ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

 

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ονοματεπώνυμο: του διδάσκοντα………

Μάθημα: αναγράφεται ο τίτλος του μαθήματος

Τίτλος ενότητας: αναγράφεται ο τίτλος της ωριαίας ενότητας

Τάξη: Ο εκπαιδευτικός πρέπει να γνωρίζει τη σύνθεση της συγκεκριμένης τάξης και να προσδιορίζει στόχους εφικτούς, μέσα, μεθόδους, κριτήρια αξιολόγησης, σύμφωνα με τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, τις εμπειρίες και τις ικανότητες των μαθητών.

Διάρκεια: αναγράφεται  η διάρκεια της διδασκαλίας (1, 2, 3, διδακτικές ώρες). Η διάρκεια αυτή προσδιορίζει και το πλήθος των στόχων του μαθήματος.

 

Σκοπός: περιγράφει την επιθυμητή αλλαγή στη συμπεριφορά του μαθητή, δηλαδή τις ψυχικές του διαθέσεις, κλίσεις και συναισθήματα, που πρέπει να υποστεί μετά τη διδασκαλία, και αφού πρώτα κάνει κτήμα του, τους διδακτικούς στόχους, που διατυπώνονται αμέσως παρακάτω.

Στόχοι: οι στόχοι συσχετίζονται πάντα με το περιεχόμενο, τα μέσα , τη μέθοδο και τον τρόπο αξιολόγησης. Το πόσους στόχους θα διατυπώσουμε, εξαρτάται από το διαθέσιμο χρόνο της διδακτικής ενότητας. Γενικά θα πρέπει να:

καλύπτονται χρονικά από την ύλη της συγκεκριμένης διδακτικής ενότητας.

αξιολογούνται με κατάλληλα αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης

Καλό είναι να υπάρχει ποικιλία στόχων, δηλαδή κάποιοι να αναφέρονται και στον συναισθηματικό τομέα:

Γνωστικοί: αναφέρονται στις γνώσεις και πληροφορίες, που περιμένουμε να αποκτήσουν οι μαθητές μετά το πέρας της διδασκαλίας και αποσκοπούν στο να εμπλουτίσουν τη μνήμη των μαθητών με έννοιες, ορισμούς, κανόνες και αρχές.

Υπηρετούνται με ερωτήσεις κλειστές ή αντικειμενικού τύπου (συμπλήρωσης  της απάντησης, ή Σ - Λ).

Να: περιγράφει, προσδιορίζει, κατονομάζει, απομνημονεύει, σημειώνει, διατυπώνει κ.ά.

Νοητικοί: αναφέρονται στο Πώς (με ποιο τρόπο) χειρίζεται τις γνώσεις ο μαθητής και πως τις κάνει μόνιμο κτήμα του. Η κατηγορία αυτή δείχνει, ότι ο μαθητής απαντάει στην ερώτηση, όχι γιατί θυμάται την απάντηση, αλλά γιατί έχει κατανοήσει το σχετικό αντικείμενο.

να: διακρίνει, εντοπίζει, εξηγεί, περιγράφει, συσχετίζει, συνοψίζει, συμπεραίνει, παραφράζει, μεταφράζει κλπ.

Και αυτές υπηρετούνται με ερωτήσεις κλειστές ή αντικειμενικού τύπου.

Δεξιοτήτων: αναφέρονται σε αισθητικοκινητικές δεξιότητες, που καλείται να εκτελέσει ο μαθητής, δηλαδή μια μικρή εργασία μετά από παρατήρηση, επίδειξη, ή υπό την καθοδήγηση.

Να:  μετράει, κατασκευάζει, χειρίζεται, υπολογίζει, συναρμολογεί, επισκευάζει, παράγει, τροποποιεί, διορθώνει, σχεδιάζει κλπ.

