράξη 1/16-1-08) και (Πράξη 39/10-12-07).
Παρακαλούμε να ενημερώσετε τις σχολικές μονάδες της αρμοδιότητάς σας.
Συν.: 20 σελ.
Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ
Εσωτερική Διανομή:
Δ/νση Σπουδών Δ.Ε
Τμήμα Β΄-ΤΕΕ (2) ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ
 

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ –ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΕΠΙ ΤΩΝ
 

ΟΔΗΓΙΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ
 

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΕΠΑ.Λ.)
(Πράξεις Παιδαγωγικού Ινστιτούτου 1/16-1-08 , 36/22-11-07 και 39/10-12-07))
ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2007-08
 

Διευκρινίσεις για τον Τομέα Εφαρμοσμένων Τεχνών Β΄ ΕΠΑ.Λ.

• Το μάθημα "Στοιχεία Σύνθεσης" (Τομέας Εφαρμοσμένων Τεχνών), Β΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [3 ώρ./εβδ. (E)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Αρχές Σύνθεσης", όλων των Ειδικοτήτων, Α΄ τάξη 1ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. [3 ώρ./εβδ. (E)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Αρχές Σύνθεσης", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, Α΄ ΤΑΞΗ 1ου ΚΥΚΛΟΥ, Ν. Σιαπκίδης - Β. Τροβά.

• Το μάθημα "Γραμμικό Σχέδιο" (Τομέας Εφαρμοσμένων Τεχνών), Β΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [3 ώρ./εβδ. (Σ)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Γραμμικό Σχέδιο", όλων των Ειδικοτήτων, Α΄ τάξη 1ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. [4 ώρ./εβδ. (Σ)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Γραμμικό Σχέδιο", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, Α΄ ΤΑΞΗ 1ου ΚΥΚΛΟΥ, Α. Μονεμβασίτου - Γ. Παυλίδης - Α. Παυλίδου. Κρίνεται ότι η ύλη μπορεί να καλυφθεί εντός των προβλεπόμενων τριών ωρών.

• Το μάθημα "Ελεύθερο Σχέδιο"(Τομέας Εφαρμοσμένων Τεχνών), Β΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [3 ώρ./εβδ. (Σ)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Ελεύθερο Σχέδιο", όλων των Ειδικοτήτων, Α΄ τάξη 1ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. [4 ώρ./εβδ. (Σ)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Ελεύθερο Σχέδιο", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, Α΄ & Β΄ ΤΑΞΗ 1ου ΚΥΚΛΟΥ, όλες οι Ειδικότητες, Ν. Αντωνοπούλου - Κ. Κούρτης - Χ. Παπαδάκης. Κρίνεται ότι η ύλη μπορεί να καλυφθεί εντός των προβλεπόμενων τριών ωρών.

• Το μάθημα "Τεχνολογία Υλικών"(Τομέας Εφαρμοσμένων Τεχνών), Β΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [1 ώρ./εβδ. (Θ)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Τεχνολογία Υλικών", Ειδικότητας Γραφικών Τεχνών , Β΄ τάξη 1ου Κύκλου και 2ος Κύκλος Τ.Ε.Ε. [Στην Β΄ τάξη: 2 ώρ./εβδ. (Θ)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Τεχνολογία Υλικών", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, ΕΙΔ.ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ, Β΄ ΤΑΞΗ 1ου ΚΥΚΛΟΥ & 2ος ΚΥΚΛΟΣ, Σ. Βλάχος - Ν. Καρακασίδης - Μ. Κοσματόπουλος - Δ. Παπαντωνίου. Κρίνεται ότι η ύλη (και συγκεκριμένα, το πρώτο ήμισυ του διδακτικού βιβλίου) μπορεί να καλυφθεί εντός της προβλεπόμενης μίας ώρας.

• Το μάθημα "Ιστορία της Τέχνης" (Τομέας Εφαρμοσμένων Τεχνών), Β΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [2 ώρ./εβδ. (Θ)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Ιστορία Τέχνης", όλων των Ειδικοτήτων, Α΄ τάξη 1ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. [3 ώρ./εβδ. (Θ)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Ιστορία Τέχνης", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, Α΄ ΤΑΞΗ 1ου ΚΥΚΛΟΥ, Α. Λαδόμματος. Κρίνεται ότι η ύλη μπορεί να καλυφθεί εντός των προβλεπόμενων δύο ωρών. Θεωρείται επίσης ότι ως μάθημα και ως βιβλίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για τη σχολική χρονιά 2007-2008. (Θα υπάρξει σχετική πρόταση για το έτος 2008-2009).

• Το μάθημα "Εφαρμογές Η/Υ" (Τομέας Εφαρμοσμένων Τεχνών), Β΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [4 ώρ./εβδ. (Ε)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Εφαρμογές Η/Υ", Ειδικότητας Γραφικών Τεχνών , Β΄ τάξη 1ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. [4 ώρ./εβδ. (Ε)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Εφαρμογές Η/Υ", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, ΕΙΔ.ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ, Β΄ ΤΑΞΗ 1ου ΚΥΚΛΟΥ, Β. Καλαντζής - Ν. Παπαμανώλης - Χ. Τερζίδης.

Επισημαίνεται ως γενική παρατήρηση ότι: τα υπάρχοντα διδακτικά βιβλία του Τομέα Εφαρμοσμένων Τεχνών της ΤΕΕ είναι βιβλία αναφοράς, χαρακτηριζόμενα μάλιστα ως επιτυχημένα. Επομένως δεν δικαιολογείται οποιαδήποτε περικοπή από την ύλη τους και ο διδάσκων μπορεί να χειριστεί τη διδασκαλία, ποιοτικά και ποσοτικά, με βάση την εμπειρία του και ανάλογα με τις εκάστοτε δεσμεύσεις του Ωρολογίου Προγράμματος.

Διευκρινίσεις για την Ειδικότητα Γραφικών Τεχνών Γ΄ ΕΠΑ.Λ.

