ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΣΕΠ – ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Μάθημα: Δημόσιο Δίκαιο –
Συνταγματικό
Θέμα: Η βουλευτική ασυλία
Το Σύνταγμα για να διασφαλίσει την απρόσκοπτη άσκηση των
καθηκόντων των βουλευτών τούς προστατεύει, παρέχοντάς τους
τη βουλευτική ασυλία. Η βουλευτική ασυλία περαιτέρω
αναλύεται στο ανεύθυνο και ακαταδίωκτο του βουλευτή.
Πρόκειται για θεσμικές εγγυήσεις, για θεσμούς δηλαδή που δεν
προστατεύουν το βουλευτή ως συγκεκριμένο πρόσωπο ή
υποκείμενο αλλά την ιδιότητά του και αποτελούν μέσα
προάσπισης του κύρους του Κοινοβουλίου. Το ανεύθυνο
αποσκοπεί στην προστασία του βουλευτή ως προς τις πολιτικές
του ιδιότητες, ενώ το ακαταδίωκτο προασπίζει την προσωπική
του κατάσταση.
Το ανεύθυνο του βουλευτή προσδιορίζεται στο άρθρο 61 Σ, το
οποίο και ορίζει ότι «ο βουλευτής δεν καταδιώκεται ούτε
εξετάζεται με οποιονδήποτε τρόπο για γνώμη ή ψήφο που έδωσε
κατά την άσκηση των βουλευτικών καθηκόντων». Ο βουλευτής
προστατεύεται για το ανεύθυνο όσον αφορά την ψήφο του, την
οποία και δίνει στο χώρο του Κοινοβουλίου κατά τις
συνταγματικά προβλεπόμενες διαδικασίες, όπως για παράδειγμα
το νομοθετικό έργο, η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, η
συνταγματική αναθεώρηση. Ως προς την άσκηση των καθηκόντων
αυτών, ο βουλευτής είναι ανεύθυνος τόσο έναντι του εκλογικού
σώματος όσο και έναντι του κόμματός του. Αυτό σημαίνει ότι
δεν μπορεί να χάσει τη βουλευτική του ιδιότητα ακόμη και αν
διαφωνήσει με την κομματική γραμμή (μπορεί όμως να διαγραφεί
από την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος). Το δεύτερο
σκέλος του ανεύθυνου αφορά τη διατύπωση πολιτικής γνώμης από
το βουλευτή. Θα πρέπει να δεχθούμε ότι η προστασία αυτή δεν
παρέχεται μόνο στην άσκηση της πολιτικής του έκφρασης εντός
του Κοινοβουλίου, αλλά οπουδήποτε κι αν αυτός εκφράζεται
πολιτικά, π.χ. σε μια ραδιοφωνική ή τηλεοπτική εκπομπή, σε
μια πολιτική ομιλία ή συγκέντρωση. Ο μόνος περιορισμός που
μπορεί να υποστεί ο βουλευτής, όσον αφορά τη διατύπωση της
πολιτικής του έκφρασης, σχετίζεται με τη διάπραξη
συκοφαντικής δυσφήμησης σε βάρος κάποιου (άρθρο 61 § 2Σ).
Στην περίπτωση αυτή είναι δυνατή, με άδεια της Βουλής, η
δίωξή του στα ποινικά δικαστήρια. Το βουλευτικό ανεύθυνο, το
οποίο αφορά γνώμη ή ψήφο, κατά τα άλλα προστατεύει το
βουλευτή ακόμη και αφού στερηθεί τη βουλευτική του ιδιότητα,
ισοβίως δηλαδή. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί ούτε αν
απολέσει τη βουλευτική ιδιότητα να διωχθεί για ψήφο που
έδωσε ή γνώμη που διατύπωσε κατά την άσκηση των καθηκόντων
του.