Στάσεις και συμπεριφορές: οι σκοποί αυτοί αποβλέπουν στο να οδηγήσουν το μαθητή να ενστερνιστεί  αρχές, αξίες κα να τις χρησιμοποιεί στη ζωή του και στην  εν γένει δράση του. Βοηθούν την κριτική σκέψη, την ανάπτυξη της προσωπικότητας και αναθεώρηση της προσωπικής γνώμης του μαθητή για  πολλά θέματα (όπως  περιβάλλοντος, πολιτισμού κ. ά.).

Υπηρετούνται καλύτερα με ανοικτές ερωτήσεις σύντομης ή μακροσκελής απάντησης, και ο μαθητής καλείται να δώσει μια απάντηση σε συνεχή και συγκροτημένο λόγο με βάση τις γνώσεις και τις εμπειρίες του.

Να: αποδέχεται, προσαρμόζεται, αναθεωρεί, προτείνει, παροτρύνει, δεσμεύεται, διαμορφώνει οικειοποιείται, συνεργάζεται, προσαρμόζεται, υπερασπίζει,, υποκινεί, υιοθετεί, γενικεύει, μοιράζεται, καλλιεργεί, συνειδητοποιεί, συμπαθήσει κλπ.

Απαιτούμενα υλικά και εποπτικά μέσα: ιδιαίτερα στην Τεχνική-Επαγγελματική εκπαίδευση, επειδή οι μαθητές βασικά ανήκουν στην κατηγορία των οπτικών τύπων και τα μαθήματα στην κατηγορία της ψυχοκινητικής περιοχής, η χρησιμοποίηση των εποπτικών μέσων αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να τα χρησιμοποιούμε αλόγιστα και χωρίς σχεδιασμό. Γενικά θα λέγαμε η χρήση τους κρίνεται πάντοτε απαραίτητη, όταν πρόκειται να παρουσιάσουμε περίπλοκη ύλη, που δεν γίνεται κατανοητή με λόγια μόνο. Τα μέσα λοιπόν, στοχεύουν να βελτιώσουν την παραστατική δύναμη (δύναμη της φαντασίας) των μαθητών. Μερικά μέσα:

Οπτικά: βιβλίο, πίνακας με μαρκαδόρους γραφής, εικόνα στον πίνακα, διαφάνειες, σλάιντς, μηχανή προβολής βωβού φιλμ, φύλλα διδασκαλίας, εφημερίδες, αφίσες, εικόνες, φωτογραφίες, πραγματικά αντικείμενα,  ηλεκτρονικός υπολογιστής (ΗΥ)

Ακουστικά: ραδιόφωνο, κασετόφωνο, (ΗΥ)

Οπτικοακουστικά: τηλεόραση, μηχανή προβολής ήχου και εικόνας, πειράματα , ΗΥ.

Τα παραπάνω μέσα μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε στο ξεκίνημα της διδασκαλίας, κατά τη διεξαγωγή αλλά και στο τέλος, για ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και για ανακεφαλαίωση του μαθήματος.

Βιβλιογραφία- Χρήσιμες διευθύνσεις στο διαδίκτυο

Καταγράφεται το σχολικό εγχειρίδιο, συναφή εξωσχολικά βιβλία, και οι πηγές του διαδικτύου, από τις οποίες μπορεί να αντληθεί εκπαιδευτικό υλικό για τη διδασκαλία της συγκεκριμένης ενότητας.

 

2. ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ (ΤΕΤΡΑΜΕΡΗ ΠΟΡΕΙΑ)

 

α. Προετοιμασία ~ 5΄λεπτά

 

Το στάδιο αυτό είναι συνήθως σύντομο σε διάρκεια, και αποσκοπεί στη συγκέντρωση της προσοχής των μαθητών της τάξης, με δημιουργία κινήτρων, που θα τους  παρακινήσουν και θα τους ενεργοποιήσουν να δεχθούν το μάθημα.

Η προετοιμασία μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους, όπως με προβολή  μιας εικόνας, επίδειξη πραγματικού αντικειμένου, κ.ά. Η κυρίαρχη μορφή διδασκαλίας εδώ είναι ο διάλογος, κατά τον οποίο ο δάσκαλος ερωτά κάτι και περιμένει απάντηση και επιβεβαιώνει αυτή, αν είναι σωστή.