• Τα βιβλία που μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες του ΩΠ στην Ειδικότητα Γραφικών Τέχνών Γ΄ ΕΠΑ.Λ., καθώς και οι αντίστοιχες διευκρινίσεις, είναι τα παρακάτω:
Μαθήματα Βιβλία

Ελεύθερο Σχέδιο – Χρώμα 3 ώρ. (Σ) "Ελεύθερο Σχέδιο - Χρώμα", Δ. Σεβαστάκης - Α. Σπηλιόπουλος - Η. Χαρίσης
Γραμμ. Σχέδ.-Εικονογράφ. 2 ώρες (Σ) Δεν υπάρχει βιβλίο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί το: "Γραφιστικές Εφαρμογές Ι", Κ. Παπασταμούλης - Μ. Ροδοπούλου-Ζουμπουνέλη - Δ. Χρυσοβέργης
Ιστορία των Τεχνών 2 ώρες (Θ) "Ιστορία των Τεχνών - Έργα και Δημιουργοί", Δ. Παυλόπουλος - Β. Πετρίδου - Ι. Ρηγόπουλος - Ε. Σαμπανίκου
Γραφιστικές Εφαρμογές 4 ώρ. (Ε) "Γραφιστικές Εφαρμογές ΙΙ", Α. Γκούβη - Ε. Δημητριάδου - Ι. Καμπά - Β. Τσαμασλίδου
Τεχνολογία Εκτυπώσεων 4 ώρ. (Ε) "Τεχνολογία Εκτυπώσεων", Ο. Απέργη - Δ. Μπιτζένης
Γραφιστ. Ηλεκτρον. Μέσων 4 ώρ. (Ε) "Εφαρμογές Η/Υ" τ. 2, Β. Καλαντζής - Ν. Παπαμανώλης - Χ. Τερζίδης
Ιστορία Γραφικών Τεχνών 2 ώρ. (Θ) "Ιστορία των Γραφικών Τεχνών", Μ. Βιθυνός

Γραμματογραφία 2 ώρ. (Ε) "Γραμματογραφία", Ε. Αλατσίδου - Ε. Γεωργιάδου - Μ. Ματζάρη

• Το μάθημα "Γραμμικό Σχέδιο – Εικονογράφηση¨, Ειδικότητα Γραφικών Τεχνών, Γ΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [2 ώρ./εβδ. (Σ)], δεν αντιστοιχεί με κανένα από τα υπάρχοντα μαθήματα της ΤΕΕ. Προτείνεται η προσωρινή χρήση του βιβλίου "Γραφιστικές Εφαρμογές Ι", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, ΕΙΔ.ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ, Β΄ ΤΑΞΗ 1ου ΚΥΚΛΟΥ, Κ. Παπασταμούλης - Μ. Ροδοπούλου-Ζουμπουνέλη - Δ. Χρυσοβέργης.

• Το μάθημα "Τεχνολογία Εκτυπώσεων", Ειδικότητα Γραφικών Τεχνών, Γ΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [4 ώρ./εβδ. (Ε)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Τεχνολογία Εκτυπώσεων", Ειδικότητας Γραφικών Τεχνών, Β΄ τάξη, 1ου Κύκλου Τ.Ε.Ε [4 ώρ./εβδ. (Ε)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Τεχνολογία Εκτυπώσεων", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, ΕΙΔ.ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ, Β΄ ΤΑΞΗ 1ου ΚΥΚΛΟΥ, Ο. Απέργη - Δ. Μπιτζένης.

• Το μάθημα "Γραφιστική Ηλεκτρονικών Μέσων", Ειδικότητα Γραφικών Τεννών, Γ΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [4 ώρ./εβδ. (Ε)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Εφαρμογές Η/Υ", Ειδικότητας Γραφικών Τεχνών, 2ος Κύκλος Τ.Ε.Ε [3 ώρ./εβδ. (Ε)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Εφαρμογές Η/Υ, τ. 2", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, ΕΙΔ.ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ,, 2ος ΚΥΚΛΟΣ, Β.Καλαντζής, - Ν.Παπαμανώλης - Χ.Τερζίδης. Κρίνεται ότι για την κάλυψη της ύλης οι προβλεπόμενες 4 ώρες δεν είναι υπερβολικές.

• Το μάθημα "Ιστορία Γραφικών Τεχνών", Ειδικότητα Γραφικών Τέχνώνες, Γ΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [2 ώρ./εβδ. (Θ)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Ιστορία Γραφικών Τεχνών", Ειδικότητας Γραφικών Τεχνών, 2ος Κύκλος Τ.Ε.Ε [1 ώρ./εβδ. (Θ)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Ιστορία Γραφικών Τεχνών", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, ΕΙΔ.ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ,, 2ος ΚΥΚΛΟΣ, Μ. Βιθυνός. Κρίνεται ότι για την κάλυψη της ύλης οι προβλεπόμενες 2 ώρες δεν είναι υπερβολικές.

• Το μάθημα "Γραμματογραφία", Ειδικότητα Γραφικών Τεχνών, Γ΄ τάξη ΕΠΑ.Λ., [2 ώρ./εβδ. (Ε)], αντιστοιχεί με το μάθημα "Γραμματογραφία", Ειδικότητα Γραφικών Τεχνών, Β΄ Τάξη 1ου Κύκλου Τ.Ε.Ε [3 ώρ./εβδ. (Ε)] και υποστηρίζεται από το βιβλίο "Γραμματογραφία", ΤΟΜ. ΕΦΑΡΜ. ΤΕΧΝΩΝ, ΕΙΔ.ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝ
• ΕΣ Β΄ Τάξη 1ου Κύκλου, Ε. Αλατσίδου, Ε. Γεωργιάδου, Μ. Ματζάρη. Κρίνεται ότι η ύλη μπορεί να καλυφθεί εντός των προβλεπόμενων 2 ωρών.

Διευκρινίσεις για τον Τομέα Ηλεκτρονικής

1. Το μάθημα «Επικοινωνίες – Δίκτυα – Τεχνολογία H.Y.» είναι θεωρητικής φύσεως και στo πλαίσιo του αναλυτικού προγράμματος σπουδών του 3ου κεφαλαίου μπορεί να γίνει μια συνοπτική παρουσίαση της άσκησης «Επίδειξη κεντρικής μονάδας προσωπικού υπολογιστή και των περιφερειακών του». Αναλυτική παρουσίαση της άσκησης γίνεται στο μάθημα «Εργαστήριο Ψηφιακών Ηλεκτρονικών».
2. Το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών για το μάθημα «Κυκλώματα Συνεχούς και Εναλλασσόμενου Ρεύματος» του ΕΠΑ.Λ είναι μέρος του αντίστοιχου αναλυτικού προγράμματος του μαθήματος στα Τ.Ε.Ε στο οποίο προβλέπεται η εισαγωγική διδασκαλία των “φίλτρων”. Επειδή τα “φίλτρα” δεν περιλαμβάνονται στο σχολικό εγχειρίδιο «Κυκλώματα Συνεχούς και Εναλλασσόμενου Ρεύματος» οι εκπαιδευτικοί για τη διδασκαλία τους χρησιμοποιούσαν διδακτικό υλικό της επιλογής τους, το οποίο μπορούν να χρησιμοποιήσουν και για την διδασκαλία στην Β΄ ΕΠΑΛ. Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο θα αποστείλει ενδεικτικό διδακτικό υλικό για την ενότητα «Φίλτρα» στις εκπαιδευτικές μονάδες.
3. Τα παραπάνω ισχύουν και για την διδασκαλία των εργαστηριακών ασκήσεων
«Μετασχηματιστές» και «Ειδικές Αντιστάσεις» που περιλαμβάνονται στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών για το μάθημα «Κυκλώματα Συνεχούς και Εναλλασσόμενου Ρεύματος (Εργαστήριο)».
4. Στο μάθημα «Εργαστήριο Ψηφιακών Ηλεκτρονικών» οι εργαστηριακές ασκήσεις 14, 15 και 16 περιλαμβάνονται στο σχολικό εγχειρίδιο «Τεχνολογία Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Περιφερειακών».