Η βουλευτική ασυλία περιλαμβάνει και το θεσμό του
ακαταδίωκτου, το οποίο αναφέρεται σε αξιόποινες πράξεις, τις
οποίες τελεί ο βουλευτής ακόμη και στην προσωπική ή ιδιωτική
του ζωή. Το ακαταδίωκτο προσδιορίζεται στο άρθρο 62 Σ και
ειδικότερα στην § 1, η οποία ορίζει ότι «όσο διαρκεί η
βουλευτική περίοδος ο βουλευτής δεν διώκεται ούτε
συλλαμβάνεται ούτε φυλακίζεται ούτε με άλλο τρόπο
περιορίζεται χωρίς άδεια του Σώματος». Το ακαταδίωκτο αφορά
την οποιαδήποτε ποινική δίωξη, ανάκριση ή προανάκριση,
προκαταρκτική εξέταση και φυσικό περιορισμό, προφυλάκιση ή
και εκδίκαση υποθέσεως ενός βουλευτή στα ποινικά δικαστήρια.
Το ακαταδίωκτο καλύπτει το βουλευτή μόνον εφόσον διαθέτει τη
βουλευτική ιδιότητα, ενώ η προστασία που παρέχει είναι
δυνατόν να αρθεί με ειδική άδεια της Βουλής (άρθρο 62 § 1Σ).
Αδεια δεν απαιτείται για τα αυτόφωρα κακουργήματα (π.χ.
ανθρωποκτονία), οπότε και ο βουλευτής δεν καλύπτεται από τη
βουλευτική ασυλία και μπορεί άμεσα να δικαστεί. Η βουλευτική
ασυλία προστατεύει το βουλευτή μόνο για όσο χρονικό διάστημα
διαρκεί η βουλευτική περίοδος, κατά τη διάρκεια της οποίας
δεν παραγράφονται οι αξιόποινες πράξεις του βουλευτή.
Ερωτήματα πολλαπλής επιλογής:
1. Το βουλευτικό ανεύθυνο αφορά:
α. Την προστασία του από ποινικές διώξεις.
β. Την προστασία του από αστικές διώξεις.
γ. Την προστασία του λόγου ή της ψήφου του.
δ. Την προστασία του έναντι του κόμματός του.
2. Δεν απαιτείται άδεια της Βουλής για τη δίωξη βουλευτή ο
οποίος:
α. Εχει διαπράξει αυτόφωρο πλημμέλημα.
β. Εχει διαπράξει αυτόφωρο κακούργημα.
γ. Εχει διαπράξει αυτόφωρο πταίσμα.
δ. Σε κάθε περίπτωση.
3. Το ακαταδίωκτο έχει ως συνέπεια:
α. Την παραγραφή κάθε δίωξης κατά ενός βουλευτή.
β. Την αναστολή της παραγραφής των διώξεων κατά ενός
βουλευτή.
γ. Την άμεση εκδίκαση κάθε ποινικής δίωξης ενός βουλευτή.
δ. Την τοποθέτηση στο αρχείο κάθε ποινικής δίωξης κατά ενός
βουλευτή.
4. Η προστασία του ανεύθυνου αφορά:
α. Την προσωπική ζωή του βουλευτή.
β. Την επαγγελματική ζωή του βουλευτή.
γ. Την άσκηση των πολιτικών του καθηκόντων.
δ. Την άσκηση των κομματικών του καθηκόντων.
5. Η σχέση μεταξύ βουλευτή και εκλογικού σώματος ονομάζεται:
α. Ελεύθερη εντολή.
β. Εντολή πλαίσιο.
γ. Αυστηρή εντολή.
δ. Επιτακτική εντολή.
6. Το βουλευτικό ακαταδίωκτο προστατεύει το βουλευτή:
α. Ισοβίως.
β. Εφόσον διαθέτει τη βουλευτική ιδιότητα.
γ. Στη διάρκεια των τακτικών συνόδων του Κοινοβουλίου.
δ. Για μια τετραετή κοινοβουλευτική θητεία.
Απαντήσεις:
1γ, 2β, 3β, 4γ, 5α, 6β.
Χριστίνα Ακριβοπούλου, δικηγόρος, υπ. διδάκτορας
Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ, εισηγήτρια των φροντιστηρίων
ΜΠΟΝΙΑ.
Βλ. της ίδιας, Δημόσιο Δίκαιο, εκδόσεις Πανεπιστημιακών
Φροντιστηρίων Δ. Μπόνια, Αθήνα –Θεσσαλονίκη 2007, σελ.
102-104.
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ, 18/3/2008