Ακόμα όμως και η εμφάνιση,  η κίνηση, οι χειρονομίες, η ομιλία, ο τόνος, η ένταση της φωνής, αλλά και ένα χαμόγελο του εκπαιδευτικού, αποτελούν ισχυρά προσωπικά μέσα για την κατάλληλη προετοιμασία των μαθητών.

 

β. Παρουσίαση ~ 25΄λεπτά

 

Στο στάδιο αυτό, πρέπει ο εκπαιδευτικός που θα διδάξει να καθορίσει το μέγεθος και την ποσότητα και την ποιότητα της διδακτέας ύλης, τις κατάλληλες μεθόδους διδασκαλίας, τα κατάλληλα εποπτικά μέσα αλλά και τις δραστηριότητες τις δικές του και των μαθητών.

Εδώ η ενότητα χωρίζεται σε υποενότητες, γίνεται δηλαδή η διάταξης της ύλης σε μικρότερα τμήματα με τα κύρια σημεία και προσδιορίζεται για κάθε επιμέρους τμήμα ο απαιτούμενος χρόνος που θα διατεθεί, η μορφή διδασκαλίας, τα μέσα και οι αντίστοιχες διδακτικές ενέργειες (δραστηριότητες).

Για την επιλογή της ύλης του περιεχομένου, ο εκπαιδευτικός πρέπει να κάνει μια διδακτική ανάλυση, η οποία συνίσταται στα εξής:

Ποια η σημερινή  και μελλοντική σημασία του περιεχομένου για τους μαθητές; που πρόκειται να διδαχθεί;

Ποια πραγματικά γεγονότα, περιστατικά , ποια τεχνική, ποιος νόμος, ποια προβλήματα ποια στάση,  ποια  μέθοδος συσχετίζεται με το περιεχόμενο του μαθήματος;

Πως θα δομηθούν τα στοιχεία της ύλης, ώστε να  γίνει πιο παραστατική και πιο συγκεκριμένη;  Με άλλα λόγια, πως θα βοηθηθεί ο μαθητής να κατανοήσει ευκολότερα το μάθημα;

 

 

α/α διάρκεια	Περιεχόμενο και δραστηριότητες δασκάλου και μαθητών	Μέθοδοι	Μέσα και υλικά
1. 1-10΄	Υποενότητα Ι ο χρόνος και ο αριθμός των υποενοτήτων είναι στοιχεία ενδεικτικά και μπορεί να είναι διαφορετικά.	περιγραφή- διήγηση	power point
2. 11-20΄	Υποενότητα ΙΙ	Επίδειξη	διαφάνεια
3. 21-30΄	Υποενότητα ΙΙΙ	διάλογος	πίνακας

 

 

Διδακτικές ενέργειες (δραστηριότητες)

Καταγράφεται η χρονική διάρκεια και η αλληλουχία των διδακτικών ενεργειών του εκπαιδευτικού προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι, που έχουν τεθεί για τη διδασκαλία της ωριαίας ενότητας.

Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να γίνουν κατά τη διεξαγωγή του μαθήματος, μέσα στην τάξη, στο σχολείο ή στο σπίτι έξω από το σχολείο. Πολλές από αυτές μπορούν να έχουν και διαθεματική προσέγγιση του θέματος διδασκαλίας, συνδέοντας το μάθημα με ζητήματα ή θέματα, που διαπραγματεύονται άλλα μαθήματα του Προγράμματος Σπουδών ή με γεγονότα, καταστάσεις και προβλήματα της καθημερινής ζωής.

Ο εκπαιδευτικός θα αποφασίζει κάθε φορά, ποια μορφή θα έχουν αυτές οι δραστηριότητες , αν δηλαδή θα  εκτελούνται ατομικά ή ομαδικά.

Μερικές δραστηριότητες ανάλογα με τη φύση του αντικειμένου διδασκαλίας μπορεί να είναι:

-                  Προβολή εποπτικού υλικού.