Διευκρινίσεις για το μάθημα της Φυσικής Β΄ΕΠΑΛ

Για το μάθημα της Φυσικής της Β΄ τάξης ΕΠΑΛ έχουμε να παρατηρήσουμε τα ακόλουθα:
• Η διδασκαλία του μαθήματος βασίζεται στο αναλυτικό πρόγραμμα (85045/Γ2 ΦΕΚ1457 10-08-2007)
• Για τη διδασκαλία του μαθήματος έχουν αποσταλεί στα σχολεία τα βιβλία "Φυσική Γενικής Παιδείας Β΄ Τάξη Γενικού Λυκείου" και "Φυσική Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Β΄ Τάξη Γενικού Λυκείου"
• Ο διδάσκων μπορεί να επιλέξει μόνος ή με τη βοήθεια του Σχολικού Συμβούλου ποιες ενότητες του Αναλυτικού προγράμματος θα διδάξει από το βιβλίο Γενικής Παιδείας και ποιες από το βιβλίο κατεύθυνσης. Στην περίπτωση που μια ενότητα περιλαμβάνεται και στα δύο βιβλία ο διδάσκων μπορεί να επιλέξει το ένα από τα δύο βιβλία ή και τα δύο.
• Στον πίνακα που ακολουθεί φαίνεται μια ενδεικτική αντιστοίχηση ενοτήτων του Αναλυτικού Προγράμματος και διδακτικού βιβλίου

1. ΕΝΟΤΗΤΕΣ Βιβλίο από το οποίο θα διδαχθεί
ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ

1.Σημειακό φορτίο – Νόμος του Coulomb Γενικής Παιδείας
2.Ηλεκτρικό πεδίο – Ένταση ηλεκτρικού πεδίου – Δυναμικές γραμμές ηλεκτρικού πεδίου – Το ηλεκτρικό πεδίο ακίνητου σημειακού φορτίου. Γενικής Παιδείας
3.Δυναμική ενέργεια σημειακού φορτίου σε Η.Π. – Δυναμική ενέργεια συστήματος δύο ηλεκτρικών φορτίων Γενικής Παιδείας
4.Δυναμικό σε σημείο Η.Π. – Διαφορά δυναμικού μεταξύ δύο σημείων Η.Π. Γενικής Παιδείας
5.Ομογενές ηλεκτρικό πεδίο (Ο.Η.Π.) – Σχέση έντασης Ο.Η.Π. και Διαφοράς Δυναμικού δύο σημείων του Ο.Η.Π. Γενικής Παιδείας
6.Δυναμικό σε σημείο του πεδίου σημειακού φορτίου – Διαφορά δυναμικού δύο σημείων του πεδίου σημειακού φορτίου. Γενικής Παιδείας
7.Η δυναμική ενέργεια πολλών σημειακών φορτίων. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
8.Πυκνωτές – Χωρητικότητα πυκνωτή. Γενικής Παιδείας
9.Εξάρτηση της χωρητικότητας επιπέδου πυκνωτή από τα γεωμετρικά του στοιχεία και το διηλεκτρικό. Γενικής Παιδείας
10.Είδη πυκνωτών. Γενικής Παιδείας
11.Ενέργεια φορτισμένου πυκνωτή. Γενικής Παιδείας
12.Κίνηση φορτισμένων σωματιδίων σε ομογενές ηλεκτρικό πεδίο. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
2. ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ
1.Ηλεκτρικό ρεύμα – Ένταση ρεύματος. Γενικής Παιδείας
2Χρήση αμπερομέτρων – βολτομέτρων. Γενικής Παιδείας
3.Ηλεκτρικές πηγές συνεχούς ρεύματος. Γενικής Παιδείας
4.Ηλεκτρικό δίπολο – Χαρακτηριστική δίπολου – Αντίσταση δίπολου. Γενικής Παιδείας
5.Αντιστάτες – Αντίσταση αντιστάτη. Γενικής Παιδείας
6.Νόμος του ΟΗΜ. Γενικής Παιδείας
7.Εξάρτηση της αντίστασης αντιστάτη από τα γεωμετρικά στοιχεία και τη θερμοκρασία. Γενικής Παιδείας
8.Κανόνες Kirchhoff Γενικής Παιδείας
9Συνδεσμολογίες αντιστάσεων. Γενικής Παιδείας
10.Ενέργεια και ισχύς του ηλεκτρικού ρεύματος Γενικής Παιδείας
11Νόμος του Joule. Γενικής Παιδείας
12.Η.Ε.Δ. ηλεκτρικής πηγής – Νόμος του ΟΗΜ σε κλειστό κύκλωμα. Γενικής Παιδείας
13.Αποδέκτες – Συντελεστής απόδοσης αποδέκτη. Γενικής Παιδείας
3. ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ
1.Μαγνητικό πεδίο Γενικής Παιδείας
2.Προέλευση των μαγνητικών ιδιοτήτων των σωμάτων – Τρόπος μαγνήτισης υλικών. Γενικής Παιδείας
3.Μαγνητικό πεδίο γύρω από ρευματοφόρο αγωγό – Πείραμα του Öersted Γενικής Παιδείας
4.Μαγνητικό πεδίο ευθύγραμμου ρευματοφόρου αγωγού «άπειρου μήκους». Γενικής Παιδείας
5.Μαγνητικό πεδίο κυκλικού ρευματοφόρου αγωγού. Γενικής Παιδείας
6.Μαγνητικό πεδίο πηνίου «άπειρου μήκους». Γενικής Παιδείας
7.Δύναμη Laplace Γενικής Παιδείας
8.Δύναμη σε κινούμενο ηλεκτρικό φορτίο μέσα σε μαγνητικό πεδίο (Δύναμη Lorenz). Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
9.Κίνηση φορτισμένων σωματιδίων σε ομογενές μαγνητικό πεδίο. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
10.Μαγνητική διαπερατότητα υλικού. Γενικής Παιδείας
4. ΕΠΑΓΩΓΗ
1.Μαγνητική Ροή. Γενικής Παιδείας
2.Παραγωγή ρεύματος από μαγνητικό πεδίο – Νόμος Faraday. Γενικής Παιδείας
3.Η.Ε.Δ. από επαγωγή σε ευθύγραμμο αγωγό που εκτελεί μεταφορική κίνηση σε ομογενές μαγνητικό πεδίο. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
4.Κανόνας του Lenz
(Ενεργειακή προσέγγιση) Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
5,Η.Ε.Δ. από επαγωγή σε ευθύγραμμο αγωγό που εκτελεί περιστροφική κίνηση σε ομογενές μαγνητικό πεδίο. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
6.Η.Ε.Δ. από επαγωγή σε στρεφόμενο δίσκο. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
7.Παραγωγή εναλλασσόμενης τάσης – Εναλλασσόμενο ρεύμα (Ε.Ρ.) Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
8.Ενεργός ένταση – Ενεργός τάση εναλλασσόμενου ρεύματος. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
9.Ισχύς εναλλασσόμενου ρεύματος – Νόμος του Joule. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
10.Αμοιβαία επαγωγή – Εξάρτηση του συντελεστή αμοιβαίας επαγωγής δύο πηνίων από τα γεωμετρικά στοιχεία και τη μαγνητική διαπερατότητα του πυρήνα. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
11.Αυτεπαγωγή – Εξάρτηση του συντελεστή αυτεπαγωγής από τα γεωμετρικά στοιχεία και τη μαγνητική διαπερατότητα του πυρήνα. Θετικής και Τεχνολογικής Κατεύθυνσης
5. ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ
1.Γραμμική αρμονική ταλάντωση – Εξισώσεις κίνησης γραμμικής αρμονικής ταλάντωσης. Γενικής Παιδείας
2.Η δύναμη στη γραμμική αρμονική ταλάντωση. Γενικής Παιδείας
3.Δυναμική ενέργεια γραμμικού αρμονικού ταλαντωτή – Κινητική ενέργεια γραμμικού αρμονικού ταλαντωτή. Γενικής Παιδείας
4.Ολική ενέργεια γραμμικού αρμονικού ταλαντωτή – Διατήρηση της ολικής ενέργειας στην αμείωτη γραμμική αρμονική ταλάντωση. Γενικής Παιδείας
5.Απλό εκκρεμές. Γενικής Παιδείας

Σημειώσεις για το μάθημα Πρώτες Βοήθειες του Τομέα Υγείας Πρόνοιας
Η 1η Θεματική ενότητα του Αναλυτικού Προγράμματος του μαθήματος «Πρώτες Βοήθειες» του τομέα Υγείας Πρόνοιας των ΕΠΑΛ αφορά γενικά θέματα σχετικά με τις Πρώτες Βοήθειες, τα οποία προηγούνται των ειδικών θεμάτων και έχουν προστεθεί στο Αναλυτικό Πρόγραμμα που υπήρχε.
Η θεματική αυτή ενότητα δεν καλύπτεται από το βιβλίο του ΟΕΔΒ.

Σημειώσεις του κεφαλαίου 1 «Γενικά για τις πρώτες βοήθειες» του μαθήματος «Πρώτες Βοήθειες» του τομέα Υγείας Πρόνοιας Ε.ΠΑ.Λ.

Τι σημαίνει Πρώτες Βοήθειες
Πρώτες βοήθειες είναι η άμεση φροντίδα που παρέχεται από έναν τυχόντα αυτόπτη μάρτυρα στο θύμα ενός ατυχήματος ή σε κάποιον που αρρώστησε ξαφνικά. Πρόκειται, δηλαδή, για προσωρινή βοήθεια, έως ότου δοθεί στο θύμα η κατάλληλη ιατρική φροντίδα.

Γιατί πρέπει να γνωρίζουμε Πρώτες Βοήθειες
Κάθε υπεύθυνος πολίτης οφείλει να διαθέτει γνώσεις πρώτων βοηθειών, αφού όλοι μας μπορεί να βρεθούμε κάποτε σε μια κατάσταση όπου θα τις χρειαστούμε για κάποιον συνάνθρωπό μας ή και για τους εαυτούς μας. Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε ένα σοβαρό ή επείγον ιατρικό περιστατικό και η γνώση του πώς θα εξασφαλίσουμε βοήθεια, μπορεί να σώσει μια ζωή από βέβαιο θάνατο.
H παρέμβαση των πρώτων βοηθειών είναι καθοριστική σε ένα μεγάλο μέρος των νοσημάτων της σημερινής εποχής, όπως στα καρδιολογικά, π.χ., στην αντιμετώπιση της καρδιοαναπνευστικής ανακοπής με την καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση.
Στην αντιμετώπιση των ατυχημάτων κατέχουν διακεκριμένη θέση και στην περίπτωση μαζικών καταστροφών, η σωστή παροχή πρώτων βοηθειών έχει μεγάλο υγειονομικό και κοινωνικό όφελος.
Οι πρώτες βοήθειες δεν είναι εγκυκλοπαιδική γνώση, είναι ένα πακέτο ειδικών γνώσεων με δυνητικά άμεση εφαρμογή και οι κυριότεροι στόχοι αυτών είναι:
- Η διάσωση της ζωής του θύματος
Επιτυγχάνεται με τη διατήρηση ή την αποκατάσταση της αναπνευστικής και της καρδιακής λειτουργίας και την αντιμετώπιση της αιμορραγίας
- Η πρόληψη της επέκτασης της βλάβης του οργανισμού
Επιτυγχάνεται με τον έλεγχο της επίδρασης του βλαπτικού παράγοντα, που προκάλεσε την αρχική βλάβη
- Η σχετική βελτίωση της κατάστασης του θύματος
Επιτυγχάνεται αφενός με τις προσπάθειες ανακούφισης του θύματος, αφετέρου με τη δημιουργία κλίματος ασφάλειας και προστασίας
- Η προετοιμασία του θύματος για τη μετέπειτα ειδική ιατρική του αντιμετώπιση
- Η αυτοπροστασία
Το εκπαιδευμένο στις πρώτες βοήθειες άτομο παρέχει στον εαυτό του βοήθεια σε περίπτωση κάποιου συμβάντος.
Σε κάθε περίπτωση, κύρια φροντίδα του ατόμου που προσφέρει πρώτες βοήθειες πρέπει να είναι η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας. Η ενέργεια αυτή δεν πρέπει να μας διαφεύγει ούτε να καθυστερεί επικίνδυνα.
Η εκπαίδευση στις πρώτες βοήθειες εκτός από την παροχή των απαραίτητων θεωρητικών γνώσεων είναι ανάγκη να προετοιμάσει τον εκπαιδευόμενο κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να ξέρει κάθε στιγμή τι πρέπει και τι δεν πρέπει, καθώς και τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει σε περίπτωση αντιμετώπισης ενός οξέος περιστατικού.