-                  Διατύπωση ερωτημάτων για καταστάσεις, φαινόμενα και γεγονότα, και αναζήτηση λύσεων

-                  Παρατήρηση και επεξήγηση διαγραμμάτων, πινάκων.

-                  Εκτέλεση πειραμάτων.

-                  Σχολιασμός και αξιολόγηση διαφόρων άρθρων από τον έντυπο καθημερινό τύπο.

-                  Παίξιμο ρόλων, δραματοποίηση γεγονότων, θεατρικό παιγνίδι.

-                  Προγραμματισμένες και κατάλληλα προετοιμασμένες εκπαιδευτικές επισκέψεις σε διάφορους τόπους.

-                  Σύνταξη σχολικής εφημερίδας.

-                  Εκπόνηση και παρουσίαση δημιουργικών εργασιών.

-                  Εκπόνηση  εργασιών, στην τάξη ή στο σπίτι κ.ά.

 

3. Στάδιο Εφαρμογής ~ 5΄λεπτά

Στο στάδιο αυτό ο μαθητής καλείται να εφαρμόσει τις προσφερόμενες θεωρητικές γνώσεις στην πράξη, και γενικότερα να αποκτήσει, ικανότητες και δεξιότητες. Ο εκπαιδευτικός μοιράζει στους μαθητές ειδικό φύλλο εφαρμογής , αφήνει τον απαραίτητο χρόνο και παρέχει τη δυνατότητα συμμετοχής του συνόλου των μαθητών της τάξης. Τέλος, δίνει τη λύση της άσκησης ή του προβλήματος στους μαθητές, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην ανατροφοδότηση των μαθητών.

Η διάρκεια του σταδίου αυτού εξαρτάται από τη φύση του μαθήματος.

 

4. Στάδιο Ελέγχου ή Αξιολόγησης ~ 5΄λεπτά

Με το στάδιο αυτό ο εκπαιδευτικός ελέγχει και αξιολογεί, αν οι στόχοι της διδασκαλίας επετεύχθησαν, εφαρμόζοντας αντικειμενικά τεστ αξιολόγησης. Ο εκπαιδευτικός διανέμει στους μαθητές κατάλληλο φύλλο αξιολόγησης με ερωτήσεις, που να καλύπτουν αρκετό μέρος της διδαχθείσας ύλης, και διαπιστώνει, αν πέτυχε η διδασκαλία του ή απέτυχε και πρέπει να διορθώσει μελλοντικά ορισμένα πράγματα, όπως π.χ. να γίνει το μάθημα πιο ζωντανό και συγκεκριμένο, με περισσότερα παραδείγματα, περισσότερο διαθέσιμο χρόνο, αναθεώρηση και διατύπωση εφικτών στόχων στην συγκεκριμένη τάξη, κ. ά.

Το στάδιο ελέγχου εξυπηρετείται με ερωτήσεις Σ - Λ, συμπλήρωσης, πολλαπλής επιλογής.

 

Ανακεφαλαίωση ~ 3΄λεπτά

Είναι συνήθως σύντομο σε διάρκεια και ευχάριστο για τους μαθητές. O εκπαιδευτικός πρέπει να επιλέγει κάθε φορά ένα αποτελεσματικό τρόπο ανακεφαλαίωσης, τονίζοντας τα κύρια σημεία και τις λέξεις κλειδιά, που εμπεριέχει η διδακτική ενότητα.

 

Ανάθεση Εργασίας~ 2΄λεπτά

Δίνεται φύλλο ανάθεσης εργασίας με βάση τους διδακτικούς στόχους και τη φύση της ενότητας.

 

Βιβλιογραφικές αναφορές

Πάσχος  Βασίλης, Στοιχεία Διδακτικής και Παιδαγωγικής, με αναλυτικά σχέδια μαθήματος και θέματα διαγωνισμών του ΑΣΕΠ, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2007.

Copyright © 2007 Βasil  Paschos  Professor in ASPAITE  Thessaloniki

e-mail: basil.paschos@yahoo.com

τηλ 2310-916 463, Fax: 2310-916463