Η παροχή πρώτων βοηθειών είναι αποτελεσματική, όταν δεν αποτελεί μόνο αντικείμενο ατομικής πρωτοβουλίας. Στη σύγχρονη κοινωνία, ηθικοί, νομικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί λόγοι επιβάλλουν την εκπαίδευση γενικά του πληθυσμού, καθώς και την οργάνωση δομών πρώτων βοηθειών στο πλαίσιο του συστήματος υγείας.
- Ηθικοί λόγοι
Η φιλανθρωπία, η αλληλεγγύη και η προσφορά στο συνάνθρωπό μας αποτελεί ανθρωπιστικό χρέος και ηθική υποχρέωση, πολύ περισσότερο στην περίπτωση της υγείας και της ζωής του.
- Νομικοί λόγοι
Η παροχή πρώτων βοηθειών είναι δεοντολογικά επιβεβλημένη και σε ορισμένες περιπτώσεις παίρνει τη μορφή νομικής υποχρέωσης.
- Κοινωνικοί λόγοι
Η επίδραση των κοινωνικών παραγόντων στη διαμόρφωση του επιδημιολογικού φάσματος της εποχής μας επιβάλλει ανάλογα προσανατολισμένη προσέγγιση του προβλήματος των πρώτων βοηθειών.
- Οικονομικοί λόγοι
Η σωστή και οργανωμένη παροχή πρώτων βοηθειών συμβάλλει στη μείωση του υγειονομικού κόστους.

Νομικοί λόγοι
Όπως αναφέρεται παραπάνω, η παροχή πρώτων βοηθειών είναι δεοντολογικά επιβεβλημένη. Η δεοντολογία αυτή παίρνει τη μορφή της νομικής υποχρέωσης στην περίπτωση συγκεκριμένων ομάδων ατόμων (αστυνομικοί, πυροσβέστες κ.ά.) ή φορέων (βιομηχανίες, σχολεία κ.ά).
Περιπτώσεις που υποχρεούμεθα να προσφέρουμε πρώτες βοήθειες είναι:
Α) Όταν περιλαμβάνεται στα εργασιακά καθήκοντα. Αν ο εργοδότης ή ο προϊστάμενος ορίσει κάποιον υπεύθυνο για την παροχή πρώτων βοηθειών και αυτός κληθεί στον τόπο ενός ατυχήματος, υποχρεούται να προσφέρει πρώτες βοήθειες. Παραδείγματα επαγγελμάτων που συνδέονται με την παροχή πρώτων βοηθειών, είναι: αστυνομικοί, πυροσβέστες, προπονητές, ναυαγοσώστες, αξιωματικοί πλοίων, εκπαιδευτικοί κ.ά.
Β) Όταν προϋπάρχει ευθύνη. Η ειδική σχέση με κάποιο πρόσωπο μας καθιστά υπεύθυνο και μας υποχρεώνει να προσφέρουμε πρώτες βοήθειες όταν χρειαστεί. Π.χ., γονείς για τα παιδιά τους, οδηγοί για τους επιβάτες τους.

Το άτομο που προσφέρει τις πρώτες βοήθειες πρέπει να ξέρει ότι, ανεξάρτητα από την αρτιότητα των γνώσεων του, δεν έχει τη δικαιοδοσία να επεμβαίνει στο οξύ περιστατικό χωρίς άδεια. Πρέπει πρώτα να αναφέρει την ιδιότητά του και να πάρει τη συγκατάθεση του θύματος ή του περιβάλλοντος του θύματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεχόμαστε αξιωματικά ότι, π.χ., το αναίσθητο θύμα θα συγκατατεθεί στην επέμβαση για τη διάσωση της ζωής του.

Πώς ενεργούμε σε επείγουσες καταστάσεις
Η απόφαση για προσφορά βοήθειας είναι στάση ζωής, η οποία αφορά τους ανθρώπους, τα επείγοντα περιστατικά και τη δυνατότητα κάποιου να αντιμετωπίζει επείγοντα περιστατικά. Είναι μια στάση ζωής που χρειάζεται χρόνο να αναπτυχθεί και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Η ικανότητα αυτή αποκτάται μετά από ειδική εκπαίδευση και πρακτική άσκηση.
Το άτομο που γνωρίζει να παρέχει πρώτες βοήθειες μπορεί να αναγνωρίσει μια κατάσταση ως επείγουσα και να αποφασίσει να παρέμβει για να βοηθήσει το θύμα, αφού πρώτα παρατηρήσει προσεκτικά την εξωτερική εμφάνισή του, τη συμπεριφορά του και το περιβάλλον γύρω του. Επίσης, παρατηρεί προσεκτικά το χώρο και συγκεντρώνει πληροφορίες για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη το περιστατικό, π.χ., αν το άτομο βρέθηκε στο σπίτι του παρατηρεί την κατάσταση του σπιτιού: Είναι τακτοποιημένο ή ακατάστατο; Το άτομο σε τι θέση βρίσκεται; Πώς είναι ντυμένο; Υπάρχει κάποιο φάρμακο; Υπάρχουν άδεια μπουκάλια από ποτά;
Εάν διαπιστώσει ότι πρόκειται για επείγον περιστατικό, πρέπει να καλέσει το Ε.Κ.Α.Β. χωρίς καθυστέρηση, εκτός εάν πρόκειται για τραυματισμούς και ξαφνικές ασθένειες, όπου δεν απαιτείται προχωρημένη ιατρική φροντίδα, παρά μόνο πρώτες βοήθειες στον τόπο του συμβάντος.
Η παράκαμψη του Ε.Κ.Α.Β. και η μεταφορά του θύματος για νοσηλεία με ιδιωτικό μέσο είναι ενέργειες που συχνά θέτουν το θύμα σε κίνδυνο.

Έλεγχος του χώρου
Ο έλεγχος του χώρου όπου συνέβη το επείγον περιστατικό πρέπει να διαρκεί μόλις ελάχιστα δευτερόλεπτα (έως 10’’) και να περιλαμβάνει τρία πράγματα:
Α) Παράγοντες που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο το πρόσωπο που προτίθεται να προσφέρει βοήθεια, το θύμα ή τα θύματα ή τους υπόλοιπους παρευρισκόμενους, π.χ., διαρροή αερίου. Γίνεται έλεγχος αν υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι για τον διασώστη ή το θύμα. Δεν μπορεί ο διασώστης να βοηθήσει κάποιον αν γίνει και ο ίδιος θύμα.
Β) Το μηχανισμό ή την αιτία που προκάλεσε το συμβάν (τραυματισμό ή ασθένεια).
Γ) Τον αριθμό των θυμάτων. Ίσως υπάρχουν περισσότερα από ένα θύματα, ανάλογα με την περίσταση.
Όλα τα ευρήματα αναφέρονται στο προσωπικό του Ε.Κ.Α.Β., ώστε να μπορεί να εκτιμηθεί η έκταση του συμβάντος.

Κλήση του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (Ε.Κ.Α.Β.)
Για να έχουμε άμεση ιατρική βοήθεια, καλούμε το Ε.Κ.Α.Β. στον αριθμό 166 για όλη την Ελλάδα και δίνουμε τις παρακάτω πληροφορίες:
- Το τηλέφωνο και το όνομά μας
- Τον τόπο, όπου βρίσκεται το θύμα. Δίνουμε τη διεύθυνση, τα ονόματα των οδών ή άλλα χαρακτηριστικά αυτών, αν αυτό είναι δυνατόν. Δίνουμε επίσης τον ακριβή χώρο, όπου βρίσκεται το θύμα (όροφος κτιρίου, πλατεία, προαύλιο σχολείου ).
- Τι συνέβη, δηλαδή τη φύση του ατυχήματος (π.χ., έπεσε από τη σκάλα, τον χτύπησε αυτοκίνητο, βρέθηκε κάτω στο δρόμο αναίσθητος)
- Τον αριθμό των ατόμων που χρειάζονται βοήθεια και οποιεσδήποτε ειδικές περιστάσεις υπάρχουν
- Την κατάσταση του θύματος, π.χ., αιμορραγεί στο κεφάλι.

Κλήση του αριθμού 112
Εάν βρεθούμε σε οποιαδήποτε χώρα της Ευρώπης και υπάρχει άμεση ανάγκη, μπορούμε να καλέσουμε το 112. O αριθμός 112 είναι ο Ενιαίος Ευρωπαϊκός αριθμός κλήσης εκτάκτου ανάγκης και ισχύει για όλες τις χώρες της Ευρώπης. Θα μας απαντήσουν στη γλώσσα της χώρας και θα μας συνδέσουν αναλόγως με το ΕΚΑΒ, την Αστυνομία, την Πυροσβεστική, το Λιμενικό κ.α. Μπορούμε να τηλεφωνήσουμε από σταθερό ή κινητό τηλέφωνο, ακόμη και αν δεν υπάρχει δίκτυο ή δεν έχουμε κάρτα SIM, αρκεί μόνο να είναι φορτισμένη η μπαταρία.

Προφύλαξη από μολυσματικά νοσήματα
Τα άτομα που προσφέρουν πρώτες βοήθειες πρέπει να γνωρίζουν τον κίνδυνο που προέρχεται από μολυσματικά νοσήματα, που μεταδίδονται με το αίμα και τον αέρα της αναπνοής, καθώς και τα μέτρα με τα οποία θα προφυλαχθούν από αυτά.
Μολυσματικά νοσήματα που μεταδίδονται με το αίμα και αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για τα άτομα που προσφέρουν πρώτες βοήθειες είναι η ηπατίτιδα Β, η ηπατίτιδα C και το AIDS. Επίσης, σοβαρό κίνδυνο διατρέχουν και από τη φυματίωση η οποία μεταδίδεται με τον αέρα της αναπνοής και βρίσκεται σε έξαρση. Τα άτομα που προσφέρουν πρώτες βοήθειες πρέπει να αποφεύγουν την επαφή με το αίμα και τα υγρά του σώματος του θύματος και να έχουν υπόψη τους ότι οποιοδήποτε σωματικό υγρό θεωρείται μολυσματικό και επικίνδυνο. Το προσωπικό του Ε.Κ.Α.Β. ακολουθεί κατά κανόνα τις διαδικασίες αποφυγής επαφής με σωματικά υγρά, ακόμη και αν το αίμα ή τα άλλα υγρά δεν είναι ορατά στο μάτι.
Στις περισσότερες περιπτώσεις μπορούμε να προφυλαχθούμε από μολυσματικά νοσήματα χρησιμοποιώντας τον κατάλληλο εξοπλισμό προστασίας και ακολουθώντας ορισμένους απλούς κανόνες. Ο ατομικός εξοπλισμός προστασίας περιλαμβάνει γάντια μιας χρήσεως, προστατευτικά γυαλιά και χειρουργικές μάσκες. Επίσης, στα προστατευτικά μέσα υπάγονται και οι συσκευές τεχνητής αναπνοής, οι οποίες συνιστώνται στην τεχνητή αναπνοή και στην καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση.

Κανόνες προφύλαξης από μολυσματικά νοσήματα:
- Χρησιμοποίηση του κατάλληλου Ατομικού Εξοπλισμού, (γάντια μιας χρήσεως, χειρουργική μάσκα, προστατευτικά γυαλιά, συσκευές τεχνητής αναπνοής)
- Χρησιμοποίηση απορροφητικών μέσων για το αίμα και άλλα μολυσματικά υγρά
- Καθαρισμός της τραυματισμένης περιοχής με αντισηπτικό
- Απόρριψη του μολυσμένου υλικού σε ειδικούς κάδους
- Περιτύλιξη της μύτης και του στόματος με μαντήλι, εφόσον δεν υπάρχει χειρουργική μάσκα.
Εάν έλθουμε σε επαφή με αίμα ή άλλα σωματικά υγρά ξεπλένουμε τα μέρη του σώματός μας που ήλθαν σε επαφή με άφθονο σαπούνι και νερό. Αναφέρουμε το περιστατικό στον προϊστάμενό μας, εφόσον αυτό έγινε μέσα στη δουλειά μας και φροντίζουμε να επισκεφθούμε τον γιατρό μας.

Διερεύνηση του συμβάντος – Εκτίμηση της κατάστασης
Μετά από τον έλεγχο του χώρου ακολουθεί αμέσως η αρχική εκτίμηση της κατάστασης του θύματος, η οποία έχει σκοπό τη διαπίστωση προβλημάτων που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση και. περιλαμβάνει τον έλεγχο των παρακάτω τεσσάρων σημείων:
- Υπάρχει απώλεια συνείδησης;
- Είναι ελεύθερες οι ανώτερες αναπνευστικές οδοί;
- Αναπνέει το θύμα;
- Ποια είναι η κατάσταση του κυκλοφορικού;
α) Υπάρχει σφυγμός;
β) Υπάρχει μεγάλη αιμορραγία;

Ελέγχουμε πρώτα τα ζωτικά σημεία, τα οποία είναι ο Σφυγμός, η Αρτηριακή πίεση και η Αναπνοή.
Παρατηρούμε τη γενική εμφάνιση και τη συμπεριφορά του θύματος. Συμπεριφέρεται με άνεση ή έχει την όψη ενός ατόμου που πάσχει βαριά; Υποφέρει; Πόσο ανέχεται την κατάστασή του; Ποιο είναι το επίπεδο της συνείδησής του; Είναι προσανατολισμένο το θύμα στο χώρο και το χρόνο; Ανταποκρίνεται στις ερωτήσεις μας; Μιλάει; Πώς είναι η ομιλία του; Πώς αντιδρά στα επώδυνα ερεθίσματα; Οι κινητικές αντιδράσεις είναι αμφοτερόπλευρα ίδιες; Υπάρχει παθολογική κινητικότητα;
Ελέγχουμε για ανταπόκριση μιλώντας στο θύμα. Αν μπορεί να μιλήσει, τότε αναπνέει και έχει σφυγμό. Ελέγχουμε το επίπεδο ανταπόκρισης / προσανατολισμού, ρωτώντας το όνομά του, αν ξέρει πού βρίσκεται και τι έχει συμβεί. Αν το θύμα δεν απαντήσει, κουνάμε ελαφρά με τα δάκτυλά μας τον ώμο του και ρωτάμε «Είστε καλά;» Αν δεν απαντήσει, θωρούμε ότι το θύμα δεν ανταποκρίνεται.
Η αεροφόρος οδός πρέπει να είναι ανοιχτή για την αναπνοή. Αν το θύμα μιλάει ή κλαίει, τότε η αεροφόρος οδός είναι ανοιχτή. Αν το θύμα που διατηρεί τις αισθήσεις του δεν μπορεί να μιλήσει, να κλάψει ή να βήξει δυνατά, η αεροφόρος οδός είναι πιθανώς αποφραγμένη και πρέπει να ελεγχθεί και να απελευθερωθεί.
Ένας ρυθμός αναπνοής που κυμαίνεται μεταξύ 12 και 20 αναπνοές ανά λεπτό θεωρείται φυσιολογικός για τους ενήλικες. Τα θύματα που έχουν δυσκολία στην αναπνοή και παίρνουν λιγότερες από 8 ή περισσότερες από 24 αναπνοές ανά λεπτό χρειάζονται φροντίδα. Παρατηρούμε για οποιαδήποτε αναπνευστική δυσχέρεια ή ασυνήθιστους ήχους, όπως συριγμό, ρόγχο ή ροχαλητό. Στο σημείο αυτό προέχει η διαπίστωση αν το θύμα αναπνέει ή αντιμετωπίζει εμφανείς αναπνευστικές δυσχέρειες ο αναπνευστικός ρυθμός.
Ελέγχουμε αν το θύμα που δεν ανταποκρίνεται αναπνέει. Παρατηρούμε αν το στήθος του ανεβοκατεβαίνει, τοποθετώντας ταυτόχρονα το αυτί μας κοντά στο στόμα του θύματος. Βλέπουμε, ακούμε και αισθανόμαστε για περίπου 10 δευτερόλεπτα, για να ελέγξουμε την αναπνοή.
Η εκτίμηση του κυκλοφορικού περιλαμβάνει τον έλεγχο του σφυγμού (αν είναι βραδύς ή ταχύς, ρυθμικός ή άρρυθμος, ισχυρός ή ασθενής), της αρτηριακής πίεσης και του δέρματος.
Το χρώμα και η θερμοκρασία του δέρματος μας πληροφορούν για την κατάσταση της κυκλοφορίας του αίματος, π.χ., εάν, σε οξείες καταστάσεις, το δέρμα του θύματος παρουσιάζει ερυθρότητα, πιθανά αίτια μπορεί να είναι πυρετός, αλλεργικές αντιδράσεις, δηλητηρίαση από CO. Εάν το δέρμα παρουσιάζει ωχρότητα, πιθανά αίτια μπορεί να είναι μεγάλη απώλεια αίματος ή υποθερμία. Εάν το δέρμα παρουσιάζει ψυχρότητα και εφίδρωση, πιθανή αιτία είναι shock. Όταν τα αιμοφόρα αγγεία του δέρματος συστέλλονται ή ο σφυγμός επιβραδύνεται, το δέρμα γίνεται ψυχρό και ωχρό ή κυανό (γκρίζο – γαλανό χρώμα). Όταν τα αιμοφόρα αγγεία του δέρματος διαστέλλονται ή ο σφυγμός επιταχύνεται το δέρμα γίνεται θερμό.
Ελέγχουμε αν υπάρχει σοβαρή αιμορραγία παρατηρώντας γρήγορα όλο το σώμα του θύματος.
Συνεχίζουμε με τη φυσική εξέταση του θύματος ελέγχοντας το κεφάλι, τον αυχένα, τον θώρακα, την κοιλιά, την λεκάνη και τα άκρα του θύματος.
Κατά την εξέταση ενός τραυματία, ένα από τα πρώτα σημεία που πρέπει να ελεγχθούν είναι η ενδεχόμενη κάκωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ακινητοποιούμε το κεφάλι και τον αυχένα του θύματος, για να αποφεύγονται οι κινήσεις της κεφαλής. Παρατηρούμε εάν υπάρχει αιμορραγία είτε από τη μύτη είτε από τα αυτιά ή έξοδος άλλου διαυγούς υγρού (εγκεφαλονωτιαίο υγρό).
Παρατηρούμε τις κόρες των ματιών ως προς το σχήμα το μέγεθος και την αντίδρασή τους στο φως. Οι κόρες αντιδρούν στο φως με άμεση συστολή. Για να ελέγξουμε αν αντιδρούν στο φως, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε έναν φακό.
Καθόλη τη διάρκεια της φυσικής εξέτασης του θύματος προσέχουμε να μην επιδεινώσουμε τις κακώσεις, να μην επιμολύνουμε τα τραύματα και δεν μετακινούμε ένα θύμα με πιθανή κάκωση της σπονδυλικής του στήλης.

Στη συνέχεια ή σχεδόν παράλληλα με τη φυσική εξέταση, παίρνουμε και το ιστορικό του θύματος.
Οι πληροφορίες που παίρνουμε κατά τη διάρκεια της λήψης του ιστορικού μπορούν να επηρεάσουν τις πρώτες βοήθειες που θα δώσουμε. Ο κύριος στόχος της λήψης του ιστορικού είναι η ανεύρεση του κύριου συμπτώματος του προβλήματος.
Το ιστορικό περιλαμβάνει τα παρακάτω στοιχεία:
- Κύριο σύμπτωμα. Πού εντοπίζεται; Πώς αισθάνεται το θύμα το σύμπτωμά του; Ποια η ένταση, η συχνότητα και η διάρκεια του συμπτώματος; Άλλα συνοδά συμπτώματα. Παράγοντες που επιδεινώνουν ή ανακουφίζουν τα συμπτώματα.
- Αλλεργίες. Είναι το άτομο αλλεργικό; Σε τι; [Προσοχή! Δεν δίνουμε τίποτα στο θύμα, εάν δεν ρωτήσουμε πρώτα μήπως είναι αλλεργικό σε κάτι. Δεν δίνουμε ποτέ φάρμακα, παρά μόνο μετά από ιατρική οδηγία. Δεν δίνουμε ούτε ασπιρίνη! Πολλά άτομα είναι αλλεργικά στην ασπιρίνη και σε άλλα φάρμακα διασταυρούμενα με την ασπιρίνη]
- Φαρμακευτική αγωγή. Βρίσκεται υπό θεραπεία για κάποια νοσήματα; Ποια είναι η θεραπεία; Ποια είναι η δόση του φαρμάκου; Έχει πάρει την τελευταία δόση;
- Τρέχοντα προβλήματα υγείας του ατόμου, για τα οποία βρίσκεται υπό ιατρική παρακολούθηση. Π.χ, καρδιοπάθειες, πνευμονοπάθειες, παθήσεις των νεφρών, Διαβήτης.
- Πότε έφαγε ή ήπιε το θύμα για τελευταία φορά; Τι ακριβώς έφαγε;
Εάν το θύμα έχει τις αισθήσεις του, παίρνουμε το ιστορικό από το ίδιο το θύμα και, επιπλέον, κάθε άτομο που έτυχε να βρίσκεται κοντά στο θύμα μπορεί να μας δώσει χρήσιμες πληροφορίες.
Αν το θύμα δεν έχει τις αισθήσεις του, μπορούμε να πάρουμε το ιστορικό από την οικογένεια, τους φίλους ή τους παρευρισκόμενους.
Σημειώνουμε ότι στον τόπο του συμβάντος, η ακολουθία όλων των παραπάνω ενεργειών δεν μπορεί να είναι προκαθορισμένη. Το ίδιο το περιστατικό υπαγορεύει τις ανάγκες και τη σειρά των ενεργειών του διασώστη. Π.χ., η απόφραξη των αεροφόρων οδών χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση, προτού κάνουμε οποιαδήποτε ερώτηση. Έτσι, ανάλογα με την περίπτωση, πρώτα γίνεται η φυσική εξέταση και μετά η λήψη ιστορικού ή πρώτα η λήψη ιστορικού (αν το θύμα έχει τις αισθήσεις του) ή η λήψη του ιστορικού γίνεται ταυτόχρονα με τη φυσική εξέταση ακόμα και με τον έλεγχο του χώρου.
Έτσι, λοιπόν, ο τρόπος αντιμετώπισης ενός επείγοντος περιστατικού καθορίζεται από την εκτίμηση της συγκεκριμένης κάθε φορά κατάστασης και η επιτυχία σ’ αυτή την προσπάθεια είναι θέμα γνώσεων και εμπειρίας. Ακολουθούμε μια σειρά ενεργειών, για να εκτιμήσουμε την κατάσταση και να δράσουμε αναλόγως, όπως αναλυτικά αναφέρεται στα επόμενα κεφάλαια του Προγράμματος Σπουδών.

Τέλος, κρίνεται αναγκαίο να γνωρίζουμε τι περιέχει ένα φαρμακείο πρώτων βοηθειών, καθώς επίσης τα διεθνή σήματα κινδύνου και τα διεθνή σήματα επικοινωνίας εδάφους – αέρα.

Φαρμακείο πρώτων βοηθειών

Το φαρμακείο πρώτων βοηθειών περιέχει:

-Φυσιολογικό ορό
-Αντισηπτικό διάλυμα
-Βαμβάκι
-Αποστειρωμένες γάζες (κοινές) τριών μεγεθών
-Λευκοπλάστη δύο μεγεθών
-Κυλινδρικούς επιδέσμους δύο μεγεθών
-Ελαστικούς επιδέσμους τριών μεγεθών
-Βαζελινούχες γάζες
-Αυτοκόλλητες γάζες διαφόρων μεγεθών
-Τριγωνικούς επιδέσμους
-Παραμάνες ασφαλείας
-Ψαλίδι
-Λαβίδα
-Ελαστικό σωλήνα περίδεσης
-Αεραγωγούς σωλήνες τριών μεγεθών
-Νυστέρι
-Νάρθηκες
-Θερμόμετρο
-Σημειωματάριο
-Μολύβι
-Φανό ή κερί
-Αποστειρωμένες γάζες επικάλυψης ματιών
-Αποστειρωμένες γάζες πιεστικής επίδεσης αιμορραγίας
-Ιατρικά γάντια διαφόρων μεγεθών

Τα φαρμακεία πρώτων βοηθειών εργοστασίων, πλοίων, αυτοκινήτων, πλαζ κλπ. καθορίζονται με κρατικές αποφάσεις ή ακολουθούν τις προδιαγραφές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας.
Διεθνή σήματα κινδύνου

Τα διεθνή σήματα κινδύνου επισημαίνουν κίνδυνο και αφορούν ουσίες ή αέρια που μπορεί να έχουμε προς χρήση στο σπίτι μας ή να υπάρχουν σε ορισμένα μέρη παραγωγής και αποθήκευσης.




Διεθνή σήματα επικοινωνίας εδάφους-αέρα

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε τα διεθνή σήματα επικοινωνίας εδάφους - αέρα, τα οποία είναι πολύ χρήσιμα σε οποιαδήποτε περίπτωση απαιτείται επικοινωνία για άμεση βοήθεια..



Ενδεικτικές ερωτήσεις
1. Τι είναι οι Πρώτες Βοήθειες.
2. Ποιοι οι στόχοι των Πρώτων Βοηθειών;
3. Ποια η κύρια φροντίδα του ατόμου που προσφέρει Πρώτες Βοήθειες
4. Αναφέρατε λόγους που επιβάλλουν την εκπαίδευση του πληθυσμού στην παροχή Πρώτων Βοηθειών.
5. Αναφέρατε παραδείγματα επαγγελμάτων που συνδέονται με την παροχή πρώτων βοηθειών.
6. Τι περιλαμβάνει ο έλεγχος του χώρου που βρίσκεται το θύμα;
7. Για να έχουμε άμεση ιατρική βοήθεια, τι καλούμε, σε ποιον αριθμό και τι πληροφορίες δίνουμε;
8. Τι γνωρίζετε για τον αριθμό 112;
9. Ποια μολυσματικά νοσήματα μπορεί να μεταδώσει το θύμα στο άτομο που προσφέρει πρώτες βοήθειες;
10. Τι περιλαμβάνει ο ατομικός εξοπλισμός προστασίας από μολυσματικά νοσήματα;
11. Ποιοι είναι οι κανόνες προφύλαξης από μολυσματικά νοσήματα;
12. Τι ελέγχουμε κατά την αρχική εκτίμηση;
13. Ποια τα ζωτικά σημεία τα οποία ελέγχουμε κατά την αρχική εκτίμηση;
14. Τι προσέχουμε κατά τη διάρκεια της φυσικής εξέτασης του θύματος;
15. Τι περιλαμβάνει το ιστορικό του θύματος;
16. Τι περιλαμβάνει το φαρμακείο πρώτων βοηθειών;
17. Αναφέρατε τα διεθνή σήματα κινδύνου.
18. Αναφέρατε έως πέντε σήματα επικοινωνίας εδάφους – αέρα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
1. «Μαθήματα Πρώτων Βοηθειών για Επαγγέλματα Υγείας», Δρ. Τ. Γερμένης, Εκδόσεις Βήτα, Γ’ έκδοση, Αθήνα 1992.
2. «Πρώτες Βοήθειες και Βασική Υποστήριξη Ζωής (ΚΑΡΠΑ)», National Safety Council, Μετάφραση. Από την 7η Αμερικάνικη έκδοση Α. Φτίκας, Σύμβουλοι ελληνικής έκδοσης Γ. Βάγγος, Γ. Τσιτσιλέγκας, Εκδόσεις ΜΑΛΛΙΑΡΗΣ παιδεία, Θεσσαλονίκη 2003.